radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Hoe het een jaar na aanslag Hamas in Israël steeds gebruikelijker wordt om over trauma te praten

Hoe het een jaar na aanslag Hamas in Israël steeds gebruikelijker wordt om over trauma te praten
David Abromav verloor zijn zoon Laor op 7 oktober vorig jaar
Bron: EenVandaag

De aanslagen van Hamas bijna een jaar geleden waren voor veel Israëliërs traumatisch. Psycholoog Danny Brom ziet hoe er tegenwoordig anders met trauma wordt omgegaan dan vroeger. "Er wordt meer gepraat dan eerder."

Op 7 oktober is het precies een jaar geleden dat Hamas Israëlische nederzettingen en het muziekfestival Supernova Sukkot Gathering aanviel.

Vermoord door Hamas

Het aanstormende dj-talent Laor Abramov (20) werd, net als honderden andere bezoekers van het festival, vermoord door strijders van Hamas.

Laor was 2 jaar daarvoor vanuit het Amerikaanse New Jersey naar Israël verhuisd. Hij hoopte daar net zo succesvol te worden als zijn vader, David Abromav, die ook wel bekend is als Dj Darwish.

Verstopt in een schuilkelder

"Het was half 7 's ochtends toen ik een gemiste oproep van Laor zag", herinnert David zich. Uiteindelijk wist zijn vrouw Laor te bereiken. Hij vertelde haar dat er raketaanvallen plaatsvonden. Maar ook dat ze zich geen zorgen hoefden te maken. Hij zat ondergedoken in een schuilkelder.

David probeerde Laor die ochtend verschillende keren telefonisch te bereiken, maar kreeg geen gehoor. 'Pa, bel me niet, ik kan hier niet praten', antwoordde Laor uiteindelijk. "Ik denk dat hij zich probeerde te verstoppen voor de terroristen. Daarna bleven alle reacties uit", vertelt hij.

Bekijk ook

'Ik hoopte dat hij was ontsnapt'

In de loop van de dag kwamen er steeds meer berichten naar buiten van bevriende festivalgangers over de omvang van de gebeurtenissen op het festival.

"Ik wilde ernaartoe rijden, maar hoorde dat het hele gebied was afgesloten. Ik heb iedereen die ik op het festival kende gevraagd om hem te zoeken. Ik heb hem bij de politie als vermist opgegeven, hoopte dat hij was ontsnapt."

Veel bezoekers doodgeschoten

In de daaropvolgende dagen volgde David de berichten in Telegram-kanalen van Hamas, bestudeerde hij foto's en zocht overal naar aanwijzingen die iets konden vertellen over wat er met zijn zoon was gebeurd.

Een ooggetuige die met Laor in de schuilkelder had gezeten, vertelde dat veel bezoekers waren doodgeschoten maar dat één groepje jongens nog in leven was. "Zij werden op een vrachtwagen gezet en naar Gaza gebracht", vertelt David.

'Woedend op alles en iedereen'

"Die dagen waren de hel, voor mijn lichaam en mijn geest." Helaas stond na 4 dagen het leger voor zijn deur met het nieuws dat Laor was vermoord. "Soms wenste ik dat hij op die vrachtwagen gezet was en nog zou leven." Ook al weet hij niet of dat beter was geweest.

"In eerste instantie was ik vooral woedend op alles en iedereen. Boos dat zoiets kon gebeuren. Boos op de monsters die andere mensen zoiets konden aandoen."

Bekijk ook

'We willen hem niet doodzwijgen'

Nog steeds zijn veel van Davids vragen niet beantwoord. Hij snapt nog altijd niet hoe dit heeft kunnen gebeuren. "Daardoor blijft het een open wond, die meer tijd nodig heeft om te helen."

Een manier om met het verlies om te gaan, is het gesprek over Laor gaande te houden. "Wij praten thuis veel over hem, willen hem niet doodzwijgen. Ik denk dat het belangrijk is voor de verwerking om erover te praten, ook voor zijn broers en zussen."

