radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Hoe het komt dat een grote groep Nederlanders last heeft van prikangst

Hoe het komt dat een grote groep Nederlanders last heeft van prikangst
Angst voor een prik zit er bij veel Nederlanders in
Bron: ANP

Prikhonden, extra tijd of VR-brillen: GGD's in heel Nederland halen van alles uit de kast om mensen met prikangst te helpen bij hun coronavaccinatie. Die groep is namelijk omvangrijker dan je misschien denkt: "Veel mensen schamen zich er erg voor."

Volgens de gemeente Amsterdam heeft 1 op de 5 Nederlanders prikangst. In een tweet laat de gemeente de GGD tips geven voor hoe je daar het beste mee om kan gaan.

Huisarts ziet andere redenen

Huisarts Toosje Valkenburg uit De Bilt is sceptisch als ze het getal hoort: "20 procent is echt een heel hoog percentage. Dat herken ik niet uit de praktijk. Als ik kijk naar de opkomst van de griepprik, dan is dat in ieder geval niet een angst die leidt tot het vermijden van prikken."

De opkomst voor de griepprik dit jaar was 80 procent, vertelt de huisarts. De 20 procent die niet kwam opdagen deed dat volgens haar om een heel scala aan redenen, waarbij prikangst niet de belangrijkste was. "Mensen zeggen dan 'ik hoef hem niet', 'ik heb nooit griep' of iets anders."

Zelfs 35 procent

In tegenstelling tot huisarts Valkenburg gaat dr. Elisabeth Huis in 't Veld, universitair hoofddocent aan Tilburg University, ervan uit dat het aantal mensen met prikangst nog veel hoger ligt. Zij deed uitgebreid onderzoek naar prikangst. "Ik ga eerder uit van 1 op 3, zo'n 35 procent. Het hangt af van de groep die je het vraagt." Vooral jongere mensen geven vaker aan last te hebben van prikangst. Bij mensen boven de 50 jaar klopt 20 procent wel.

"De meeste mensen leren er mee om te gaan en worden dus gaandeweg minder bang, hoewel een kleinere groep juist banger en banger worden naarmate ze ouder worden." Voor de duidelijkheid: prikangst is iets anders dan de veel heftigere prikfobie. Dat is een officiële psychiatrische aandoening uit het DSM-5 boek, waar 5 tot 10 procent van de mensen aan lijdt.

Bekijk ook

Vragenlijsten

Huis in 't Veld deed onderzoek door middel van vragenlijsten. De centrale vraag was: 'In hoeverre ervaar je prikangst?' Mensen konden op een schaal van 1 tot 10 antwoord geven. "Alle mensen hebben wel een bepaalde vorm van ongemak bij prikken, dus alleen de echt hoge scores zijn meegeteld." Zelfs daarmee vond ze dus het percentage van 35 procent.

Maar waar zijn mensen met prikangst zo bang voor? "Dat is een goede vraag. Het is niet alleen de angst voor pijn. Het zit in de hersenen. Uit hersenscans blijkt dat als mensen plaatjes zien van naalden en bloed er heel heftige reacties zijn in de gebieden waar dingen als angst, emotie en dat je weg wilt rennen gereguleerd worden."

Luisteren

Hoeveel Nederlanders hebben prikangst? Lammert de Bruin zoekt het uit in 'Feit of Fictie' bij EenVandaag op NPO Radio 1

Reactie in de hersenen

Voor een groot deel is de angst dus irrationeel. Mensen weten dat het maar een prikje is en de pijn meevalt, maar de hersenen reageren er heel sterk op. Het is dus ook niet zo dat bij mensen met deze angst er per se een nare ervaring met een pijnlijke prik aan ten grondslag ligt. Huis in 't Veld benadrukt dat de ervaring van huisarts Valkenburg, namelijk dat die niet zo vaak prikangst meemaakt, overeenkomt met haar onderzoek.

