radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Nieuwe wet moet warmtenet verbeteren, maar of het goedkoper wordt is nog de vraag

Nieuwe wet moet warmtenet verbeteren, maar of het goedkoper wordt is nog de vraag
Nieuwe warmtewet moet warmtenet weer betaalbaar en voorspelbaar maken
Bron: EenVandaag

Komende weken debatteert de Tweede Kamer over de nieuwe warmtewet. Als deze wordt aangenomen krijgen lokale overheden een meerderheidsbelang in de warmtenetten. En daar zijn de energiebedrijven niet blij mee. "Hier wordt het niet goedkoper van."

De wet, bedacht door oud-minister Klimaat en Energie Rob Jetten, is onder andere bedoeld om burgers te beschermen tegen onnodig hoge tarieven voor het gebruik van warm water en verwarming.

Rekening van 800 euro

Dit overkwam de bewoners in de Van der Pekbuurt in Amsterdam-Noord. Zij ontvingen dit jaar hoge rekeningen van 800 euro, een vast bedrag dat bovenop hun daadwerkelijke gebruikskosten werd gerekend. "En dat terwijl beloofd was dat stadswarmte niet duurder zou worden dan gas", vertelt bewoonster Kirsten Zimmerman.

"Maar in de praktijk is het honderden euro's duurder. Veel buurtgenoten waren echt de sigaar. Ze konden nauwelijks nog de verwarming aanzetten, want de kosten sprongen omhoog."

Meerderheidsbelang lokale overheden

De overheid hoopt dit soort hoge rekeningen in de toekomst te voorkomen door met 'publieke sturing' betaalbaarheid, duurzaamheid en leveringszekerheid te garanderen.

Door de nieuwe Wet collectieve warmte (Wcw) krijgen lokale overheden namelijk een meerderheidsbelang in de warmtenetten.

info

Wat is een warmtenet?

Een warmtenet is een moderne vorm van stadsverwarming, waarmee je meerdere huizen in een wijk kunt verwarmen. Het is eigenlijk een hele grote centrale verwarming. De huizen worden verwarmd met warmte die afkomstig is van een warmtebron uit de buurt.

Dit warme water stroomt door een netwerk van leidingen naar de huizen toe om via een waterwisselaar in de meterkant te zorgen voor verwarming en je kraanwater op te warmen.

De warmtenetten helpen Nederland om in 2050 aardgasvrij te zijn. Op dit moment zijn er 500.000 woningen op een warmtenet aangesloten. In 2030 moeten er nog eens 500.000 huishoudens extra aangesloten zijn op het warmtenet

Bekijk ook

Bouw stilgelegd

Maar de wet valt niet overal in de smaak. "Energiebedrijven waren allesbehalve blij toen het nieuws over deze wet naar buiten kwam", vertelt Cora van Nieuwenhuizen. Zij is voorzitter van Energie Nederland, die de belangen behartigt van de energiebedrijven in Nederland. "De investeringen vielen gewoon stil."

Zo kondigde energiebedrijf Vattenfall aan niet meer aan de bouw van nieuwe warmtenetten te beginnen. "Begrijpelijk", legt Van Nieuwenhuizen uit. "Want door deze nieuwe wet kun je als private partij de risico's niet meer beheersen, terwijl je ze nog wel moet dragen. Maar het is ook zorgwekkend, want in het Klimaatakkoord is afgesproken dat in 2030 1,5 miljoen bestaande woningen aardgasvrij zijn en 500.000 woningen op het warmtenet zijn aangesloten."

'Kosten gaan juist omhoog'

Van Nieuwenhuizen gaat in tegen het idee dat de tarieven door de nieuwe wet drastisch naar beneden zullen gaan. "Het is echt niet zo dat energiebedrijven nu zulke grote winsten maken." De opbrengst is bij bedrijven kleiner dan de rente die ze moeten betalen. "De Autoriteit Consument en Markt (ACM) kijkt al jaren mee en constateert ook dat er geen onevenredig grote winsten worden gemaakt."

