Woning Overasselt 'gewoon' sluiten na zoveelste geweldsincident? Waarom de burgemeester dat niet zomaar kan doen

Het was een chaotische en gewelddadige situatie op de Ewijkseweg in Overasselt, een landelijk dorp in Gelderland. Een groep van zo'n dertig mannen met bivakmutsen, van wie meerdere zwaarbewapend, schiet dinsdagochtend in alle vroegte een beveiliger neer en verwondt daarna twee politieagenten. Maar het is niet de eerste keer dat het vreselijk misgaat bij dit pand.

Niet de eerste keer

In 2019 werd daar een groot drugslab ontmanteld. Bewoner Jan G. wordt uiteindelijk veroordeeld tot 4 jaar cel voor betrokkenheid bij het lab en de woning wordt gesloten. Maar het bleef er niet bij: in 2024 werd er brand gesticht bij het pand en vorig jaar werd er 25 keer met een wapen op het toegangshek geschoten. De woning wordt daarna alweer voor enkele weken gesloten.

"Een burgemeester kan ingrijpen bij drugshandel en geweld en dan een pand sluiten", zegt Michel Vols, hoogleraar Openbare Orde en Veiligheid aan de Rijksuniversiteit Groningen. Maar de rechter is streng bij dat soort situaties: "Je kunt een woning niet voor altijd sluiten. Je maakt mensen dan dakloos en dat gaat de wetgever te ver."

Verzet tegen sluiting

Vols zegt dat de bewoners zich ook altijd hebben verzet tegen sluiting: "Ze moesten de dieren verzorgen of er was een baby. Ze stelden dat ze slachtoffer zijn, maar de rechter heeft toen wel gezegd: u bent erbij betrokken."

Het komt niet vaak voor dat een pand meerdere keren wordt gesloten en dat het geweld terugkeert. Daarom zit de burgemeester met de handen in het haar, volgens Vols. Hij verwacht dat de rechter na het extreme geweld van deze week wel soepeler zal zijn en dat de gemeente nu zal inzetten op langere sluiting of zelfs het beheer zal overnemen van de woning. "Dat is ook bijvoorbeeld gebeurd bij Fort Oranje van Cees Engel." De verloederde camping was een broeinest van criminaliteit en werd in 2017 ontruimd door de gemeente en later geveild.

Dagelijkse aangelegenheid

Burgemeester Richard Korteland van Almelo zegt dat het sluiten van panden een dagelijkse aangelegenheid is geworden: "Het komt in Nederland veel vaker voor dan je denkt. Je hoopt als burgemeester dat de eigenaren tot inkeer komen en de buurt moet ook zien: er gebeurt iets."

Tot 2024 was Korteland burgemeester van het Drentse Nijeveen. "In 2020 hebben we daar de grootste cocaïnewasserij van Europa ontmanteld." Die was gevestigd in een omgebouwde manege. "Daar werd coke ter waarde van een paar miljoen per dag geproduceerd."

'Moeten niet naïef zijn'

De burgemeester heeft het pand daarna voor een half jaar gesloten. De manegehouder kreeg uiteindelijk een celstraf van 3 jaar. "Criminelen calculeren dit in als bedrijfsrisico", legt Korteland uit. "Ik vind dat we drugscriminaliteit veel harder moeten straffen, daar moeten we niet naïef in zijn. Deze ondermijning kunnen we niet hebben."

Toch zegt hij dat je het van geval tot geval moet bekijken. "Een pand sluiten moet proportioneel zijn en daar toetst de rechter ook op. Een bijstandsmoeder met kinderen zet je niet zomaar op straat." Maar ook hier ziet Korteland een verharding: "10 jaar geleden legden mensen zich erbij neer, nu stappen ze naar de rechter. Terwijl het dan toch echt het probleem is van de crimineel zelf als hij geen dak meer boven zijn hoofd heeft."