Zorgpersoneel ziet minder prikangst in de praktijk, omdat bijna de helft van de mensen met prikangst situaties vermijden waarin ze geprikt kunnen worden. 30 procent heeft wel eens een nodige medisch ingreep geweigerd vanwege de prik.

Bekijk ook

Het niet weten

Maar, een groot deel laat zich evengoed nog wel prikken. Zo zijn er behoorlijk wat bloeddonoren bij bloedbank Sanquin met prikangst. "Uit de laatste steekproef daar kwam een percentage van 16 procent. Wel iets lager dan gemiddeld, maar die mensen vinden het doel zo belangrijk dat ze zich er doorheen slaan", weet Huis in 't Veld.

Het was tijdens werkzaamheden bij de bloedbank dat ze op het idee voor haar onderzoek kwam. Ze zag dat donoren met de angst worstelden. Sommige mensen wisten niet dat ze prikangst hadden, totdat ze bij de eerste donatie flauwvielen en er maar vanaf zagen.

Corona positief

Hoeveel mensen geen coronaprik nemen vanwege prikangst kan ze niet zeggen. Haar laatste cijfers dateren van voor de pandemie. "Toen bleek dat 20 procent van de mensen vaccins niet neemt door prikangst, maar het kan zijn dat door de angst voor de pandemie een grotere groep zich eroverheen zet."

Ook denkt Huis in 't Veld dat de pandemie wat betreft prikangst best eens positief kan zijn. "Mensen schamen zich er heel erg voor, krijgen te horen dat ze bijvoorbeeld 'toch een grote vent zijn'. Maar nu is er meer aandacht dan ooit voor."

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Waarom president Donald Trump importheffingen ondanks waarschuwingen van economen tóch doorvoert

President Donald Trump kondigde het gisteravond aan: Amerika gaat een importheffing van 20 procent op alle producten uit de Europese Unie doorvoeren. Wereldwijd waarschuwen economen dat dit een slecht idee is, vooral voor de VS zelf. Toch zet Trump door.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Onzekerheid bij Nederlandse ondernemers door Amerikaanse importheffingen: 'We begrijpen zijn visie, maar maakt het lastig voor ons'

Onzekerheid bij Nederlandse ondernemers door Amerikaanse importheffingen: 'We begrijpen zijn visie, maar maakt het lastig voor ons'
Willem Hulsebosch is eigenaar van een bloembollenbedrijf dat exporteert naar de VS
Bron: EenVandaag

Voor Nederlandse ondernemingen met veel export naar de Verenigde Staten breken spannende tijden aan. Door de extra belasting van 20 procent worden hun producten voor de Amerikaanse consument een stuk duurder. "Dit betekent heel veel onzekerheid."

"Dit valt wel rauw op ons dak", zegt Willem Hulsebosch. Samen met zijn vrouw en zoons runt hij al jaren een bloembollenbedrijf in Julianadorp.

Andere markten

"We doen al decennialang zaken met Amerika en hebben in de loop der jaren echt een goede band opgebouwd met onze klanten in de VS", gaat Hulsebosch verder. "Die willen we graag houden. Maar als het moet, dan gaan we ons op andere markten richten."

Want de familie beseft wel dat Amerikanen zullen afhaken als bloemen door de heffing te duur worden. "Tulpen zijn geen eerste levensbehoefte. Aan het eind van je rondje supermarkt staat er een bosje bloemen. Als dat ineens 20 procent duurder is, dan denk je wel twee keer na."

'We begrijpen zijn visie'

De familie Hulsebosch is flink verweven met de Verenigde Staten. "Onze moeder is Amerikaans, we hebben familie overzee en komen er vaak", vertelt zoon Roy.

"We houden van het land en zijn zelfs pro-Trumpers. Dat klinkt misschien tegenstrijdig, maar we begrijpen zijn visie wel. Hij maakt waar wat hij zegt. Dat vinden wij ergens ook wel bewonderenswaardig. Hij zet zijn volk op één, dat is duidelijk. Daar kunnen wij in Europa nog wat van leren. Alleen dit plan, dat maakt het voor ons wel lastig."

