Het internet in Iran is afgesloten en er is geen vrije pers. Toch komen er beelden en informatie naar buiten over wat daar op dit moment gebeurt. Hoe wordt gecheckt wat wel en niet betrouwbaar is? "Beelden die nu binnenkomen zijn veelzeggend."
Onderzoeker en journalist Thomas van Linge houdt zich bezig met volksopstanden en conflicten over de hele wereld. Voor een deel bestaat zijn werk uit het verwerken van informatie die vanuit die landen via social mediaplatforms binnenkomt. Die probeert hij te verifiëren en daar verslag van te doen.
Vloer bezaaid met lichamen
In het geval van Iran is dat niet eenvoudig. Het Iraanse regime heeft het internet afgesloten, alleen via het satellietsysteem Star Link van Elon Musk kan een kleine groep Iraniërs online. En lang niet alle Iraniërs hebben daar toegang toe dus het is moeilijk om precies te zeggen wat er nu speelt in Iran.
"De afgelopen 2 weken, tot aan afgelopen weekend, was er nog relatief veel te zien. Enkele tientallen beelden per dag, maar sinds gisteren is het heel weinig", vertelt de Linge. En dat is volgens hem zorgelijk. "De enkele beelden die wel binnenkomen, die zijn wel heel veelzeggend. Foto's van een mortuarium in Teheran, waar de vloer bezaaid ligt met lichamen."
Bewijzen van geweld
De bewijzen dat het Iraanse regime met veel geweld de protesten probeert te bestrijden worden zo met de dag sterker. Het valt Van Linge ook op dat er de afgelopen dagen vrijwel geen beelden van demonstraties naar buiten komen.
Inmiddels zijn er 2.000 doden bevestigd door mensenrechtenorganisatie HRANA, onafhankelijke Iraanse media hebben het over een veelvoud van dat getal. Dat is een enorme knauw voor zo'n protestbeweging.
Oude beelden
Tegelijkertijd worden er ook veel nepbeelden verspreid, weet De Linge. "Er is natuurlijk altijd sprake van desinformatie van nepbeeld, van propaganda."
"Een ding wat je heel veel voorbij ziet komen, is beeld van eerdere protesten uit voorbijgaande jaren of uit andere landen dat nu in een foute context wordt geplaatst alsof het van hedendaags Iran is." Volgens De Linge gebeurt dat steeds meer en komt het bij elke volksopstand voorbij.
Iraanse staatstelevisie
En ook het Iraanse regime zelf speelt met beelden Een voorbeeld hiervan is een clip van de Iraanse staatstelevisie waarop een verslaggever met een helikopter over een gigantisch pro-regime-protest vliegt.
"Er zijn heel sterke vermoedens dat dit beeld nep is omdat het er gewoon heel onrealistisch uitziet", licht de journalist toe. "Dit ziet er niet uit als een man die hangend vanuit een helikopter verslag doet. Dit wordt verspreid door Fars News Agency. Dat is een pro-regeringskanaal en die staan er natuurlijk om bekend dat ze heel graag desinformatie en propaganda naar buiten brengen om de echte situatie in Iran te verhullen."
OSINT
Hoe hij echte beelden onderscheidt van nepbeeld? Daar heeft Van Linge voor een deel zijn werk van gemaakt. Via OSINT verifieert hij met een online gemeenschap de beelden uit Iran. OSINT staat voor Open Source Intelligence. Dat is al het beeld dat via open kanalen - social media zoals Instagram, Twitter, YouTube, Facebook, Telegram - binnenkomt.
"Dat wordt vaak gefilmd door burgers met een eigen telefoon en door hen online gezet", vertelt De Linge. "Aan de hand daarvan kunnen we achterhalen wat er is gebeurd, waar het is gebeurd, en een soort van tijdlijn construeren en bekijken of de gebeurtenis echt heeft plaatsgevonden op de plek die wordt gesuggereerd." Dat doen ze dus door alle beelden naast elkaar te leggen en te onderzoeken, vertelt hij tot slot.