radio LIVE tv LIVE
meer NPO start

Hoe boeken geschreven door AI het lezen kan beïnvloeden: 'Iedereen trekt nu alles in twijfel'

Hoe boeken geschreven door AI het lezen kan beïnvloeden: 'Iedereen trekt nu alles in twijfel'
Slager Ben Kuijpers publiceerde met zijn zwager Luc Balcer een kookboek dat is geschreven en geïllustreerd door AI
Bron: EenVandaag

Een meeslepende roman, inspirerend kookboek of filmscript. Niet geschreven door een mens, maar door kunstmatige intelligentie. Steeds vaker wordt AI door hobbyisten ingezet om een boek te schrijven. Zorgwekkend? "Publiek gaat zich afkeren van de sector."

De wens voor een kookboek bestond ook bij slager Ben Kuijpers uit Maasmechelen. Hij is sinds kort auteur van een kookboek en kreeg daarvoor hulp van zijn zwager Luc Balcer, die op zijn beurt gebruikmaakte van AI. Zo zijn de plaatjes in het kookboek van niet-bestaande gerechten en zijn de recepten samengesteld door AI. De schrijvers van het boek hebben zelf pas drie recepten kunnen proeven, maar toch is het eerste kookboek van het duo al verkrijgbaar.

Vreemde en vervormde zinnen

Uit een analyse van De Groene Amsterdammer en de Data School van de Universiteit Utrecht bleek eerder al dat 1 op de 25 boeken op Bol.com door AI is gegenereerd. Over het algemeen staan deze boeken bovenaan in het zoekaanbod van de consument. Zo houdt AI rekening met waar mensen op zoeken als ze een boek willen lezen.

Bij de boeken staat nergens vermeld dat het gemaakt is met behulp van AI. Toch bevat een tekst die is geschreven door ChatGPT vaak vreemde en vervormde zinnen. Je kan je afvragen: hoe erg is het eigenlijk dat er boeken gemaakt worden door AI?

'Onbedoelde schade'

Shannon Vallor is hoogleraar aan de Universiteit van Edinburgh en techfilosoof, en werkte ooit voor Google aan ethische kwesties rondom kunstmatige intelligentie. Zij is bang dat er onbedoelde schade kan oplopen als er zoveel boeken verkrijgbaar zijn die door AI zijn gemaakt.

"Dat mensen zich afkeren van lezen of het genieten van kunst, omdat deze sector overspoeld wordt met een aanbod van slechte en oninteressante AI-producties", legt Vallor uit.

Alles in twijfel trekken

Joost Rutten studeert kunst aan de St. Joost School of Art & Design en ziet ook dit gevaar in generatieve AI. "Iedereen gaat, wanneer ze ergens naar kijken, een angst hebben of het wel echt is. Iedereen gaat alles in twijfel trekken."

Het idee dat een website bijvoorbeeld de kunst van het maken van een film in 5 minuten voor je zou kunnen uitvoeren, vindt hij alles behalve fijn. "En zoals je ziet: die website kan het ook niet." Medestudent Max van Raamsdonk voegt toe: "Als je AI vraagt om een script te schrijven, mis je wel een heel creatief proces dat belangrijk is."

Bekijk ook

Overspoelen met AI

Het fenomeen wat techfilosoof Valor en student Joost noemen heeft ook een term: 'shitification'. Dit betekent dat kunstmatige intelligentie een platform overspoelt met AI-content waardoor de kwaliteit van producten afneemt. "Het publiek keert zich af van veel van deze door AI gemaakte content", ziet Vallor.

Zo zit Facebook volgens haar vol met nieuws of reistips die allemaal door AI gegenereerd zijn. "Dat maakt het minder waarschijnlijk dat ik daar nog eens terug kom." En zo is Vallor ook bang dat wanneer je een boek leest dat door AI is samengesteld en de kwaliteit je tegenvalt, je voortaan minder snel geneigd bent om een boek te lezen, vanwege een eerdere slechte ervaring.

Tweede boek

De vraag is wel hoe belangrijk wij de kwaliteit van zo'n boek vinden. "Mensen kopen een kookboek maar heel zelden om zelf mee aan de slag te gaan. Vaker gebruiken ze het om cadeau te doen aan een ander", ziet Balcer.

Zijn gaan voorlopig enthousiast door. Na het succes van het eerste kookboek dat hij met behulp van AI heeft gemaakt, werkt het duo nu aan een tweede boek.

Hoe boeken geschreven door AI het lezen kan beïnvloeden: 'Iedereen trekt nu alles in twijfel'
Hoe boeken geschreven door AI het lezen kan beïnvloeden: 'Iedereen trekt nu alles in twijfel'

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Waarom president Donald Trump importheffingen ondanks waarschuwingen van economen tóch doorvoert

President Donald Trump kondigde het gisteravond aan: Amerika gaat een importheffing van 20 procent op alle producten uit de Europese Unie doorvoeren. Wereldwijd waarschuwen economen dat dit een slecht idee is, vooral voor de VS zelf. Toch zet Trump door.

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Onzekerheid bij Nederlandse ondernemers door Amerikaanse importheffingen: 'We begrijpen zijn visie, maar maakt het lastig voor ons'

Onzekerheid bij Nederlandse ondernemers door Amerikaanse importheffingen: 'We begrijpen zijn visie, maar maakt het lastig voor ons'
Willem Hulsebosch is eigenaar van een bloembollenbedrijf dat exporteert naar de VS
Bron: EenVandaag

Voor Nederlandse ondernemingen met veel export naar de Verenigde Staten breken spannende tijden aan. Door de extra belasting van 20 procent worden hun producten voor de Amerikaanse consument een stuk duurder. "Dit betekent heel veel onzekerheid."