Bekijk ook

Niet volledig afhankelijk

Toch blijft Hulsebosch positief: "We zijn gelukkig niet volledig afhankelijk van Amerika. We exporteren ook naar Engeland, China, Rusland en Kazachstan. En we hebben een uniek product. Bollen kun je maar op één plek in de wereld telen, en dat is hier, in Nederland. Door het klimaat, de bodem, de omstandigheden. Dat kan niet zomaar ergens anders. Daar hebben ze ons gewoon voor nodig.

Er zijn dus genoeg opties. "Als de ene markt moeilijk doet, dan vinden wij onze weg wel via een andere. We hebben al vaker met onzekerheden te maken gehad. Als het even tegenzit, dan nemen we genoegen met wat minder marge en stellen we investeringen gewoon even uit."

'Kennis en ervaring zit in Nederland'

"Trump ziet ons het liefst naar Amerika vertrekken", legt directeur van TTA-ISO Martin Maasland uit. Het Nederlandse bedrijf maakt landbouwmachines en heeft een grote afzetmarkt in de Verenigde Staten.

TTA-ISO heeft zelfs een kantoor in de VS zitten. "Maar de kennis en ervaring op het gebied van high-techsystemen in de tuinbouw zit hier in Nederland. Die gekwalificeerde mensen kun je niet oppakken en in Amerika neerzetten."

Bekijk ook

Prijs verlagen

Bang voor Amerikaanse concurrenten is Maasland niet. "In ons geval zijn er weinig of eigenlijk geen partijen in de Verenigde Staten die hetzelfde kunnen bieden als wij. We zien onszelf daardoor niet genoodzaakt om de winstgevendheid op onze machines te verlagen."

Maar als de prijs vanwege de invoerheffingen te hoog wordt, dan bestaat er volgens Maasland wel een kans dat de markt afneemt of zelfs helemaal stilvalt. "Dan kunnen we overwegen of we bereid zijn iets van onze marges op te geven, maar we moeten ook de salarissen van onze medewerkers kunnen betalen."

Tegenactie

Over eventuele eigen tarieven die de EU als tegenactie kan invoeren, maakt Maasland zich geen zorgen. "De grootste impact zijn uiteindelijk toch de hoge tarieven van Amerika richting Europa, omdat wij in Europa produceren."

"En andersom importeren wij weinig vanuit Amerika", gaat hij verder. "Dus als Europa hoge handelstarieven gaat invoeren, verwachten wij niet dat dat veel impact op ons heeft."

Bekijk ook

Minder groei maar geen crisis

Hoofdeconomoom van de ING Marieke Blom begrijpt de zorgen van Nederlandse ondernemers die veel exporteren naar de Verenigde Staten. "Door Trumps nieuwe invoertarieven, gemiddeld 25 procent, en zelfs 54 procent voor China krijgt ook de Europese Unie een tarief van 20 procent opgelegd. Dat leidt naar verwachting tot een exportdaling van zo'n 15 procent richting de VS. Voor Nederland betekent dat een krimp van ongeveer 0,2 procent van het BBP."

Toch is dit volgens Blom geen nieuwe economische crisis in wording. "Dit is niet te vergelijken met corona of de energiecrisis. Het is vooral een rem op de groei."

Niet terugslaan met eigen tarief

Blom verwacht dat Europa met eigen tarieven zal reageren. "Maar hoe dat uitpakt is onduidelijk, omdat we niet zeker weten hoe Trump reageert. Een handelsoorlog moeten we zien te voorkomen."

"We kunnen beter gerichte steun bieden aan getroffen sectoren. Ook kan er veel winst worden geboekt door de interne markt beter te laten werken. En er liggen veel kansen in het versterken van handelsrelaties met landen als India en Zuid-Amerika. Als we dit moment grijpen, kan Europa uiteindelijk sterker en minder afhankelijk van de VS worden. Ook voor Nederland liggen hier echte kansen."

Onzekerheid bij Nederlandse ondernemers door Amerikaanse importheffingen

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant