Elektrisch, hybride of diesel: welke is het beste? En andere vragen over tweedehandsauto's beantwoord
Geen gloednieuwe, maar een oude vertrouwde: de occasion lijkt populairder dan ooit. Afgelopen jaar werd een recordaantal van dit soort 'oude auto's' verkocht. We vroegen wat jullie wilden weten over tweedehands auto's.
Jullie vragen worden beantwoord door Rico Luman, econoom bij ING en gespecialiseerd in transport en logistiek.
1. Waarom zijn nieuwe auto's in Nederland relatief duur vergeleken met andere EU-landen?
Samen met Denemarken is Nederland het EU-land waar nieuwe auto's het duurst zijn. Zo moeten auto's aan steeds strengere veiligheidseisen voldoen, wat de productie en daarmee de prijs kan verhogen.
Maar de belangrijkste reden is volgens Luman de Nederlandse bpm: Nederland heft als een van de weinige landen in de Europese Unie extra belasting op personenauto's en motorrijwielen (bpm) op basis van CO2-uitstoot. Die betaal je eenmalig bij aankoop van een nieuwe auto.
He bedrag dat in rekening wordt gebracht verschilt per type auto. Hoe meer CO2 jouw auto uitstoot, des te hoger de bpm is. "Voor elektrische auto's is die dus relatief laag, terwijl je voor bijvoorbeeld een hybride auto nog relatief veel bpm betaalt."
Dat Nederland een kleine automarkt heeft, speelt volgens Luman ook een rol, maar die invloed is beperkt.
2. Hoe komt de prijs van een tweedehands auto tot stand?
Wie een occasion zoekt, kan die kopen bij een dealer, online, of via een particulier (bijvoorbeeld via Marktplaats). Ongeveer twee derde van de occasions wordt via dealers verkocht, de rest wisselt tussen particulieren van eigenaar.
"Een dealer kan natuurlijk heel goed selecteren welke auto's interessant zijn om door te verkopen", zegt de econoom. Daarmee spelen dealers een belangrijke rol in de prijszetting. Toch zien kopers soms grote prijsverschillen tussen auto's die op het eerste gezicht vergelijkbaar lijken. De uiteindelijke prijs wordt bepaald door diverse factoren, zoals de leeftijd van de auto, de kilometerstand, de oorspronkelijke nieuwprijs en "de balans tussen vraag en aanbod".
Volgens Luman is de Tesla Model 3 een treffend voorbeeld. Hij spreekt van een "golf aan terugkomende elektrische leaseauto's uit 2018/2019": veel exemplaren kwamen tegelijk op de markt doordat leasecontracten afliepen, terwijl Tesla de nieuwprijs van de auto verlaagde. Die combinatie zorgde ervoor dat ook de prijs van tweedehands Model 3's daalde.
3. Hoe voorkom je een miskoop?
Bij een particuliere koop is het voor consumenten lastig om de technische staat van een tweedehandsauto goed te beoordelen. "Je kunt er natuurlijk zelf onder gaan liggen, maar je weet niet altijd precies wat de staat van de auto is." Een onafhankelijke aankoopkeuring kan daarbij helpen.
Bij een dealer verwachten kopers bovendien meer zekerheid over zowel de technische staat als de voorgeschiedenis van de auto. Handelaren spelen daarbij een belangrijke rol. Zij hebben contacten in andere landen en kunnen informatie verzamelen over de auto's die daar worden gekocht.
Voor een particulier is het veel lastiger om zelf de geschiedenis van een (geïmporteerde) auto te controleren. De handelaar moet daarom volgens Luman een deel van die onzekerheid wegnemen. "Zij moeten zorgen dat de klant daar vertrouwen in heeft."
4. Hoe betrouwbaar is de kilometerstand?
Een teruggedraaide kilometerteller was vroeger een bekend probleem. Volgens de econoom is dat tegenwoordig veel moeilijker, of bijna onmogelijk. "Je kan er niet aan draaien", zegt hij. Kilometerstanden worden digitaal opgeslagen in de boordcomputer. Ook fabrikanten, dealers en onderhoudsbedrijven kunnen gegevens over een auto bewaren.
Toch kan het controleren van de kilometerstand bij geïmporteerde auto's lastiger zijn, omdat het volledige verleden niet altijd eenvoudig te achterhalen is. Zo heeft de RDW volgens Luman geen toegang tot alle gegevens die fabrikanten en dealers over auto's bijhouden.
5. Hoe groot is de import van auto's?
Nederland haalt veel occasions uit andere landen. Dat aandeel is in de afgelopen 10 jaar zelfs verdubbeld. Dat komt volgens Luman omdat nieuwe auto's hier erg duur zijn door hoge belastingen zoals de bpm, waardoor de vraag naar betaalbare occasions groter is dan het binnenlandse aanbod.
Andere landen zoals Duitsland hebben bovendien een veel grotere automarkt, wat zorgt voor meer concurrentie, lagere prijzen en een ruimer aanbod.
6. Welke tweedehandsauto is financieel het verstandigst?
Is een benzineauto goedkoper dan een elektrische occasion? Of zijn diesel, hybride of LPG financieel verstandiger? Daar is volgens Luman geen eenduidig antwoord op. Vooral het aantal kilometers dat iemand per jaar rijdt, maakt verschil.
"Wie veel rijdt, bijvoorbeeld 15.000 tot 20.000 kilometer per jaar of meer, kan financieel vaak voordeliger uit zijn met elektrisch." Elektrische auto's zijn efficiënter en hebben lagere gebruikskosten. "Maar aanschafprijzen kunnen bij veel modellen nog altijd hoger liggen dan bij de vergelijkbare benzine-variant."
Ook belastingen en onderhoud tellen mee. Elektrische auto's zijn zwaar door hun batterijpakket. Omdat de motorrijtuigenbelasting mede op gewicht is gebaseerd, zijn ze daardoor fiscaal minder aantrekkelijk geworden. "En onderhoud is de afgelopen jaren flink duurder geworden." Vooral bij oudere auto's kunnen reparaties aantikken. Door personeelstekorten zijn de lonen in garages gestegen en ook banden zijn duurder geworden.
Een oudere auto kan daardoor goedkoop lijken bij aanschaf, maar uiteindelijk duur uitvallen als er veel reparaties nodig zijn. "Dat is wel een nadeel van oudere auto's, wat veel mensen waarschijnlijk niet meteen in de berekening meenemen."
7. Hoe verandert de tweedehandsmarkt?
De tweedehandsverkoop is dus sterk gegroeid, maar tegelijkertijd stellen mensen de aankoop van een andere auto uit. In Nederland rijden we auto's langer door: gemiddeld is een auto in Nederland 11,9 jaar oud.
"Dat komt doordat veel mensen niet goed weten wat nu de verstandigste keuze is: opnieuw een benzineauto kopen, elektrisch gaan of nog even wachten." Daardoor blijven mensen soms langer in hun huidige auto rijden. Dat hoeft niet direct een probleem te zijn, benadrukt Luman. "Omdat auto's kwalitatief beter worden en steeds langer meegaan."
De overstap naar elektrisch rijden speelt hierin een grote rol. Voor mensen zonder eigen oprit of laadpaal is die stap lastiger. Zeker voor mensen die in een tussen- of bovenwoning wonen. Ook het aanbod van elektrische occasions blijft achter bij dat van nieuwe, veelal duurdere, elektrische auto's. Die worden eerst zakelijk gereden en komen pas na een aantal jaar op de tweedehandsmarkt. Zoals bij de eerder genoemde Tesla Model 3. "Maar die doorstroming is wel belangrijk voor het aanbod van betaalbare elektrische auto's."
En dan is er nog de export. Niet alle elektrische occasions blijven in Nederland. "Per saldo gaan er nu meer elektrische auto's naar het buitenland. Daarmee verliezen we dus elektrische auto's op de Nederlandse markt." Het is volgens Luman nu dan ook vooral de vraag of er genoeg betaalbare elektrische auto's beschikbaar komen voor Nederlandse kopers.
Het kabinet wil starten met een inruilregeling waarmee huishoudens met een laag- tot middeninkomen subsidie krijgen voor een tweedehands elektrische auto als zij hun oude brandstofauto inruilen. De regeling is onderdeel van een breder steunpakket. Het plan moet nog officieel door de Tweede en Eerste Kamer worden goedgekeurd.