
Sybrand Buma 'misschien niet zo handig' als bemiddelaar kabinet, denkt politiek commentator Joost Vullings
Na 4 dagen overleg en radiostilte was daar gisteravond het verlossende woord: het minderheidskabinet gaat door, maar het moet wel anders. Voor die nieuwe koers krijgen de coalitiepartijen hulp van de vicevoorzitter van de Raad van State, Sybrand Buma.
'We beseffen dat we het geduld van heel Nederland op de proef hebben gesteld, maar we zijn opgelucht dat het vertrouwen is hersteld. We hebben de basis gelegd om samen door te gaan', zei minister-president Rob Jetten vanochtend in de persconferentie. In een brief aan de Tweede Kamer schrijft Jetten te hopen op een andere dynamiek: 'Minder Haags gedoe en interne discussie, meer rust en duidelijkheid.'
'Werk aan de winkel'
Of dat vertrouwen ook echt is hersteld, betwijfelt politiek commentator Joost Vullings. "Als je de brief die het kabinet stuurt goed leest en je hoort de vicepremiers en de premier, dan is het meer van: 'we hebben een begin gemaakt met herstel van vertrouwen, maar er is nog steeds werk aan de winkel'."
"Dus dat het nu weer helemaal koek en ei is, nee, dat klopt natuurlijk niet. Er is echt wat gebeurd", zegt Vullings. "Dat laat littekens achter, en soms zie je dat een kabinet dan wel weer kan gaan draaien. Maar er hoeft er ook maar iets te gebeuren en dan gaan de littekens die de afgelopen week zijn gevormd weer opspelen."
Verzoenende taal Yeşilgöz
Volgens de politiek commentator stond er vanochtend een premier die duidelijk de leiding probeert te pakken. "Die meer premier probeert te zijn."
"En ik zie een VVD-leider, Dilan Yeşilgöz, die duidelijk gas terugneemt, omdat ze toch heeft besloten: we gaan door. Ze kiest nu voor verzoenende taal. Voordat ze die 4 dagen in overleg waren, stond ze altijd met een kettingzaag in de hand. Maar die heeft ze opgeborgen en dat helpt, denk ik."
'Mislukt experiment'?
Die taal staat in contrast met de eerdere woorden van Yeşilgöz. Vrijdag noemde zij het minderheidskabinet 'een mislukt experiment', woorden die het rest van het weekend nagalmden.
"Daarvan zei ze nu eigenlijk dat ze niet meer echt van toepassing waren, maar ze trok ze ook niet volledig in", zegt Vullings. Ze zei een aanpassing te willen op inhoud en op balans.
Hulp van Buma
"Daarvoor is Sybrand Buma aangesteld, die moet dat gaan regelen." Minister-president Jetten meldde vanochtend in de persconferentie dat namelijk dat Buma, die de de vicepresident van de Raad van State (RvS) is, komt helpen.
Als Sybrand Buma met iets komt wat de VVD niet kan bekoren... wie weet schiet Den Haag dan wel weer terug in de crisismodus.politiek commentator Joost Vullings
Volgens Vullings is dit zowel een teken van onvermogen als goed leiderschap van de premier. "Jetten geeft toe: het is hem zelf niet gelukt. Het is evident dat hij niet de leider is geweest die dit proces nodig had. In de persconferentie zei hij ook: we kunnen de de hulp van Sybrand Buma goed gebruiken. Ze zijn blij dat hij komt."
Oordeel afwachten
De politiek commentator denkt verder dat Yeşilgöz met de komst van Buma haar oordeel voorlopig uitstelt: de VVD-leider gaat eigenlijk pas goed beoordelen of de balans is hersteld als hij met zijn eindrapport komt.
"Je zou kunnen zeggen dat de crisis voor een maand bevroren is, want dat is ongeveer de tijd die Buma krijgt. Als hij met iets komt wat de VVD niet kan bekoren... wie weet schiet Den Haag dan wel weer terug in de crisismodus."
Kwetsbare functie
Maar, met de komst van deze bemiddelaar volgt ook de vraag: is het wel verstandig dat de vicevoorzitter van de RvS die rol op zich neemt? "In de persconferentie werd het een politieke opdracht genoemd aan Sybrand Buma", zegt Vullings. "En iedereen heeft vertrouwen in hem, want de coalitiepartijen hebben hem gevraagd."
Buma stond eerder aan de basis van het kabinet, maar toen was hij burgemeester van Leeuwarden. "Dat is hij nu niet meer. Hij is als vicevoorzitter van de RvS nu de belangrijkste adviseur, zowel voor de voor de regering. Maar ook voor de Tweede Kamer op het gebied van wetgeving. Dat is toch wel erg kwetsbaar", zegt Vullings.
Bijzondere positie
Volgens de gedragsregels van de RvS, zegt Vullings, is dit dan ook opvallend: "Er staat over nevenfuncties bij de RvS dat je dus geen functie mag hebben die de onpartijdigheid of onafhankelijkheid, of het vertrouwen daarin schaadt."
En daar blijft het niet bij, zegt Vullings. "Volgens een Europees verdrag inzake stabiliteit en coördinatie is de RvS de toezichthouder op de begroting en voor de Europese begrotingsregels eigenlijk de scheidsrechter voor het kabinet. Buma heeft echt een bijzondere controlerende rol op de begroting en gaat zich nu toch met dat proces bemoeien.
Alles gaat om vertrouwen
"Je ziet heel vaak in de Nederlandse bestuurlijke elite dat ze toch denken: 'ja, maar ik ben toch integer en ik ga dat niet vermengen'", gaat Vullings verder. "En dat is misschien ook wel zo, maar het gaat natuurlijk om de schijn van."
"Het gaat vooral om vertrouwen. Ik denk dat mensen er vertrouwen in hebben dat Buma die klus politiek gezien kan, maar hij moet verder kijken. Hij moet kijken naar zijn ambt, en naar de positie van de RvS. Al die instituten staan onder druk. Er is steeds meer wantrouwen in de samenleving, ook hier in politiek Den Haag. En dan is het misschien gewoon niet handig om dit op dit moment te doen."