Waarom hoge beloning voor gouden tip in cold case soms effectief is

In hoeverre helpt het uitloven van geld voor een gouden tip bij het oplossen van een cold case? Strafrechtadvocaat en directeur van de Peter R. de Vries Foundation Annemiek van Spanje legt uit dat meer dan alleen het bedrag meespeelt.

Wel of geen resultaat

In 2021 werd in opdracht van de overheid onderzocht of hogere beloningen door politie en justitie meer resultaat opleveren in cold cases, onopgeloste zaken. Het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC) concludeerde toen dat 'hoger tipgeld of beloning niet per definitie tot meer tips leidt'.

Strafrechtadvocaat Annemiek van Spanje is het daar niet volledig mee eens en zegt: "Dan hebben we het echt over bedragen van tussen de 3.000 en 30.000 euro. Dat staat in schril contrast met wat wij hebben uitgeloofd sinds de oprichting van stichting De Gouden Tip, nu de Foundation."

Crowdfunding

Misdaadverslaggever Peter R. de Vries bedacht het idee van de stichting, vertelt Van Spanje. "Kort voor zijn overlijden had hij de stichting opgericht. Dat had toen nog tot doel om 1 miljoen bij elkaar te krijgen door middel van crowdfunding, om dat te kunnen uitloven voor de gouden tip om de vermiste Tanja Groen te kunnen vinden." Dat bedrag werd na zijn dood gauw behaald maar is nooit uitgeloofd, omdat dé tip niet kwam.

"Peter R. de Vries vond het een mooie gedachte dat we als maatschappij bijdragen tot oplossing van een zaak, door allemaal geld te doneren. Daarnaast had hij ook echt het idee dat die 'kruimelbedragen' die justitie uitlooft tot onvoldoende resultaat leidden. Die bedragen zijn gewoon niet hoog genoeg. Hij wilde heel graag de proef op de som nemen en kijken of met hoge bedragen tipgeld wel resultaat zou worden geboekt. Dus daar komt het vandaan."

Media-aandacht

Volgens Van Spanje leveren grotere beloningen tot op zekere hoogte meer resultaat op. "In zeven zaken hebben wij tussen de ton en de 1,5 ton uitgeloofd. In twee van die zaken heeft het tot een oplossing geleid. Nou, dat vind ik een groot succes."

Ze plaatst er wel meteen een kanttekening bij. "Het is best lastig om de conclusie te trekken: werkt dit nu wel of werkt dit niet? Want met het uitloven van tipgeld komt er natuurlijk ook media-aandacht op gang. En daar heb je in een cold case ook belang bij. Nieuwe aandacht voor een onopgeloste zaak kan heel effectief zijn."

Politie opnieuw actief

Het is volgens de strafrechtadvocaat dus een samenloop van omstandigheden, die tot een resultaat kan leiden. Zo werd de vermissingszaak van Maria van der Zanden opgelost doordat de stichting een groot geldbedrag van 250.000 euro uitloofde en dat ging gepaard met aandacht, waardoor de politie opnieuw ging speuren. Maar, het geld is niet uitgekeerd, omdat de zaak uiteindelijk door politie-informatie is opgelost. Het bedrag wordt ingezet voor het oplossen van andere onopgeloste zaken.

Ook de eerder onopgeloste zaak van de in 2018 vermoorde Mike Venema is door een 'flink bedrag aan tipgeld' van 100.000 euro opgelost. "Dat hebben we uiteindelijk ook uitgekeerd. Dus in die zaak heeft het ook heel concreet tot resultaat geleid, dat daar mensen in zijn aangehouden en onherroepelijk zijn veroordeeld voor zijn dood."

Begaan met nabestaanden

De ervaring van de afgelopen 5 jaar waarin de stichting actief is leert dat veel mensen die tips geven erbij zeggen dat ze het tipgeld niet hoeven te ontvangen, zegt Van Spanje tot slot.

"Vooral het feit dat het dus weer in het nieuws komt en dat mensen begaan zijn met de nabestaanden, leidt er uiteindelijk alsnog toe dat ze met die informatie over de brug komen. Dat is wel heel mooi om te zien."