"Als het warmtenet in publieke handen komt, gaan de kosten juist verder omhoog", zegt Van Nieuwenhuizen. "De bestaande energiebedrijven moeten namelijk worden onteigend. En dat gaat veel geld kosten. Ook hebben niet alle gemeenten de kennis en expertise in huis om een warmtenet goed te runnen. Dus als mensen denken dat het publiek goedkoper wordt, dat is helaas niet zo."

Nieuwe warmtewet moet warmtenet voorspelbaar en betrouwbaar maken

Koppeling met aardgas loslaten

Toch is Van Nieuwenhuizen niet tegen de nieuwe wet. "Wij vinden ook dat de publieke belangen goed beschermd moeten worden. De prijs voor stadsverwarming is in de nieuwe wet straks niet meer gekoppeld aan aardgas en dat juichen wij alleen maar toe."

Ze gaat verder: "Ik hoop alleen dat er een vorm komt waarbij het voor private bedrijven nog interessant is om te investeren en dat er een keuze wordt gemaakt voor een vorm met een publiek minderheidsbelang van minstens 20 procent."

Burgers de baas

Ondertussen zijn de problemen in Amsterdam-Noord nog niet opgelost. "De gemeente zou ons financieel tegemoetkomen, maar veel bewoners zijn nog niet gecompenseerd of ontvangen helemaal geen tegemoetkoming", vertelt bewoonster Kirsten. "En de hoge energierekeningen blijven maar op de mat vallen."

Zij vindt de nieuwe warmtewet wel een stap vooruit, maar zou het liefst zien dat bewoners energiecoöperaties oprichten en runnen.

Basisbehoeften

"Ik denk dat zo min mogelijk interventie van bedrijven en overheid bij zoiets als warmte het beste is", zegt ze.

"Verwarming, betaalbaar voedsel en een dak boven je hoofd zijn basisbehoeften en die lijken niet door commerciële bedrijven vervuld te kunnen worden, maar ook niet door een bureaucratisch werkende, onverschillige overheid. Dan moeten de burgers het zelf maar gaan doen."

Bekijk ook

Helft ontevreden

Uit nieuw onderzoek van Vereniging Eigen Huis blijkt dat het draagvlak voor warmtenetten onder de leden erg laag is. "Bijna de helft van de mensen die al op een warmtenet is aangesloten, is ontevreden", vertelt directeur Cindy Kremer. "Slechts 12 procent is positief."

Het belangrijkste bezwaar zijn de hoge kosten, zegt Kremer. "Een warmtenet is voor de meeste mensen een stuk duurder dan gas. Een andere bezwaar is dat je bij een warmtenet bent overgeleverd aan een monopolist, je kunt niet overstappen."

'Ze hebben er geen trek in'

En deze ontevredenheid speelt niet alleen bij mensen die al aangesloten zijn. "Van de mensen die binnenkort met een warmtenet te maken krijgen, zegt slechts een derde dat ze op een aanbod zullen ingaan, de rest heeft er geen trek in", vervolgt de directeur.

"En dat is erg jammer. Als je succesvol een warmtenet wil uitrollen, moet je ervoor zorgen dat er zoveel mogelijk mensen meedoen. Alleen dan werkt een warmtenet optimaal en houd je de kosten laag."

Bekijk ook

Moet aantrekkelijk zijn

Daarom vindt Kremer het belangrijk dat de consumentenbescherming in de nieuwe Wet collectieve warmte beter wordt geregeld. "Betaalbaarheid, voorspelbaarheid en keuzevrijheid, daar gaat het om. Want uiteindelijk willen we Nederland verduurzamen. We willen van het gas af en warmtenetten stimuleren." Maar dan moet dat ook aantrekkelijk gemaakt worden.

Kremer vindt dat er een maximumtarief moet komen. "Zodat mensen langjarig weten waar ze aan toe zijn. Ook moeten de torenhoge afsluitkosten weg, die zijn nu zo'n 5.300 euro." Na die hoge afsluitkosten, moeten mensen ook nog investeren in een andere warmtebron zoals een warmtepomp. "Dat maakt het voor veel mensen praktisch onmogelijk om van een warmtenet af te komen. En het schrikt nieuwe klanten nu helaas af."

Bekijk ook

Eigen portemonnee versus samenleving

Ook Van Nieuwenhuizen vindt het jammer dat het vertrouwen in warmtenetten zo afneemt. "Dit komt de energieransitie niet ten goede."

Maar ze begrijpt de zorgen van mensen wel. "Iedereen kijkt natuurlijk het eerst naar zijn eigen portemonnee. Maar voor de samenleving als geheel zijn collectieve systemen echt een hele goede investering."

Tijd dringt

Ze hoopt daarom dat discussies over het eigendom van warmtebedrijven snel stoppen. "Het zorgt voor vertraging. En in de tussentijd kiezen mensen individueel voor oplossingen en nemen ze een warmtepomp. Als dat op meer plekken in een straat gebeurt, dan is de kans dat zij nog meedoen aan zo'n collectief systeem veel kleiner."

En dat heeft weer grote gevolgen, vertelt Van Neuwenhuizen. "Dan zijn we als samenleving het momentum kwijt en moeten we alles met individuele oplossingen gaan doen, wat een enorme verzwaring van het elektriciteitsnet tot gevolg zal gaan hebben. En dat moeten we ook met z'n allen weer betalen."

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Waarom president Donald Trump importheffingen ondanks waarschuwingen van economen tóch doorvoert

President Donald Trump kondigde het gisteravond aan: Amerika gaat een importheffing van 20 procent op alle producten uit de Europese Unie doorvoeren. Wereldwijd waarschuwen economen dat dit een slecht idee is, vooral voor de VS zelf. Toch zet Trump door.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Onzekerheid bij Nederlandse ondernemers door Amerikaanse importheffingen: 'We begrijpen zijn visie, maar maakt het lastig voor ons'

Onzekerheid bij Nederlandse ondernemers door Amerikaanse importheffingen: 'We begrijpen zijn visie, maar maakt het lastig voor ons'
Willem Hulsebosch is eigenaar van een bloembollenbedrijf dat exporteert naar de VS
Bron: EenVandaag

Voor Nederlandse ondernemingen met veel export naar de Verenigde Staten breken spannende tijden aan. Door de extra belasting van 20 procent worden hun producten voor de Amerikaanse consument een stuk duurder. "Dit betekent heel veel onzekerheid."

"Dit valt wel rauw op ons dak", zegt Willem Hulsebosch. Samen met zijn vrouw en zoons runt hij al jaren een bloembollenbedrijf in Julianadorp.

Andere markten

"We doen al decennialang zaken met Amerika en hebben in de loop der jaren echt een goede band opgebouwd met onze klanten in de VS", gaat Hulsebosch verder. "Die willen we graag houden. Maar als het moet, dan gaan we ons op andere markten richten."

Want de familie beseft wel dat Amerikanen zullen afhaken als bloemen door de heffing te duur worden. "Tulpen zijn geen eerste levensbehoefte. Aan het eind van je rondje supermarkt staat er een bosje bloemen. Als dat ineens 20 procent duurder is, dan denk je wel twee keer na."

'We begrijpen zijn visie'

De familie Hulsebosch is flink verweven met de Verenigde Staten. "Onze moeder is Amerikaans, we hebben familie overzee en komen er vaak", vertelt zoon Roy.

"We houden van het land en zijn zelfs pro-Trumpers. Dat klinkt misschien tegenstrijdig, maar we begrijpen zijn visie wel. Hij maakt waar wat hij zegt. Dat vinden wij ergens ook wel bewonderenswaardig. Hij zet zijn volk op één, dat is duidelijk. Daar kunnen wij in Europa nog wat van leren. Alleen dit plan, dat maakt het voor ons wel lastig."

Bekijk ook

Niet volledig afhankelijk

Toch blijft Hulsebosch positief: "We zijn gelukkig niet volledig afhankelijk van Amerika. We exporteren ook naar Engeland, China, Rusland en Kazachstan. En we hebben een uniek product. Bollen kun je maar op één plek in de wereld telen, en dat is hier, in Nederland. Door het klimaat, de bodem, de omstandigheden. Dat kan niet zomaar ergens anders. Daar hebben ze ons gewoon voor nodig.

Er zijn dus genoeg opties. "Als de ene markt moeilijk doet, dan vinden wij onze weg wel via een andere. We hebben al vaker met onzekerheden te maken gehad. Als het even tegenzit, dan nemen we genoegen met wat minder marge en stellen we investeringen gewoon even uit."

'Kennis en ervaring zit in Nederland'

"Trump ziet ons het liefst naar Amerika vertrekken", legt directeur van TTA-ISO Martin Maasland uit. Het Nederlandse bedrijf maakt landbouwmachines en heeft een grote afzetmarkt in de Verenigde Staten.

TTA-ISO heeft zelfs een kantoor in de VS zitten. "Maar de kennis en ervaring op het gebied van high-techsystemen in de tuinbouw zit hier in Nederland. Die gekwalificeerde mensen kun je niet oppakken en in Amerika neerzetten."

Bekijk ook

Prijs verlagen

Bang voor Amerikaanse concurrenten is Maasland niet. "In ons geval zijn er weinig of eigenlijk geen partijen in de Verenigde Staten die hetzelfde kunnen bieden als wij. We zien onszelf daardoor niet genoodzaakt om de winstgevendheid op onze machines te verlagen."

Maar als de prijs vanwege de invoerheffingen te hoog wordt, dan bestaat er volgens Maasland wel een kans dat de markt afneemt of zelfs helemaal stilvalt. "Dan kunnen we overwegen of we bereid zijn iets van onze marges op te geven, maar we moeten ook de salarissen van onze medewerkers kunnen betalen."

Tegenactie

Over eventuele eigen tarieven die de EU als tegenactie kan invoeren, maakt Maasland zich geen zorgen. "De grootste impact zijn uiteindelijk toch de hoge tarieven van Amerika richting Europa, omdat wij in Europa produceren."

"En andersom importeren wij weinig vanuit Amerika", gaat hij verder. "Dus als Europa hoge handelstarieven gaat invoeren, verwachten wij niet dat dat veel impact op ons heeft."

Bekijk ook

Minder groei maar geen crisis

Hoofdeconomoom van de ING Marieke Blom begrijpt de zorgen van Nederlandse ondernemers die veel exporteren naar de Verenigde Staten. "Door Trumps nieuwe invoertarieven, gemiddeld 25 procent, en zelfs 54 procent voor China krijgt ook de Europese Unie een tarief van 20 procent opgelegd. Dat leidt naar verwachting tot een exportdaling van zo'n 15 procent richting de VS. Voor Nederland betekent dat een krimp van ongeveer 0,2 procent van het BBP."

Toch is dit volgens Blom geen nieuwe economische crisis in wording. "Dit is niet te vergelijken met corona of de energiecrisis. Het is vooral een rem op de groei."

Niet terugslaan met eigen tarief

Blom verwacht dat Europa met eigen tarieven zal reageren. "Maar hoe dat uitpakt is onduidelijk, omdat we niet zeker weten hoe Trump reageert. Een handelsoorlog moeten we zien te voorkomen."

"We kunnen beter gerichte steun bieden aan getroffen sectoren. Ook kan er veel winst worden geboekt door de interne markt beter te laten werken. En er liggen veel kansen in het versterken van handelsrelaties met landen als India en Zuid-Amerika. Als we dit moment grijpen, kan Europa uiteindelijk sterker en minder afhankelijk van de VS worden. Ook voor Nederland liggen hier echte kansen."

Onzekerheid bij Nederlandse ondernemers door Amerikaanse importheffingen

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant