tv LIVE radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Nieuwe techniek van TNO kan sabotage op Noordzee door Rusland onderscheppen: 'We moeten niet naïef zijn'

Nieuwe techniek van TNO kan sabotage op Noordzee door Rusland onderscheppen: 'We moeten niet naïef zijn'
Bron: ANP

Russische spionageschepen varen steeds vaker in onze wateren, en zijn gespot in de buurt van belangrijke onderzeese datakabels. Een nieuwe Nederlandse techniek moet ons land hier beter tegen beschermen. "We hebben geen idee hoe kwetsbaar we hier zijn."

Kennisinstituut TNO heeft een nieuwe manier ontwikkeld om scheepsverkeer in de buurt van onderzeese pijpleidingen of kabels automatisch te detecteren. Dat kan door glasvezels in de kabels te gebruiken die wel zijn aangelegd, maar nog niet worden ingezet.

Dark fibers

Deze ongebruikte glasvezels worden ook wel 'dark fibers' genoemd en kunnen door een slimme techniek van TNO als kilometerslange sensor gebruikt worden.

Dat werkt zo: als je laserlicht door de glasvezel stuurt, komt er een reflectie van dat licht terug. Als er een geluidsbron dicht bij de kabel komt, vervormt de kabel een klein beetje. Hierdoor verandert de reflectie van het laserlicht. Die verandering kan worden opgepikt door een speciaal apparaat uit de olie- en gassector, de zogenaamde 'DAS Interrogator'.

Bekijk ook

Onderzeeër of walvis?

Met deze nieuwe techniek is de locatie en de richting van de geluidsbron heel precies op te sporen. Zo kan snel worden vastgesteld of de geluidsbron een dreiging is of niet.

Geofysicus en geoloog Vincent Vandeweijer van TNO is enthousiast over deze methode, die inmiddels succesvol is getest. "Het is ongelooflijk wat er allemaal te horen is. Er is natuurlijk veel lawaai op de Noordzee, maar een walvis die langszwemt kunnen we gewoon onderscheiden", vertelt hij.

'Niet naïef zijn'

De sabotage van de Nord Stream-pijpleidingen in de zomer van 2022 maakt 'pijnlijk duidelijk' dat de installaties op de bodem van de Noordzee kwetsbaar zijn, zegt Casper Bosschaart, specialist in oorlogsvoering op de zeebodem bij TNO. "We moeten niet naïef zijn."

"Het is voor Rusland heel interessant om nu al voorbereidingen te treffen om in geval van oorlog ons direct hard te treffen. Vallen er hier een paar windparken uit, dan hebben we direct een probleem met de stroomvoorziening", legt hij uit. Volgens hem zijn de 'dark fibers' een extra stuk gereedschap om sneller in kaart te brengen wat zich op de zeebodem afspeelt.

Bekijk ook

'Binnen 5 jaar onderwaterdrones'

De laatste jaren is er meer aandacht voor de kwetsbaarheid van de Noordzeebodem. Een aanval op energie- en data-installaties op en in de Noordzee kan desastreuze gevolgen hebben voor landen daaromheen. De beveiliging moet daarom beter, maar volgens de TNO-onderzoeker moet ook de afschrikking groter worden.

"Nu zijn de Russen nog aan het aftasten waar wat zit en waar ze wat mee kunnen", zegt hij. Toch voorspelt Bosschaart dat Rusland binnen 5 jaar in staat is om onderwaterdrones in te zetten. "Drones kunnen dan een veel grotere afstand overbruggen en doelgericht zijn. Ook daar moeten we ons op voorbereiden."

Een week geen stroom

VVD-Europarlementariër Bart Groothuis zag eerder al hoe reëel de dreiging op de zeebodem is. "We hebben geen idee hoe kwetsbaar we hier zijn. Als er een paar grote datakabels of energieleidingen doorgaan is het raak", waarschuwt hij.

Groothuis spreekt van 'grote ellende' als dat gebeurt: "Met weinig of slechte communicatie krijg je een informatieachterstand. Dat is 'killing' voor de stabiliteit van je land. Een week geen stroom is ook niet best. Mensen worden daar niet gezelliger van."

Russische kernonderzeeër
Bron: Andrei Luzik
De Russische nucleaire onderzeeboot Belgorod K-329 is speciaal gebouwd om kleinere onderzeeërs mee te nemen voor activiteiten op de zeebodem

Russische strategie

Volgens hem is het een serieuze strategie van het Russische leger om juist onder water toe te kunnen slaan. "Het is echt een militair programma van de Russen om hiermee bezig te zijn", zegt de Europarlementariër.

"De militaire inlichtingendienst van Rusland heeft het 'GUGI Diepzeewater Onderzoeksinstituut' opgericht", vervolgt hij. "Die wetenschappers zitten daar echt niet om Nobelprijzen te winnen, die zijn er om af te luisteren en om sabotageopdrachten te plannen op onze onderzeese infrastructuur. En daar maak ik mij al heel veel jaren heel ernstig zorgen om."

Nieuwe onderzeeboot

Een duidelijk voorbeeld van die strategie is de onderzeeboot Belgorod K-329. Het is de grootste kernonderzeeër ter wereld en kan 4 maanden onafgebroken onder water blijven. De Belgorod is gebouwd om kleinere automatische torpedo's of onderwaterdrones te vervoeren. Zo kan de veel kleinere Paltus-onderzeeboot onder de Belgorod mee worden genomen.