Oase in de woestijn

Over een tijdje wil David een ceremonie organiseren waarbij ze Laors as verspreiden op een mooie plek in de woestijn, een plek waar hij graag tijd doorbracht. "Daar planten we dan een boom ter nagedachtenis van hem."

Het moet een plek worden waar zijn geliefden op een positieve manier kunnen terugdenken aan Laor, 'een mooie oase in de woestijn', zoals David het noemt. Een plek waar ze zijn leven en dat van anderen kunnen vieren.

Centrum voor traumaverwerking

Net als David en zijn familie, verloren veel andere Israëliërs ook een dierbare tijdens de aanslagen een jaar geleden. Voor velen waren de gebeurtenissen op 7 oktober traumatisch.

Maar ook Israëliërs die op 7 oktober 2023 niemand kwijtraakten, weten wat trauma is, vertelt klinisch psycholoog Danny Brom, die al 36 jaar in Israël woont. Hij is oprichter van het Israelisch Psychotraumatisch Centrum in Jerusalem en houdt zich daar al jaren bezig met traumaverwerking.

Bekijk ook

'Iedereen baat bij therapie'

In de afgelopen 35 jaar vond er in Israël een verschuiving plaats wat mentale gezondheid betreft, zag Brom. "Eerder werden moeilijke gesprekken over de Tweede Wereldoorlog, terrorisme en oorlogen vermeden omdat het vanwege de Holocaust te pijnlijk was."

Dat was al aan het veranderen, maar de gebeurtenissen op 7 oktober waren een kantelpunt, volgens Brom. "We worden nu overspoeld met aanvragen. De trend is nu dat iedereen baat heeft bij therapie."

Overlevingsmodus

Brom ziet in zijn kliniek voornamelijk soldaten die na hun dienst in Gaza moeite hebben met reïntegreren in het dagelijks leven, legt hij uit. Maar daar houdt het niet op.

"Het hele volk is getraumatiseerd, iedereen is hyper-alert. 'Hoor ik een alarm, of was het enkel een motorfiets?' Iedereen zit in een soort overlevingsmodus."

Feest ter ere van een dierbare

Tegelijk ziet Brom veel initiatieven, zoals dat van David voor zijn overleden zoon, die proberen rouw om te zetten in iets positiefs. Initiatieven die het leven vieren, ondanks het vele verdriet. Dat vindt hij een goede zaak.

"Het zit in de Israëlische cultuur om bijvoorbeeld een goed doel op te richten, of een festival te organiseren te ere van een dierbare. Dat kan helpen bij de verwerking van een verlies."

Hoe het een jaar na aanslag Hamas in Israël steeds gebruikelijker wordt om over trauma te praten.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Sociaal contact en mentale uitdaging: in Kerkrade proberen ze dementie te voorkomen met de 'ontmoetingbus'

Sociaal contact en mentale uitdaging: in Kerkrade proberen ze dementie te voorkomen met de 'ontmoetingbus'
Remco van Vliet van Leger des Heils en wethouder Jo Paas van Kerkrade
Bron: EenVandaag

Voor dementie is geen medicijn, maar door je levensstijl aan te passen kan je je hersenen wel actief houden. Een onderdeel daarvan? Sociaal contact. Daarom rijdt in het Limburgs Kerkrade de 'ontmoetingsbus'.

De bus, waar mensen bij elkaar komen om contact te houden, sluit goed aan bij een campagne van Alzheimer Centrum Limburg die gisteren van start ging. Deze campagne, genaamd 'We zijn zelf het
medicijn', moet mensen
bewust maken van de invloed van een gezonde leefstijl op de hersengezondheid.

Gezonde levensstijl

Het initiatief voor de bus
werd opgestart vanuit een vitaliteitsproject van gemeente
Kerkrade, in samenwerking met inwoners en maatschappelijke
partners zoals het Leger des Heils. Remko van Vliet van Leger des Heils vertelt: "Een medicijn is er niet tegen dementie. Wat je wel kunt doen, dat is een gezonde levensstijl nastreven: voldoende bewegen, goede voeding, mentale uitdaging en voldoende interactie."

Dat laatste is waar de 'ontmoetingsbus', omgebouwde SRV-wagen, in het spel komt. Die staat de hele week op zes verschillende locaties in Kerkrade. Mensen komen er bij elkaar onder het genot van een kop koffie en - op z'n Limburgs - een stuk vlaai. "De bedoeling is dat mensen achter de voordeur uitkomen, participeren, meedoen in de maatschappij en het gezellig hebben", vertelt Van Vliet.

'Ze vinden iets hier'

Een vaste ontmoetingsplek - zoals de bus - kan helpen, vertelt hij. Op die manier kunnen ook ouderen die minder mensen om zich heen hebben contact houden met anderen.

"Als ze hier 2 uur zijn, zeggen ze misschien zes zinnen, maar ze komen iedere week terug." Waarom precies, daar kan hij de vinger nog niet op leggen. "Maar ik denk dat ze iets vinden hier, dat ze erbij mogen horen."

info

Dementie in Nederland

In Nederland waren in 2019 114.000 gevallen van dementie bekend bij de huisarts, deze mensen hebben dus een diagnose. Op basis van bevolkingsonderzoek hadden er naar schatting 290.000 mensen dementie in 2021.

In de gemeente Kerkrade leefden in 2023 naar schatting 1.000 mensen met dementie. Naar verwachting zal dat in 2050 stijgen met 60 procent, volgens gemeente Kerkrade.

Hoogste ziektekosten

Ook wethouder van Integraal Ouderenbeleid in Kerkrade Jo Paas kent deze cijfers. "Alleen al de kosten van dementie van 2020: 10,6 miljard. De hoogste ziektekosten van alle ziektes van Nederland. En in 2040 komen we 50.000 bedden tekort voor mensen die in een verzorgingstehuis opgenomen moeten worden als gevolg van dementie", somt hij op.

"We hebben geen bedden, het kost veel te veel geld en er is geen medicijn." Dus, is de wethouder van mening, moeten we zelf zorgen dat we fysiek en mentaal in beweging blijven. "We zijn zelf het medicijn", herhaalt hij de naam van de campagne.

Bekijk ook

Extra functie

Naast dat de bus zorgt voor sociaal contact, heeft die ook nog een andere functie. Van Vliet: "Wij ontmoeten allerlei soorten mensen uit de samenleving en als wij merken dat mensen extra zorg nodig hebben, dan weten we ook bij wie we terecht kunnen in de gemeente Kerkrade."

Hij gaat verder: "Dus ja, de bus heeft als eerste functie: komen, zijn en ontmoeten. Maar als we zien en proeven dat er meer nodig is, dan weten we naar wie we ze kunnen doorverwijzen. En daar zijn we heel blij mee." Ook wethouder Paas voelt dit: "We hebben zicht op wat er gebeurt en je krijgt dan ook een gevoel dat je weet: hoe zit het nou in onze maatschappij?"

Meer zicht

Ook wethouder Paas voelt dit: "We hebben zicht op wat er gebeurt en je krijgt dan ook een gevoel dat je weet: hoe zit het nou in onze maatschappij?" Hij is dan ook groot voorstander van de campagne en initiatieven zoals de ontmoetingsbus. "Het moet indalen bij mensen dat ze aan het voorkomen of vertragen van het proces van dementie zelf iets kunnen doen." Zelf is hij 71 en probeert zichzelf mentaal uit te blijven dagen, sluit hij af.

De aftrap van de campagne 'We zijn zelf het medicijn' wordt de komende tijd uitgerold over heel Zuid-Limburg.

Bekijk ook

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Eerst Cito, nu de doorstroomtoets: waarom er steeds kritiek is vanuit scholen op de eindtoets

Vier basisscholen die eerder hadden aangekondigd om de verplichte doorstroomtoets niet af te nemen, moeten dat van de staatssecretaris nu alsnog doen. Anders volgen er financiële sancties. De scholen uiten kritiek dat de toets te weinig meet.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant