Waarom Europa zo weinig blusvliegtuigen heeft tegen bosbranden (en Nederland zelfs geen)

Het tekort aan blusvliegtuigen komt volgens luchtvaartdeskundige Joris Melkert niet uit de lucht vallen. "We zien eigenlijk dat er in de loop der jaren meer en meer bosbranden komen en dus is het aantal beschikbare vliegtuigen aan het dalen", legt hij uit.

Niet genoeg vraag

Er worden volgens Melkert ook nu te weinig nieuwe vliegtuigen gemaakt om aan de vraag te voldoen. "Op een gegeven moment is de belangrijkste fabrikant gestopt omdat er eigenlijk niet voldoende vraag was."

Ook is de al bestaande vloot van oudere vliegtuigen vaker toe aan onderhoud. "Eigenlijk lopen die twee dingen tegen elkaar op, en dan gaat het mis."

Canadair CL-415

Het meest bekende blusvliegtuig is de Canadair CL-415, dat in de jaren 90 speciaal werd ontworpen voor het bestrijden van natuurbranden. "Er zijn eigenlijk in totaal niet eens zo'n vreselijk veel van die vliegtuigen verkocht", gaat de luchtvaartdeskundige verder. "Omdat de markt voor blusvliegtuigen vrij klein is."

Ook heb je het vliegtuig vaak maar een paar keer per jaar nodig en soms een jaar helemaal niet. "En die vliegtuigen staan het hele jaar dus te niksen en die kosten dus wel het hele jaar door geld." Maar alsnog kochten veel landen dit vliegtuig. "Canadair had gewoon een heel goed product gemaakt. Het kan in 12 seconden 6.000 liter water opschepen en meteen weer wegvliegen naar de brand toe."

Hard slijten

Spanje heeft bijvoorbeeld toentertijd tientallen van de vliegtuigen gekocht. Maar elke zomer kunnen er maar een paar gebruikt worden, de rest moet worden onderhouden. "Die vliegtuigen worden op het moment dat bosbrand aan de gang is heel intensief gebruikt", legt Melkert uit.

"Dan gaan dingen gewoon ook heel hard slijten", gaat hij verder. "Zeker als vliegtuigen wat ouder worden heb je dat nog meer en dat betekent gewoon dat de beschikbaarheid gewoon hard omlaag gaat, helaas."

Eerste nieuwe in 2028

En omdat Europese landen, als het kan, zo'n vliegtuig uitlenen aan buurlanden, zijn er over het hele continent nog minder beschikbaar. "Daarom is de EU ook bezig om het allemaal te coördineren. Ze hebben ook nieuwe vliegtuigen besteld om dit probleem op te lossen, maar dat kost een hoop tijd."

Het eerste nieuwe blusvliegtuig wordt namelijk pas weer in 2028 geleverd. "Canadair maakte ze niet meer omdat er geen vraag meer was", vertelt Melkert. Nu is die vraag er weer maar moet alles vanaf nul beginnen. "Er wordt nog veel met de hand gemaakt."

Kosteneffectieve oplossing

Nederland heeft geen speciaal blusvliegtuig, maar gebruikt bijvoorbeeld legerhelikopters om de klus te klaren. Dat Nederland er nooit één heeft gekocht, is makkelijk uit te leggen. "Blusvliegtuigen staan dus het merendeel van het jaar aan de grond en dat kost gewoon geld", legt de luchtvaartdeskundige uit. "Die vliegtuigen die je nu inkoopt, kosten 50 miljoen euro. Dus dat wil je zorgvuldig uitgeven."

Daarbij heeft Nederland niet zo veel bos en bosbranden vergeleken met andere Europese landen. "Dus dat je dan kiest voor een helikopter die het hele jaar gewoon in gebruik is bij de luchtmacht en waar je, als het dan nodig is, grote waterzakken onder hangt, lijkt dat me een verstandige en kosteneffectieve oplossing."