Waarom de VS altijd al wantrouwig is tegenover het Internationaal Strafhof
De Verenigde Staten voeren de druk op het Internationaal Strafhof verder op. Opnieuw zijn sancties afgekondigd. Deze keer worden twee medewerkers, die werken in Den Haag, gestraft. Een van hen is de voorzitter van het Hof, de ander een aanklager.
Hoe kan het dat de Verenigde Staten het zo gemunt heeft op het Internationaal Strafhof? "Amerika is van oudsher al behoorlijk wantrouwig als het gaat om het internationale recht en de inperkende werking op hun macht", zegt Amerika-kenner en jurist Kenneth Manusama.
Tegoed bevroren
Manusama licht toe wat de straf deze keer inhoudt: "Deze sancties zijn gericht op mogelijk vermogen en bezittingen die de medewerkers hebben in de Verenigde Staten. Daar zouden ze dan niet meer bij kunnen komen. Als zij toegang tot hun bankrekening willen daar, kan gaat dat niet meer." Amerika kan deze sancties zomaar afkondigen, "omdat het gaat om bijvoorbeeld banken die op Amerikaans grondgebied zijn of Amerika juridisch gevestigd zijn. Dus daar hebben ze vanuit hun soevereiniteit gewoon macht over en kunnen ze die banken bevelen."
Het geeft aan hoe afhankelijk het hele financiële systeem überhaupt is van Amerikaanse banken.Amerika-kenner en jurist Kenneth Manusama
Al vaker werden banktegoeden en creditcards van medewerkers van het Hof geblokkeerd. "Als je een creditcard hebt, bestaat er een grote kans dat de basis daarvan is vastgelegd bij een Amerikaanse bank. En dat betekent dus ook dat Amerika daar rechtsmacht over heeft en die banken als het ware kan bevelen om die tegoeden te bevriezen. Dan kan je gewoon je creditcard niet meer gebruiken. Het geeft aan hoe afhankelijk het hele financiële systeem überhaupt is van Amerikaanse banken."
Macht
Het internationale recht bestaat onder meer om grootmachten, zoals de Verenigde Staten, binnen de perken te houden. "Daar houdt Amerika altijd al niet zo van. Zij vinden met name het Internationale Strafhof erg problematisch, omdat het de bevoegdheid heeft om rechtsmacht uit te oefenen, zonder dat Amerika daar zelf partij is. Dus het heeft daadwerkelijk de macht om Amerikanen voor het Strafhof te krijgen en te berechten."
De Amerika-kenner legt uit hoe dat werkt. "Dat kan bijvoorbeeld gebeuren als een Amerikaan een misdrijf pleegt op het grondgebied van een staat die wel partij is van het Strafhof." Misdrijven zoals het plegen van genocide, een misdaad tegen de mensheid of oorlogsmisdrijven kunnen door het Hof worden berecht.
Moeizame relatie
Waarom die relatie tussen het Strafhof en Amerika zo moeizaam is sinds de oprichting van het Hof eind jaren 90? Volgens Manusama heeft dat dus te maken met de verstrekkende macht. "Voor Amerika is dat met name een probleem, omdat Amerikanen en vooral Amerikaanse soldaten over de hele wereld actief zijn. Die zouden dus meer dan andere landen, meer dan andere burgers, vatbaar zijn voor de rechtsmacht van dat Hof."
De toon vanuit de Verenigde Staten was dus altijd licht vijandig en wantrouwig, zegt Manusama. "Maar in sommige gevallen wilde Amerika nog weleens meewerken, omdat ze het wel zagen als een nuttig instituut, voor andere landen in ieder geval."
Toon
Dat is nu wel anders, zegt de Amerika-kenner. "De toon die je nu hoort en de maatregelen die nu komen uit Washington DC zijn veel harder, omdat deze regering van Trump echt het hele internationale systeem wil ontmantelen."
"Deze regering wil echt het systeem, het internationale recht en de internationale instituties ondermijnen. Niet alleen het Strafhof, maar bijvoorbeeld ook de Europese Unie en de hele Verenigde Naties."
Amerikaanse macht
Minister Berendsen van Buitenlandse Zaken heeft zich namens Nederland afkeurend uitgesproken tegen de sancties. "Juridisch gezien valt er eigenlijk weinig aan te doen voor Nederland of andere landen die partij zijn bij het Strafhof."
"Omdat dit gaat over Amerikaanse macht en over Amerikaanse bedrijven zoals bijvoorbeeld die banken. Het is een diplomatiek probleem", zegt Manusama.
Lastige diplomatieke situatie
Hij gaat verder: "Het is een lastige situatie, want wij willen aan de ene kant wel dat het Strafhof blijft functioneren. Wij in Nederland zijn immers de hoeders van de internationale rechtsorde, zo gezegd, en wij vinden dat belangrijk. Maar tegelijkertijd hebben wij ook groot belang om nog steeds die relatie met Amerikanen goed te houden, ondanks het feit dat die natuurlijk het afgelopen 1,5 jaar ook al behoorlijk moeilijk is."
Volgens Manusama zou het in ieder geval helpen om minder afhankelijk te worden van de VS. Als voorbeeld geeft hij een van de kantoren van het Internationaal Strafhof dat in New York staat. "Dat kan bijvoorbeeld in de Zwitserse stad Geneva worden geplaatst."