Verplichte camera in nieuwe auto’s moet afleiding voorkomen, privacy-expert is kritisch

Wie straks achter het stuur kruipt van een gloednieuwe wagen, ontkomt er niet meer aan. Een camera - recht voor je neus - die je voortdurend in de gaten houdt. Vanaf juli verplicht de Europese Unie namelijk dat iedere nieuwe auto is uitgerust met een zogeheten ADDW-systeem (een Advanced Driver Distraction Warning).

Flitsend symbool

Dit systeem houdt via camera's en infraroodsensoren de bestuurder nauwlettend in de gaten. Kijk je te lang naar een koe in de wei of dwalen je ogen per ongeluk af naar je trillende telefoon? Dan volgt er direct een waarschuwing in de vorm van een geluidssignaal en een flitsend symbool op het dashboard.

Aan de hand van de stand van je ogen en je hoofd kan dit systeem er achter komen of je als automobilist bent afgeleid. De Europese Unie spreekt van een logische stap voor de verkeersveiligheid. Directeur Vincent Böhre van privacy-organisatie Privacy First is een stuk minder enthousiast over deze nieuwe technologie.

'Schending van privacy'

Böhre vertelt: "Natuurlijk vinden we verkeersveiligheid belangrijk, dat spreekt voor zich. Maar dit mag niet ten koste van alles gaan. En we maken ons bij dit soort camera's wel echt zorgen om de privacy van de bestuurder. Het is de zoveelste schending van de privacy van de automobilist, wat dat betreft."

Volgens Böhre moet je het effect op de bestuurder van zo'n camera in je auto niet onderschatten. "Die camera hangt echt recht voor je neus. Je wordt dus voortdurend gefilmd, voortdurend bespied. Dat kan zorgen voor een gevoel dat je de hele tijd gemonitord wordt, in je eigen auto. Dat is echt een aantasting van je persoonlijke leefomgeving."

Regels over beelden

De EU-wetgeving over hoe deze beelden gebruikt mogen worden is heel strikt. Zo moeten de gemaakte beelden in de auto blijven en mogen ze niet voor andere doeleinden worden gebruikt. Bovendien worden de beelden ook niet opgeslagen.

Toch stellen deze regels Böhre bepaald niet gerust. "In de huidige regelgeving lijkt het goed geregeld te zijn. Er zou ook geen gezichtsherkenning mogen worden toegepast. Toch de leert de geschiedenis ons telkens weer dat dit soort regels uiteindelijk worden uitgebreid. Ik vrees dan ook dat deze beelden in de toekomst wel worden opgeslagen en uitgewisseld."

Verschuivende grenzen

De expert haalt het voorbeeld van de videodeurbel aan. "De videodeurbel was ooit bedoeld om je eigen huis en je tuin te kunnen beveiligen. Maar inmiddels worden deze beelden steeds meer gebruikt bij de opsporing van misdrijven door politie en justitie."

"Of neem het cameratoezicht", gaat hij verder. "Dat was vroeger een zeldzaamheid. Inmiddels lijkt het voor iedereen de normaalste zaak van de wereld geworden. Dus de grenzen schuiven in razend snel tempo op, zonder dat we het door hebben."

'Rijdende computers'

Böhre ziet wat dat betreft een patroon. "De invoering van zo'n camerasysteem in de auto past binnen een bredere trend waarbij de overheid steeds meer achter het stuur van de automobilist kruipt en mee kijkt met alles. Auto's zijn eigenlijk steeds meer een soort rijdende computers geworden, met een enorme verzameling van data in en rond de auto. Dit is razend interessante informatie voor politie en justitie om allerlei misdrijven mee te kunnen oplossen in de toekomst."

Bij een ongeluk kan deze informatie zelfs cruciaal zijn, denkt Böhre. "Aan de hand van deze camerabeelden kan de politie zien of je wel op de weg aan het letten was op het moment dat het misging. Dus alle details van een ongeluk zijn hiermee in kaart te brengen. Dat is iets waar justitie en politie zeker gebruik van willen maken."

Verzekeraars?

Ook voor verzekeraars kunnen dit soort camerabeelden een goudmijn zijn. "In allerlei onderzoeken geven grote verzekeraars aan dat ze grote belangstelling hebben voor dit soort systemen. Ze kunnen hier bijvoorbeeld mee bepalen of iemand een hogere of lagere premie moet betalen voor zijn verzekering."

"Dus de druk om de informatie uit dit soort systemen te gebruiken of eigenlijk te misbruiken voor ander doeleinden is enorm. Daar moeten we niet naïef in zijn", waarschuwt hij.

Afleiding en frustratie

Tot slot denkt de expert dat deze camera's in de auto ook een ongewenst neveneffect kunnen hebben. "Het zou zelfs averechts kunnen werken en nadelig kunnen uitpakken voor de verkeersveiligheid. Door al die signalen op het dashboard en piepjes in de auto's kunnen automobilisten juist nog meer afgeleid raken", legt hij uit.

"Het kan zelfs tot enorme irritatie leiden dat bestuurders uit pure frustratie en irritatie het systeem willen uitschakelen. Dan krijg je de situatie dat chauffeurs gaan zitten rommelen aan de apparatuur terwijl ze aan het rijden zijn. Dat is echt hartstikke gevaarlijk."