VS wil doodstraf livestreamen: hoe zulke heftige beelden jongeren kunnen beïnvloeden

De executie van de schutter die in 2009 dertien mensen doodschoot op de legerbasis Fort Hood, zal zodra het zover is live te volgen zijn via een livestream. Dat besluit leidt tot kritiek en verontwaardiging. Ook roept het vragen op: waarom moet een doodstraf live worden getoond? En welke impact zullen de beelden hebben op jongeren?

'Geen soft clubje'

Amerikanist en universitair docent aan de Rijksuniversiteit Groningen Jelte Olthof legt ten eerste uit wáárom de defensieminister van de VS de executie überhaupt wil livestreamen. "Pete Hegseth maakt zich heel druk om het imago van het Amerikaanse leger. Ik denk dat daar een deel van de verklaring ligt. Hij heeft meerdere malen gezegd dat hij bang is dat het leger een soort 'woke' padvinderij aan het worden is."

"Om dat imago op te krikken wil Hegseth vooral het idee geven dat het Amerikaanse leger een ontzettend dodelijk instituut is. Nidal Hasan was een majoor in het leger die op Amerikaanse soldaten geschoten en gedood heeft. Om hem publiekelijk te executeren op vrij gewelddadige wijze is een manier om te laten zien: nou ja, wij zijn echt geen soft clubje."

Vuurpeloton

Nidal Hasan zal worden gedood met een vuurpeloton of een 'firing squad'. Dat betekent dat meerdere mensen tegelijkertijd op hem zullen schieten. Deze manier van executeren is geen reactie op de recent mislukte doodstraf Christa Pike in Tenessee, zegt Olthof. "Deze executie gaat via de Amerikaanse militaire rechtbank. Daarvan bepaalt de president, die de baas is van het leger, hoe die voltrokken wordt."

"Donald Trump heeft in april van dit jaar al besloten dat militaire executies plaats moeten vinden door middel van het vuurpeloton." Olthof legt uit dat deze militaire doodstraf verschilt van de doodstraf van een 'gewone' burger. "Je hebt in Amerika ook de doodstraf voor burgers die criminele activiteiten ondernemen. Dat gaat via de deelstaten, die gebruiken allemaal verschillende middelen zoals injecties, zoals bij Christa Pike."

Stress door heftige beelden

De beelden van de man die wordt doodgeschoten zullen heftig zijn om te zien. Toch wordt het als het aan de Defensieminister ligt gelivestreamd. Freek Zwanenberg is directeur van Bureau Jeugd & Media en legt uit wat deze beelden kunnen doen met jongeren. Volgens hem is de kans dat video's en foto's ervan via social media op de tijdlijn van jongeren komen best groot.

"We weten uit onderzoek dat dat best wel heftige stressklachten kan veroorzaken. Het kan ook nachtmerries veroorzaken of angst. We kunnen er vanuit gaan dat de effecten bij dit soort echte beelden heftiger zijn dan bijvoorbeeld in een fictieve film, game of animatie."

Ongevoeligheid

Een ander effect dat mogelijk kan optreden als jongeren worden blootgesteld aan dit soort video's is 'desensibilisatie' ofwel het ontstaan van een soort ongevoeligheid, zegt Zwanenberg.

"Dat is natuurlijk ook zorgwekkend. En dat is ook waarom wij en de overheid steeds meer bezig zijn om te zorgen dat die online omgeving wat veiliger wordt. Maar daar werkt de de Amerikaanse overheid momenteel niet aan mee, want we gaan eigenlijk gewoon terug naar openbare executies. En we dachten dat we daar vanaf waren."

Komt de executie er echt?

De doodstraf van Nidal Hasan staat gepland op 3 december. Of het dan ook daadwerkelijk gaat gebeuren is niet zeker, zegt Amerikanist Olthof: 'Een van de belangrijke dingen in de Amerikaanse grondwet is een clausule in het achtste amendement, waarin staat dat er geen wrede en buitengewone straffen mogen plaatsvinden." Of de doodstraf daaronder valt staat al heel lang ter discussie, zegt hij.

"Wat de advocaten van Hasan zeker zullen gaan opvoeren, en naar een hogere rechter zullen brengen, is dat het publiekelijk tonen van die executie ook buitengewoon en onnodig kwetsend is voor zijn eigen nabestaanden. Disproportioneel ook, omdat het nog nooit gebeurd is op deze manier. Daar kunnen ze nog lang een rechtszaak van gaan maken. Dus het kan best wel een tijdje duren voordat dit daadwerkelijk voltrokken wordt. En de manier waarop is echt aan de rechter dan."