Startups zoeken hard naar investeerders die risico willen nemen met durfkapitaal: 'Maar Nederlanders sparen liever'

Durfkapitaal, het woord klinkt enigszins avontuurlijk, maar wat is het eigenlijk? Kort gezegd is het geld dat investeerders in jonge, ambitieuze bedrijven steken. "Een belangrijk verschil met gewone investeerders is dat ze meer geduld moeten hebben", legt Martin Visser van de Financiële Telegraaf uit. "Ze zien niet altijd meteen winst terug."

Inleg verliezen

"En, niet onbelangrijk: ze houden er ook rekening mee dat ze hun hele inleg kunnen verliezen", gaat de economie-journalist verder over het risicodragend kapitaal dat investeerders in jonge bedrijven steken.

Dat laatste gebeurt in de praktijk vaak, want ruim 8 op de 10 startups haalt het niet. "Maar dat éne bedrijf dat het wel haalt, kan een enorme klapper worden", zegt Visser. "Dit succes compenseert dan de vele verliezen."

Broodnodige brandstof

Economen zien durfkapitaal als enorm belangrijke brandstof voor jonge startups. Maar het tekort aan Europees venture capital, zoals het ook vaak wordt genoemd, blijft groot. "Door de jaren heen is er wel groei", ziet Lucien Burm van belangenvereniging Dutch Startup Association. "Maar we doen het over de hele linie slechter dan andere gebieden."

Niet alleen Nederland, maar heel Europa doet het een stuk minder goed dan bijvoorbeeld de Verenigde Staten of China. "En dat geldt zowel voor de prille start van een bedrijf tot veel verderop wanneer een bedrijf echt een flinke groeistap wil zetten op een grote markt."

Nú bouwen

Sohrab Hosseini heeft zo'n jong bedrijf dat een hoop geld nodig heeft om verder te kunnen groeien. De Nederlandse startup Orq.ai, opgericht in 2022, wil bedrijven helpen bij het bouwen en beheren van diverse AI-toepassingen, waaronder zogeheten agents. "Dat zijn virtuele werknemers die helemaal op kunstmatige intelligente draaien." Hosseini verwacht dat dit 'een enorme markt' gaat worden.

Hij wil de ontwikkelingen in de markt voorblijven, daarom is hij op dit moment bezig om een sterke basis neer te zetten met zijn bedrijf. "We moeten nú vooruit bouwen. Bedrijven, zoals de zorg- en financiële sector worden langzaamaan wakker en gaan dit gebruiken. Dan moet ons platform al helemaal staan, en het moet veilig, betrouwbaar en schaalbaar zijn."

Praten met 190 partijen

In een recente investeringsronde heeft het bedrijf 7,5 miljoen euro van dat venture capital, oftewel durfkapitaal, binnengehaald. Het meeste daarvan kwam uit Frankrijk en Duitsland. "Daarmee konden we ons team laten groeien, naar inmiddels 25 personen."

Maar ondanks dit succes blijft het zoeken naar geldschieters een enorme klus. Voor de laatste financieringsronde moest Hosseini met maar liefst 190 partijen praten. "Vaak zeggen ze dan: 'we willen wel in gesprek'. Maar als puntje bij paaltje komt, komt er regelmatig niets uit."

Spaarwoede

Dat Nederlanders hun geld liever laten staan op een spaarrekening dan risicovol te investeren is volgens economie-journalist Visser deels een cultuurkwestie: "Wij Nederlanders waren altijd al enorme spaarders, terwijl bijvoorbeeld de Verenigde Staten een sterke traditie hebben van private investeerders die veel risico durven te nemen."

Daarnaast werkt de enorm versnipperde Europese markt financiële waaghalzen tegen. "Er is nog steeds geen echte kapitaalmarkt-unie in de EU", legt Visser uit. "Dat betekent dat een startup in elk Europees land met andere regels en wetten moet dealen. In de VS is de markt direct groot. Dat biedt veel betere opties om snel te groeien en dus sneller geld te verdienen."

'We staan op een kruispunt'

Het gevolg is dat innovatieve bedrijven wegtrekken: zodra dit soort bedrijven groter worden, verkassen ze geregeld naar de VS. "Maar dat wil Europa niet meer, zeker niet in nieuwe sectoren, zoals AI of schone technologie," zegt Visser. "In een verschuivend geopolitiek landschap is het behouden van talent op deze gebieden essentieel."

Ook bij Orq.ai worden de investeringen gedomineerd door buitenlands durfkapitaal en dat werpt voor eigenaar Hosseini de vraag op of Nederland nog steeds de juiste plek is voor zijn startup. "We staan op een kruispunt: blijven we hier of vertrekken we naar de Verenigde Staten? We zitten er echt middenin, de visa en werkvergunningen voor een vertrek liggen al klaar."

Koffers staan klaar

Vanwege de geopolitieke situatie twijfelt Hosseini nog. "We houden nauwlettend in de gaten hoe de huidige mondiale spanningen en de handelsoorlog zich ontwikkelen. Er gebeurt tegenwoordig in een week meer dan vroeger in 10 jaar." Voorlopig blijven hij en zijn collega's vanuit Amsterdam bouwen aan hun bedrijf, maar de figuurlijke koffers staan al bij de deur.

Het probleem is niet dat er geen geld beschikbaar is, want Europeanen sparen zich een ongeluk. Alleen al in Nederland gaat het om bijna 600 miljard euro op private spaarrekeningen, in de hele EU staat naar schatting ruim 14.000 miljard euro op dat soort rekeningen, een astronomisch bedrag. Vaak voor een bijzonder schamele rente die bij lange na niet tegen de inflatie op kan boksen.

Doodzonde

Volgens veel economen is dit massale stallen van geld doodzonde, terwijl jonge Europese bedrijven in belangrijke sectoren, zoals schone technologieën, zorg en AI, staan te springen om investeringen.

Het rekensommetje is vrij eenvoudig: als in de EU slechts 1 procent van dit spaargeld zou verschuiven naar durfkapitaal, komt er direct 140 miljard euro extra beschikbaar voor innovatie. Dat is bijna 60 keer zoveel als wat er nu in een heel jaar in Nederlandse startups wordt geïnvesteerd.

Een hele stoet initiatieven

Nederland en andere Europese landen willen daarom meer durfkapitaal op het continent. Een hele stoet initiatieven moet daarvoor zorgen, met een strategie die op drie pijlers leunt: het in beweging brengen van privaat kapitaal, directe overheidsinvesteringen en het wegnemen van barrières binnen de Europese markt.

Martin Visser begroet deze ontwikkeling, maar waarschuwt ook: "Als private investeerder neem je grote risico's. Daarom gaat het nu vaak via banken of heel vermogende families. Ook pensioenfondsen kijken er meer naar, maar heel voorzichtig en dat is ook terecht. Algemeen beleggen is echt anders dan dit, investeren in durfkapitaal is veel risicovoller."