Waarom het renoveren van oude schoolgebouwen zo moeizaam gaat

Wat het betekent om in zo'n oud gebouw les te geven, vertelt directeur Ellen Wolkotte van Montessorischool 't Annink in Hengelo. Haar school is gevestigd in een gebouw van bijna 70 jaar oud.

Kosten van één leerkracht

"De stenen vallen aan de buitenkant soms uit de muur. We hebben lekkages. Het wordt allemaal gerepareerd en die extra reparaties brengen kosten met zich mee. Daar maak ik me zorgen om." Volgens Wolkotte kosten de reparaties en hoge energierekening van het oude gebouw het schoolbestuur zoveel geld, dat het daarvan een leerkracht had kunnen betalen.

"Elk jaar opnieuw zijn wij veel meer kosten kwijt aan energie en onderhoud. En die kosten krijgen wij niet allemaal één op één vergoed. Bij lange na niet. Ik ben 50.000 euro per jaar meer kwijt dan ik krijg." Dat is gewoon onderwijsgeld, vertelt ze ontzet. "Dat vind ik erg en schrijnend."

50 miljoen euro

De Hengelose wethouder Annemieke Traag is zich hier allemaal goed van bewust. Daarom heeft zij het gebouw van basisschool 't Annink hoog op de lijst van vernieuwing staan.

"De gemeenteraad heeft twee jaar geleden 50 miljoen euro ter beschikking gesteld voor renovatie en nieuwbouw van een twintigtal scholen in Hengelo en één school in Bekkum."

Prioriteitenlijst

"We zijn heel blij dat de gemeenteraad hier prioriteit aan heeft gegeven", vertelt Traag. Met het beschikbare geld kunnen niet alle scholen worden aangepakt: er is een prioriteitenlijst gemaakt. "We hebben een huisvestingsplan gemaakt samen met de schoolbesturen."

"Daarin worden twintig scholen benoemd die de komende jaren op de rol staan voor óf renovatie óf nieuwbouw", legt ze uit. "We zijn momenteel concreet bezig met drie scholen en 't Annink is de vierde."

'Gaat veel te vaak niet goed'

Geld voor de huisvesting van schoolgebouwen komt in alle gemeenten uit het Gemeentefonds. Maar omdat ze daar allerlei zaken uit moeten betalen, komen oude schoolgebouwen niet in elke gemeente hoog op de prioriteitenlijst.

Advocaat Josephine Haneveer staat regelmatig schoolbesturen bij die in de clinch liggen met de gemeente. "Ik zie veel te vaak dat het niet goed gaat."

Niet toegestaan

Haneveer ziet ook een verschil in communicatie tussen gemeenten en schoolbesturen. "Je ziet toch dat schoolbesturen heel vaak aan het kortste eind trekken. Ze laten zich te veel aan de kant zetten en gaan dan zelf maar weer geld steken in het gebouw."

Toch mag investeren in het gebouw wettelijk gezien niet. Dus als een school in het primair onderwijs wel investeert in huisvesting, dan vordert de inspectie geld terug. "Dat soort zaken heb ik ook."

Gemeente moet investeren

Hoe zit dat wettelijk precies? Schoolbesturen mogen klein onderhoud plegen. Maar investeren in huisvesting, dat mag alleen de gemeente. Voorzitter Freddy Weima van de PO-Raad, belangenorganisatie voor scholen in het primair onderwijs, zegt dat gemeenten in de praktijk nu al minder krijgen dan ze nodig hebben om al hun taken goed te doen.

"Er is een structureel tekort van 1,3 miljard voor de huisvesting van scholen." Weima wijst erop dat er heus wel wordt gerenoveerd, maar dat het tempo veel te laag is. En daarbij: "Slechts 1 procent van onze schoolgebouwen is gebouwd na 2023, dat komt onder andere door geldgebrek."

Wind door de muren

Bij basisschool 't Annink maken de jongste kinderen in de winter mee dat de wind door de muren waait. In de zomer is het in de hele school bloedheet en de CO2-meters slaan zelfs op een milde nazomerdag, terwijl de ramen openstaan, op rood.

Directeur Wolkotte benadrukt dat mensen zich volgens haar onvoldoende realiseren wat het betekent om in zo'n oud gebouw les te geven. Het gaat volgens haar om meer dan alleen de warmte. "Als buitenstaander kun je denken: geef de kinderen een lekker fris ijsje, dan zijn ze weer helemaal blij, toch? En dat is ook zo."

Veel tijd aan kwijt

"Dat onze ouderraad in de zomer ventilatoren komt brengen, is ook mooi", gaat de schooldirecteur verder. "Maar dat is maar een klein, zichtbaar deel van het probleem. Wat niet zichtbaar is, vind ik veel erger. We zijn veel meer geld kwijt aan het gebouw dan we ervoor krijgen. Geld dat daardoor niet naar de kinderen kan gaan."

Volgens voorzitter Weima van de PO-Raad zijn veel schooldirecteuren te veel tijd kwijt met de problemen van oude gebouwen. "Ik kom elke week op een school ergens in het land, gebouwen zijn overal de zorg van de directeuren."

'Gemiste kans van kabinet'

Hij ziet het als een gemiste kans dat er door het kabinet niet meer geld is vrijgemaakt om gemeenten in staat te stellen meer te doen aan vernieuwing van schoolgebouwen.

Afgelopen zomer is er wel een wet aangenomen die scholen in staat stelt zelf mee te investeren, de Wet planmatige aanpak onderwijshuisvesting. "Dat is positief, maar niet elke school kan dat", zegt Weima tot slot.