"Dit valt wel rauw op ons dak", zegt Willem Hulsebosch. Samen met zijn vrouw en zoons runt hij al jaren een bloembollenbedrijf in Julianadorp.

Andere markten

"We doen al decennialang zaken met Amerika en hebben in de loop der jaren echt een goede band opgebouwd met onze klanten in de VS", gaat Hulsebosch verder. "Die willen we graag houden. Maar als het moet, dan gaan we ons op andere markten richten."

Want de familie beseft wel dat Amerikanen zullen afhaken als bloemen door de heffing te duur worden. "Tulpen zijn geen eerste levensbehoefte. Aan het eind van je rondje supermarkt staat er een bosje bloemen. Als dat ineens 20 procent duurder is, dan denk je wel twee keer na."

'We begrijpen zijn visie'

De familie Hulsebosch is flink verweven met de Verenigde Staten. "Onze moeder is Amerikaans, we hebben familie overzee en komen er vaak", vertelt zoon Roy.

"We houden van het land en zijn zelfs pro-Trumpers. Dat klinkt misschien tegenstrijdig, maar we begrijpen zijn visie wel. Hij maakt waar wat hij zegt. Dat vinden wij ergens ook wel bewonderenswaardig. Hij zet zijn volk op één, dat is duidelijk. Daar kunnen wij in Europa nog wat van leren. Alleen dit plan, dat maakt het voor ons wel lastig."

Bekijk ook

Niet volledig afhankelijk

Toch blijft Hulsebosch positief: "We zijn gelukkig niet volledig afhankelijk van Amerika. We exporteren ook naar Engeland, China, Rusland en Kazachstan. En we hebben een uniek product. Bollen kun je maar op één plek in de wereld telen, en dat is hier, in Nederland. Door het klimaat, de bodem, de omstandigheden. Dat kan niet zomaar ergens anders. Daar hebben ze ons gewoon voor nodig.

Er zijn dus genoeg opties. "Als de ene markt moeilijk doet, dan vinden wij onze weg wel via een andere. We hebben al vaker met onzekerheden te maken gehad. Als het even tegenzit, dan nemen we genoegen met wat minder marge en stellen we investeringen gewoon even uit."

'Kennis en ervaring zit in Nederland'

"Trump ziet ons het liefst naar Amerika vertrekken", legt directeur van TTA-ISO Martin Maasland uit. Het Nederlandse bedrijf maakt landbouwmachines en heeft een grote afzetmarkt in de Verenigde Staten.

TTA-ISO heeft zelfs een kantoor in de VS zitten. "Maar de kennis en ervaring op het gebied van high-techsystemen in de tuinbouw zit hier in Nederland. Die gekwalificeerde mensen kun je niet oppakken en in Amerika neerzetten."

Bekijk ook

Prijs verlagen

Bang voor Amerikaanse concurrenten is Maasland niet. "In ons geval zijn er weinig of eigenlijk geen partijen in de Verenigde Staten die hetzelfde kunnen bieden als wij. We zien onszelf daardoor niet genoodzaakt om de winstgevendheid op onze machines te verlagen."

Maar als de prijs vanwege de invoerheffingen te hoog wordt, dan bestaat er volgens Maasland wel een kans dat de markt afneemt of zelfs helemaal stilvalt. "Dan kunnen we overwegen of we bereid zijn iets van onze marges op te geven, maar we moeten ook de salarissen van onze medewerkers kunnen betalen."

Tegenactie

Over eventuele eigen tarieven die de EU als tegenactie kan invoeren, maakt Maasland zich geen zorgen. "De grootste impact zijn uiteindelijk toch de hoge tarieven van Amerika richting Europa, omdat wij in Europa produceren."

"En andersom importeren wij weinig vanuit Amerika", gaat hij verder. "Dus als Europa hoge handelstarieven gaat invoeren, verwachten wij niet dat dat veel impact op ons heeft."

Bekijk ook

Minder groei maar geen crisis

Hoofdeconomoom van de ING Marieke Blom begrijpt de zorgen van Nederlandse ondernemers die veel exporteren naar de Verenigde Staten. "Door Trumps nieuwe invoertarieven, gemiddeld 25 procent, en zelfs 54 procent voor China krijgt ook de Europese Unie een tarief van 20 procent opgelegd. Dat leidt naar verwachting tot een exportdaling van zo'n 15 procent richting de VS. Voor Nederland betekent dat een krimp van ongeveer 0,2 procent van het BBP."

Toch is dit volgens Blom geen nieuwe economische crisis in wording. "Dit is niet te vergelijken met corona of de energiecrisis. Het is vooral een rem op de groei."

Niet terugslaan met eigen tarief

Blom verwacht dat Europa met eigen tarieven zal reageren. "Maar hoe dat uitpakt is onduidelijk, omdat we niet zeker weten hoe Trump reageert. Een handelsoorlog moeten we zien te voorkomen."

"We kunnen beter gerichte steun bieden aan getroffen sectoren. Ook kan er veel winst worden geboekt door de interne markt beter te laten werken. En er liggen veel kansen in het versterken van handelsrelaties met landen als India en Zuid-Amerika. Als we dit moment grijpen, kan Europa uiteindelijk sterker en minder afhankelijk van de VS worden. Ook voor Nederland liggen hier echte kansen."

Onzekerheid bij Nederlandse ondernemers door Amerikaanse importheffingen

Vragen? Stel ze!

Heb je nog vragen of wil je reageren? Stuur ons dan hier een berichtje in onze chat. Elke donderdag vertellen we in de Doe mee-nieuwsbrief wat we met alle reacties doen. Wil je die in je mail? Meld je dan hier aan.

Ook interessant