Deze duikboot kan een diepte van 1.000 meter bereiken en is ontworpen om op de zeebodem met kabels en leidingen te werken. Ook heeft ze een automatische kerntorpedo, de Poseidon, in haar arsenaal. Die wordt aangedreven door kernenergie, heeft een bereik van 10.000 kilometer en kan een kernkop van 2 megaton vervoeren.

Nieuw alarmsysteem van TNO moet sabotage uit Rusland onderscheppen.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

De regels rond euthanasie: waarom verzoeken vaak worden afgewezen

In 2024 kozen bijna 10.000 Nederlanders voor euthanasie, 10 procent meer dan in een jaar eerder. Toch zitten er strenge voorwaarden aan verbonden. In deze video leggen we uit hoe het proces precies werkt en waarom veel verzoeken afgewezen worden.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Met stadsmarinier Wieke terug naar Rotterdamse wijk waar drie willekeurige mannen werden vermoord: 'Was echt bang voor andere slachtoffers'

Met stadsmarinier Wieke terug naar Rotterdamse wijk waar drie willekeurige mannen werden vermoord: 'Was echt bang voor andere slachtoffers'
Mensen leggen bloemen neer ter nagedachtenis aan de 81-jarige man die is neergeschoten.
Bron: ANP

Na de arrestatie van de vermoedelijke Rotterdamse serieschutter, Sendric S., reageerde de buurt opgelucht. Toch voelen sommige wijkbewoners zich na de 3 moorden nog altijd angstig, ziet de stadsmarinier. "Dat gevoel van onveiligheid gaat nog lang door."

Door 3 fatale schietpartijen in nog geen 2 weken tijd stond eind december het leven in het Rotterdamse stadsdeel IJsselmonde even stil. Uit het niets werden 3 mannen op straat neergeschoten. Het zorgde voor een uitzonderlijk advies: 'Ga bij voorkeur niet alleen naar buiten, vermijd donkere plekken.'

Meer ernstige incidenten

Stadsmarinier Wieke van de Haterd was betrokken bij het opstellen van dat advies. Een stadsmarinier is een ambtenaar die vanuit de gemeente werkt aan de veiligheid in de buurt. Van Haterd's werkterrein is IJsselmonde, waar de schietpartijen waren. Een wijk waar de afgelopen jaren het aantal ernstige incidenten is toegenomen, zegt ze.

Na de eerste schietpartij, was nog helemaal niet duidelijk wat er aan de hand was. "Wat maakt dat deze man specifiek is uitgekozen of is het toevallig?" Er werd tegelijkertijd ook onderzoek gedaan naar het wapen. "Toen is ook het tweede slachtoffer gevallen", vertelt ze. Er werden beelden vrijgegeven, maar het leidde nog niet tot de schutter. Het derde slachtoffer viel opnieuw in hetzelfde gebied. "Toen is de link gelegd: het gaat om dezelfde dader."

info

Drie moorden in twee weken

Op zaterdagavond 21 december 2024 werd rond 21:30 een zwaargewonde man (63) aangetroffen. Hij was in zijn hoofd geschoten en stierf twee dagen later. Een week later werd in de avond opnieuw iemand neergeschoten. Ook deze man (58) overleefde het niet. De politie werkte dag en nacht aan de zaak en gaf zelfs beelden vrij.

In de ochtend van 2 januari werd opnieuw op straat een gewonde, 81-jarige, man aangetroffen die later overleed. De politie loofde een tip uit van 30.000 euro en waarschuwde: 'ga bij voorkeur niet alleen naar buiten. Vermijd donkere, afgelegen plekken.'

Bekijk ook

'Er was echt gevaar'

De politie schaalde volgens Van de Haterd snel op waardoor alle capaciteit beschikbaar was om de schutter snel te pakken. "Omdat er echt gevaar was dat hij weer zou toeslaan." De gemeente en politie kwamen samen tot het advies niet alleen naar buiten te gaan. "Daar hebben we lang over getwijfeld", zegt ze. "Want uiteindelijk gaat het ook uit van een maakbaarheid dat het niet kan gebeuren."

Maar de situatie was uitzonderlijk. "Het was duidelijk wat zich in IJsselmonde afspeelde, er leek echt een verband", legt ze uit. En veel was ook onzeker. Er was veel politie, zichtbaar en onzichtbaar in de wijk. Ook was er veel aandacht voor. "Wat doet dat met zo'n verdachte? Escaleert het meer, wordt de situatie gevaarlijker? Daar moet je toch rekening mee houden."

Bewoners ondersteunen

Na het derde slachtoffer gaat het ineens snel. Er wordt een duidelijke foto vrijgegeven en na een klopjacht kan de politie hem inrekenen. Beelden van de inval circuleren al snel via social media, het gaat om een flat in de buurt van de schietpartijen. De 24-jarige Sendric S. werd er aangehouden, die niet officieel woont in het gebouw. De opluchting is groot. "Omdat je echt bang bent dat er nog andere slachtoffers gaan vallen."

De strafzaak tegen S. begint, over een motief is niets bekend. Wijkmarinier Van de Haterd is nog erg bezig met het organiseren van de nazorg in de wijk. "Het effect van dat gevoel van onveiligheid dat gaat heel lang door", vertelt ze. "We zijn met z'n allen druk bezig om te kijken wat we kunnen doen om de bewoners hierin te ondersteunen".

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant