tv LIVE radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Tweede Kamer onvolledig geïnformeerd: problemen WIA-uitkeringen kosten tientallen miljoenen euro's meer dan gedacht

Tweede Kamer onvolledig geïnformeerd: problemen WIA-uitkeringen kosten tientallen miljoenen euro's meer dan gedacht
Uitkeringsinstantie UWV berekende WIA-uitkeringen jarenlang verkeerd
Bron: ANP

Juridische procedures rondom de WIA hebben het UWV niet 29 miljoen, maar minstens 61 miljoen euro gekost sinds 2021. De Kamer werd hierover onvolledig geïnformeerd. Dat blijkt uit gegevens die EenVandaag heeft opgevraagd bij het UWV.

"Ik vind die bedragen verontrustend", zegt Jim Faas, jurist en verzekeringsarts tegen EenVandaag. De tientallen miljoenen euro's zijn de uitkomst van de optelsom van alle juridische kosten die zijn gemaakt voor verschillende WIA-procedures. Het gaat daarbij om verschillende kosten.

Meer dan verdubbeld

Zo bestaan die kosten uit dwangsommen wanneer het UWV niet op tijd een (her)beoordeling voor mensen kan regelen, proceskosten bij beroepsprocedures bij de rechtbank en dwangsommen voor het niet op tijd beslissen bij bezwaar zaken bij het UWV zelf.

De kosten zijn bovendien sinds 2021 meer dan verdubbeld. Dat komt vooral door de achterstanden bij het UWV rondom verschillende beoordelingen. Zo is de wachttijd voor een herbeoordeling vorig jaar opgelopen naar 31 weken. En dat terwijl deze beoordelingen eigenlijk binnen acht weken afgerond moeten zijn.

info

Bezwaar- en beroepsprocedures: hoe zit dat ook alweer?

Wie na een (her)beoordeling het niet eens is met een beslissing van het UWV, kan daarover bezwaar maken om op die manier een andere beslissing af te dwingen. Het kan dan bijvoorbeeld gaan om een beslissing over de hoogte van de uitkering, of over het percentage dat iemand is afgekeurd. Bezwaar maken kan bij de uitkeringsinstantie zelf of in een later stadium in beroep bij de rechtbank.

Als het UWV er te lang over doet om met zo'n bezwaarprocedure de zaak te behandelen, dan kan er een dwangsom aan de uitkeringsinstantie worden opgelegd tot de zaak wél behandeld wordt. Als er dus grotere achterstanden ontstaan bij de afdeling die bezwaren afhandelt, lopen de dwangsommen sneller op.

De afgelopen jaren kreeg het UWV meer dan 100.000 bezwaren binnen en leidde dat ook nog tot 15.000 rechtszaken. Bij ongeveer een derde van deze zaken werd het bezwaar of beroep gegrond verklaard.

Bekijk ook

Ook lang wachten voor bezwaar

Ook de wachttijd voor een beslissing op bezwaarzaken loopt op, blijkt uit de cijfers. Dat zie je ook aan de dwangsommen die het UWV moet betalen aan mensen die te lang wachten.

Dat is van een half miljoen in 2021 opgelopen naar 3 miljoen 2 jaar later.

Tien maanden onzekerheid

"Daar is het probleem dus ook alleen maar aan het toenemen", reageert jurist Jim Faas. In 2024 staat de teller in de eerste drie maanden al op 1,7 miljoen euro.

Hij vervolgt: "Vorige week benaderde iemand mij nog dat ze te horen heeft gekregen dat haar bezwaar tot volgend jaar maart moet wachten. En dan moet de beslissing nog komen. Moet je nagaan, dat is zeker 10 maanden in onzekerheid."

Kamer kreeg slechts deel dwangsommen

De Tweede Kamer is niet op de hoogte van deze fors oplopende kosten die het gevolg zijn van oplopende achterstanden en fouten. Tot nu toe informeerde de minister de Tweede Kamer namelijk alleen over dwangsommen bij (her)beoordelingen en niet over dwangsommen die ontstaan bij beroep- en bezwaarprocedures, of over de proceskosten van de beroepszaken bij de rechtbank.

Uit informatie die voormalig minister Karien van Gennip verstrekte, is te zien dat het UWV slechts 29 miljoen aan juridisch kosten doorgeeft in plaats van de werkelijke kosten van 61 miljoen die EenVandaag boven water heeft gekregen. Dwangsommen bij bezwaarprocedures en proceskosten worden niet meegerekend, terwijl Kamerleden hier nadrukkelijk om gevraagd hadden.

Bekijk ook

Aantal aanvragen

Ook over het aantal WIA-aanvragen is de Kamer verkeerd geïnformeerd. Uit cijfers die EenVandaag opvroeg bij het UWV blijkt dat er sinds 2021 jaarlijks 6.000 tot 8.000 aanvragen te weinig zijn doorgegeven. Dat is ongeveer 8 procent van alle aanvragen per jaar.

Het UWV laat in een reactie weten dat de cijfers alleen de aanvragen van één specifieke afdeling zijn. Daarmee is het dus niet het totale aantal WIA-aanvragen.

Bal bij politiek

Volgens Faas is nu de politiek aan zet om hier verandering in te brengen.

"Eigenlijk is alles wat er niet goed is aan de WIA en dat er problemen zijn nu wel bekend. Het is nu aan de minister en Tweede Kamer om besluiten te nemen die impact hebben en richting geven."

Tweede Kamer onvolledig geïnformeerd: problemen WIA-uitkeringen kosten tientallen miljoenen euro's meer dan gedacht.

Juiste bedrag gemeld

Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Eddy van Hijum (NSC) bestrijdt dat de Tweede Kamer verkeerd is geïnformeerd. "Alle informatie die wij hebben over de huidige stand van zaken bij het UWV hebben wij aan de Kamer verstrekt."

Wel benadrukt hij dat er 'openheid moet zijn' over de omvang van het probleem. "Dus cijfers die niet volledig zijn, die moeten gewoon op tafel komen. Laat ik daar geen misverstand over laten bestaan."

'Een heel technisch verhaal'

Volgens hem is het juiste bedrag van de kosten aan de Kamer gemeld. "Dat is een heel technisch verhaal: of je wel of niet proceskosten daar ook in meeneemt of niet. Dus het is geen actie om kosten achter te houden of wat dan ook. We willen gewoon het totale plaatje aan de Kamer schetsen, dus als dat inclusief de proceskosten is, dan is het dit bedrag."

Van Hijum zegt de situatie zo snel mogelijk recht te willen zitten. "Maar wat de kern van het probleem is, is dat het UWV gewoon te maken heeft met enorme achterstanden waardoor mensen niet op tijd duidelijkheid krijgen en dat dat probleem zich steeds verder opstapelt. En daar moeten we denk ik een eind aan maken."

UWV niet enige met probleem

Als kersvers minister zegt hij geschrokken te zijn van 'de staat van de uitvoering bij het UWV'. "En ik kan inmiddels ook wel zeggen dat het UWV ook niet de enige publieke uitvoerder is die met dit probleem te maken heeft."

"We hebben wet en regelgeving in algemene zin veel te ingewikkeld gemaakt." Het oplossen van het probleem wordt volgens Van Hijum een proces 'van de lange adem'.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'

Publieke omroep gaat op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Programma's verdwijnen en meer herhalingen'
Bron: ANP

De kogel is door de kerk: de publieke omroep wordt grondig hervormd. Van de dertien omroepen blijft een handvol 'omroephuizen' over en de NTR verdwijnt, waardoor nog onduidelijk is wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal gaat maken.

Minister Eppo Bruins, die verantwoordelijk voor is mediabeleid, heeft zijn plannen vandaag in een brief naar de Tweede Kamer gestuurd. Volgens hem moet de publieke omroep beter inspelen op veranderingen in de samenleving en de opkomst van de grote techbedrijven, die de digitale media domineren. Ook wil Bruins 157 miljoen euro bezuinigen.

'Iedereen een plek geven'

"Wat we nodig hebben is een publieke omroep die beter samenwerkt, waar men met elkaar ervoor zorgt dat er meer geluid vanuit de samenleving terechtkomt in de omroepen en de programma's", zegt Bruins over het doel van zijn plannen. "Wat ik hoop is dat we over een paar jaar nog die mooie programma's zien die we nu ook zien, maar dat we merken dat iedereen een plek krijgt in het bestel."

In het huidige omroepbestel gaat dat nu niet goed, vindt de minister. Om een nieuw geluid te laten horen moet je eerst een compleet nieuwe omroep oprichten, met het daarbij minimaal 50.000 leden en een volledig nieuwe organisatie. Tussen een idee en het eerste programma zit volgens hem te veel tijd.

Vier of vijf 'omroephuizen'

Om dit te veranderen, en om kosten te besparen, moeten de huidige dertien omroepen van Bruins - als alles meezit - in 2029 opgaan in vier of vijf 'omroephuizen'. Daarmee is het bijna onvermijdelijk dat bekende omroepnamen zullen verdwijnen. In de toekomst hoeven omroepen bovendien geen leden meer te hebben en kunnen er geen nieuwe omroepen meer toetreden tot het bestel.

Maar om ervoor te zorgen dat alle geluiden die te horen zijn in de maatschappij ook daadwerkelijk een plek krijgen op televisie, radio en internet, wil de minister de omroephuizen verplichten om 'mee te bewegen met veranderende geluiden in de samenleving'. Hoe dat er in de praktijk uit moet gaan zien en wie daar toezicht op houdt, moet nog worden uitgewerkt, erkent hij.

Publieke omroep gaat grondig op de schop: wat gaat de kijker daarvan merken? 'Meer herhalingen'

Wat merkt de kijker?

Wel is het 'onvermijdelijk' dat de kijker of luisteraar iets gaan merken van de plannen, erkent de minister. Dat komt door de jaarlijkse bezuiniging van bijna 160 miljoen euro, maar ook door het verdwijnen van een omroep als de NTR. Die maakt educatieve programma's en (educatieve) jeugdprogramma's. Denk aan Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal, maar ook programma's als Andere Tijden.

De hervormingen van de publieke omroepen leveren volgens Bruins daarnaast niet genoeg geld op om te voorkomen dat in de toekomst ook programma's van andere omroepen op radio en televisie geschrapt zullen moeten worden.

Bekijk ook

'Meer herhalingen'

"Dit zal leiden tot meer herhalingen en minder productie", verwacht mediahistoricus en omroepdeskundige Huub Wijfjes van de Rijksuniversiteit Groningen. Ook is het volgens hem de vraag wie programma's als Het Klokhuis en het Sinterklaasjournaal - 'die breedgedragen zijn' - zal overnemen.

"De minister wil dat de educatieve taken naar andere omroepen gaan", legt hij uit. "Maar wie neemt dat soort programma's over? Of de geschiedenisprogramma's? Dat is onduidelijk."

Terug naar oude systeem

De mediahistoricus zegt dat Nederland met het nieuwe omroepbestel terugkeert naar het systeem dat voor 1968 bestond: omroepen die voor eeuwig in het bestel zitten omdat nieuwe omroepen niet kunnen en mogen toetreden.

En met het opheffen van de NTR, een zogenoemde 'taakomroep' die culturele en educatieve programma's moet uitzenden, keren we volgens Wijfjes terug naar de situatie van voor 1992. "Mijn grootste zorg is: hoe wordt de kwaliteit overeind gehouden met minder geld?"

Bekijk ook

'Eindelijk alles op de schop'

VVD-Kamerlid Claire Martens is juist tevreden dat het omroepbestel nu eindelijk op de schop gaat. Haar partij pleit al jaren voor een grondige stelselherziening omdat de publieke omroep niet meer bij de tijd zou zijn.

In het plan van minister Bruins zegt Martens grotendeels haar eigen plannen terug te zien. "Focus op waar wat ons betreft eigenlijk de publieke omroep voor is. Dus meer op journalistiek, en op het maken van culturele programma's."

Minder geld, minder kwaliteit?

Het Kamerlid zegt dat het 'een feit' is dat de publieke omroep het moet gaan doen met minder geld. "Maar dat betekent niet dat de mensen thuis daar last van gaan hebben", vertelt ze. "Wij willen al die managementlagen, al die bestuurslagen gaan afzwakken. Dus minder geld naar de publieke omroep betekent niet minder geld naar de journalistiek."

Maar volgens omroepdeskundige Wijfjes is dat nog maar de vraag: "De hervorming hinkt op twee gedachten: enerzijds bezuinigen, maar anderzijds investeren in de publieke omroep en journalistiek. Dat is moeilijk met elkaar te verenigingen."

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

De regels rond euthanasie: waarom verzoeken vaak worden afgewezen

In 2024 kozen bijna 10.000 Nederlanders voor euthanasie, 10 procent meer dan in een jaar eerder. Toch zitten er strenge voorwaarden aan verbonden. In deze video leggen we uit hoe het proces precies werkt en waarom veel verzoeken afgewezen worden.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant