Terwijl Inez Weski voor de rechter verschijnt, zit Ridouan Taghi al jaar zonder advocaat: 'Funest voor Marengo-proces'

Dat advocaten niet in de rij staan om de verdediging van zware criminelen op zich te nemen, blijkt wel uit het Marengo-proces. Al bijna een jaar wordt er gezocht naar een nieuwe advocaat voor Taghi.

Desnoods aanwijzen

Het Openbaar Ministerie vindt dat er desnoods een advocaat moet worden aangewezen om Taghi te verdedigen. Taghi werd in februari 2024 veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf in het Marengo-proces. In de schaduw van die zaak werden 3 moorden gepleegd: de broer van kroongetuige Nabil B., advocaat Derk Wiersum en misdaadverslaggever en vertrouwenspersoon Peter R. de Vries.

3 advocaten werden bovendien gearresteerd voor het doorsluizen van informatie in en uit de strengst beveiligde gevangenis van Nederland, de EBI in Vught. Na de derde arrestatie vorig jaar van zijn raadsman Vito Shukrula, moet Taghi het nu al bijna een jaar zonder advocaat doen. Taghi's neef Youssef werd eerder al veroordeeld tot 5,5 jaar cel voor het naar binnen en buiten brengen van criminele berichten uit de gevangenis, die naast drugshandel ook gingen over een mogelijke ontsnapping van Taghi.

'Zwart gat'

Hoogleraar strafrecht Sven Brinkhoff noemt het Marengo-proces een 'giftige cocktail' die op allerlei manieren mensen meetrekt. "3 moorden in de bovenwereld, maar dus ook 3 advocaten die worden meegezogen in het zwarte gat dat Marengo is gebleken. En zelf in de verdachtenbank komen te zitten."

Dat de zoektocht naar een nieuwe advocaat van Taghi in een impasse zit, vindt hij dan ook 'heel begrijpelijk'. "Aan de ene kant wil je dat elke verdachte, van welk kaliber dan ook, rechtsbijstand krijgt van een advocaat", zegt hij. "Aan de andere kant is het ook heel logisch en begrijpelijk dat geen enkele strafadvocaat meer opstaat om dat te doen."

'Hele praktijk plat leggen'

Ook de Amsterdamse topadvocaat Jan-Hein Kuijpers, die eerder Willem Holleeder bijstond, heeft besloten Ridouan Taghi niet te gaan verdedigen. "Het is op zich een hele mooie klus. Maar dan moet ik wel gelijk mijn hele praktijk plat leggen."

De ervaren strafpleiter, die wel een medeverdachte van Taghi bijstaat in het Marengo-proces, zegt niet voor slechts één client te willen werken. "Bij Holleeder kon ik er echt nog een hoop zaken naast doen", aldus de ervaren strafpleiter. "Dat kan in de zaak Taghi gewoon niet. De belangen zijn gigantisch. Dat kun je ook niet in je eentje", vindt Kuijpers. "Dat moet je met een groep advocaten doen."

Enorme gevolgen

Na de arrestaties van de advocaten volgden strengere regels voor de bijstand van advocaten in de EBI. Zo is er verscherpt toezicht ingevoerd. Advocaten worden tijdens hun contact met hun cliënt bekeken. "Dat ligt op de grens van wat kan", vindt hoogleraar Brinkhoff.

"Los van die camera's, mag ik ook geen dossier naar een client meer schuiven om dat met hem te bespreken", aldus Kuijpers. "Dan word ik uit de gevangenis gegooid." De advocaat vindt ook dat de overheid het Marengo-proces "misbruikt om strenge wetgeving voor elkaar te krijgen en advocaten klem te zetten. Marengo is echt een uitwas, een zeer extreme zaak. Tuurlijk, het is fors wat er is gebeurd, en natuurlijk treedt je dan op als overheid", zegt de advocaat.

'Hele beroepsgroep verdacht'

"Maar met deze nieuwe regels voor alle zware criminelen maak je ons als hele beroepsgroep bij voorbaat al verdacht. Ik kan zo helaas mijn werk niet meer doen", zegt Kuijpers. "Sinds die camera's in de EBI en AIT's (Afdelingen Intensief Toezicht, red.) hangen, kom ik daarom ook niet meer bij mijn cliënten in extra beveiligde inrichtingen."

Ook hoogleraar Brinkhoff heeft kritiek. "Door de invoering van het visuele toezicht begint het wel te schuren." Hij zegt het volstrekt begrijpelijk te vinden dat er vanuit de overheid een reactie moest komen na arrestaties van de advocaten in het proces, maar zijn zorg is een 'glijdende schaal'. "Een advocaat-cliënt relatie moet gewoon vertrouwelijk zijn, daar mag je niet aan tornen. Als je dat wel doet, dan ga je als overheid ook een kant op die je niet wil."

Recht verspeeld?

Heeft Taghi, los van de zoektocht naar een advocaat, het recht op verdediging niet gewoon verspeeld? "Nee", zegt hoogleraar Brinkhoff resoluut. "Een van de pijlers van ons strafproces is dat je dat recht op rechtsbijstand hebt. Het maakt niet uit wat je gedaan hebt, dat is gewoon een basisprincipe en daar kun je niet aan voorbij gaan."

De betrokken partijen zullen hoe dan ook toch uit deze impasse moeten komen, vindt Brinkhoff. "Dit is natuurlijk funest voor de zaak tegen Taghi en voor het Marengo-proces in het algemeen", zegt de hoogleraar. "Een zaak die zo groot en zwaar is en en waar levenslang voor de hoofdverdachte op het spel staat: dan wil je dat ook Taghi een advocaat heeft die alles namens hem kan bepleiten."

'Je kunt niet stoppen'

"Je kan ook niet nu stoppen met die zaak", zegt Brinkhoff. "Mijn verwachting is dat de termijn van het zoeken van een advocaat wordt verlengd." Vervolgens zal het hoger beroep doorgaan. "Hoe dat er dan uitziet, met een procesbegeleider, of dat het hof hem door die zaak gaat praten: het zal gekunsteld aanvoelen."

Toch kunnen er op lange termijn risico's aanzitten, waarschuwt Brinkhoff. Hij denkt dat zowel de Hoge Raad als het Europese Hof kunnen vinden dat het proces niet eerlijk is geweest als de bijstand niet goed geregeld is. "Omdat hij het dan alleen moet doen." Dat zou betekenen dat het proces opnieuw zou moeten. "Met alle gevolgen van dien én weer een nieuwe zoektocht naar advocaten. Alles waar we nu inzitten qua impasse, zal dan herleven."

Duizenden berichten

In de rechtbank zal vandaag al kunnen blijken hoe zwaar de verdenkingen zijn tegen Inez Weski. Volgens het Openbaar Ministerie wisselde de oud-advocaat duizenden berichten met de zoon van Taghi, Faissal. Een aantal van die berichten zou ook gaan over drugshandel en witwassen. Het OM benadrukte eerder Weski niet ervan te verdenken mee te hebben gewerkt aan geweldsmisdrijven.

De officier van justitie houdt er rekening mee dat Weski onder dwang of druk heeft gehandeld, maar lichtte dat vermoeden op een eerdere zitting niet toe met stukken uit het strafdossier. Inez Weski zelf heeft tot nu toe nog niet inhoudelijk gereageerd op de verdenkingen. In het programma Buitenhof zei ze eerder daar vanwege haar beroepsgeheim en geheimhoudingsplicht als advocaat niet op in te kunnen gaan. "Dat is mijn noodlot."