Worden eisen voor waterkwaliteit het nieuwe stikstofdossier? 'Bouw ligt stil als water niet schoon is'

De Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) is aan het begin van deze eeuw opgesteld om de waterkwaliteit in Europa te verbeteren. Het moet ervoor zorgen dat het grond- en oppervlaktewater in alle Europese landen eind 2027 schoon en gezond is. Zoals het er nu naar uit ziet haalt Nederland die doelen waarschijnlijk niet, en dat kan grote gevolgen hebben voor vergunningen, infrastructuur en woningbouw.

Waarschuwing vanuit de bouw

Opvallend genoeg komt de waarschuwing over het niet halen van de richtlijnen niet alleen van natuurorganisaties. Ook bouwbedrijven, projectontwikkelaars en woningcorporaties maken zich zorgen. Volgens voorzitter Arno Visser van vereniging Bouwend Nederland is het probleem al jaren bekend.

"We weten al meer dan twintig jaar dat we dit moeten aanpakken", zegt hij. "Nederland heeft steeds uitstel gevraagd, maar in 2027 is dat niet langer mogelijk." Vanaf dat moment wordt de richtlijn gehandhaafd en kunnen bouwprojecten die niet aan de eisen voldoen worden stilgelegd.

Stilleggen van nieuwbouwprojecten

Nieuwbouwprojecten kunnen effect hebben op de waterkwaliteit, vooral wanneer tijdens de bouw grondwater moet worden weggepompt. "Als je in de bouw een kelder of fundering aanlegt, begint het werk vaak met het wegpompen van grondwater", legt Visser uit. Dat water wordt later meestal weer terug de bodem in gepompt, maar juist daar ontstaat volgens hem discussie over.

"Dat grondwater is vaak vervuild en dan krijg je een gekke situatie: je mag het wel oppompen, maar vervolgens ontstaat de vraag of je het ook weer mag terugpompen", zegt hij. "Als het water niet schoon genoeg is, kan een bouwproject daardoor ineens stil komen te liggen."

Duidelijkheid

De bouwsector vraagt daarom om beter overheidsbeleid en duidelijke regie. "De oproep is in de eerste plaats aan het bevoegd gezag en aan de mensen die de regels maken: zorg voor duidelijkheid", zegt Visser.

"Is het nou zo dat je water wel weg mag pompen, maar het water niet terug mag pompen? Dat moet duidelijker gemaakt worden", zegt hij.

Verschillende factoren

Hoewel de Kaderrichtlijn Water al bijna 27 jaar bestaat, heerst er bij veel projecten nog verwarring om welke concrete doelen het precies gaat en hoe streng deze straks worden getoetst. Tessa Rötscheid doet aan de Universiteit Utrecht onderzoek naar de juridische kant van de Kaderrichtlijn Water en op welke manier deze geïmplementeerd kunnen worden.

"De vraag of projecten al dan niet doorgang kunnen vinden, hangt zowel nu als in de toekomst af van veel verschillende factoren", zegt Rötscheid. "Denk aan de locatie, de omvang van het project, maar ook aan de vraag welke invloed het heeft op de waterdoelen in dat gebied."

De gevolgen

Als Nederland in 2027 niet voldoet aan de Kaderrichtlijn Water, kan dat uiteindelijk leiden tot sancties vanuit de Europese Unie. "In het uiterste geval kan Nederland dwangsommen of boetes opgelegd krijgen", zegt Rötscheid.

Naast geldboetes heeft het ook effect op de gezondheid van de mens. Rötscheid benadrukt dat de Kaderrichtlijn Water niet alleen draait om regels en juridische en financiële risico's. "Uiteindelijk gaat het ook over de kwaliteit van onze leefomgeving", zegt ze. "Mensen willen kunnen zwemmen, recreëren en leven met schoon water."