Stage voor ambtenaren moet kloof met burgers verkleinen: 'Er ontstaat gelijkwaardigheid'

Onderzoekers van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) pleiten voor een betere aansluiting tussen de overheid en burgers. Door bijvoorbeeld ambtenaren regelmatig samen met een inwoner hulptrajecten te laten doorlopen, moet de afstand verkleind worden.

Het stadhuis uit

Hoewel dit landelijk nog geen verplichting is, zoeken sommige ambtenaren de praktijk al wel actief op door stage te lopen. Zoals Valentina Djoemai, zij is strategisch adviseur Werk en Inkomen bij de gemeente Utrecht.

Valentina liep 10 weken lang een dagdeel per week mee op een locatie van het Leger des Heils, waar mensen met een licht verstandelijke beperking en verslavingsproblematiek een huis delen. Zo zag ze van dichtbij wat deze inwoners van de Domstad nodig hebben.

Beleid versus realiteit

In haar functie houdt ze zich dagelijks bezig met het maken en uitvoeren van beleid, wat in de praktijk ver afstaat van de inwoners om wie het gaat. "Ik ben vooral bezig met de systeemwereld, zoals lobbyen voor wetgeving die ervoor zorgt dat wij betere dienstverlening kunnen aanbieden."

Door stages zag de ambtenaar in dat het gemaakte beleid niet altijd aansluit op de realiteit. "Als je meeloopt en gelijkwaardig contact maakt, dan merk je dat de afstand tot elkaar helemaal niet zo groot is. Dat is niet op papier uit te leggen, maar moet je zelf ervaren."

Ander beeld gekregen

Valentina ontdekte dat de groep die op papier onder één noemer valt, in de praktijk ontzettend gevarieerd is. "Bijvoorbeeld mensen met een licht verstandelijke beperking: die vallen allemaal onder dezelfde regelingen, terwijl het zo'n diverse groep is met verschillende behoeften."

Haar stage veranderde haar kijk op deze groep. "Doordat je samen hetzelfde aan het doen bent, ontstaat er gelijkwaardigheid", vertelt ze. "We zien op straat misschien mensen met een verslaving, maar als je hier de mens leert kennen, dan zie je hele mooie intelligente mensen."

'Ik ben een nummer'

Kunstenaar Buck van Barneveld verblijft ook op een (andere) locatie van het Leger des Heils. Hij gaat regelmatig naar de 'Graffitituin' in Utrecht, waar er ruimte is voor zijn creatieve uittingen. "Ik kan hier mezelf zijn, mijn rust vinden."

Ook hij voelt een kloof tussen zijn leefwereld en de overheid. "Ik draag een dossier, ik ben een nummer. Eerst wordt het dossier bekeken en dan heeft men een beeld. Dat vind ik heel jammer, want dan kom je eigenlijk nooit tot de kern van iemand."

Bodem van piramide

Hij heeft het idee dat hij ongelijk behandeld wordt op basis van vooroordelen. "Als ik in het verleden eens op zaterdagavond met een biertje in mijn hand op straat liep, kreeg ik direct een boete. Terwijl er zoveel studenten hetzelfde doen, maar daar niet voor beboet worden."

Buck omschrijft de samenleving als een piramide: "Bovenin heb je de welvarenden en de elite. En ik bevind me op de bodem tussen de criminelen, daklozen en verslaafden, terwijl ik heel graag naar de overkant wil. Ik voel me vaak onbegrepen, dat is best treurig."

Meer onderling begrip?

Meer menselijk contact, bijvoorbeeld in de vorm van een goed gesprek, zou helpen bij het dichten van de kloof, denkt hij. "Open gesprekken zorgen voor meer onderling begrip. Dan is er behoorlijk wat mogelijk." Uiteindelijk kan wederzijds respect volgens hem veel oplossingen bieden.

Om meer begrip voor elkaar te krijgen kan het doen van een ervaringsstage dus helpen, denkt ook Valentina. "Wij komen niet alleen iets halen tijdens de stage", benadrukt ze.

Direct contact

"Het gaat er niet alleen om dat wij weten dat we midden in de samenleving staan", legt de ambtenaar uit, "maar dat de samenleving ook toegang heeft tot ons."

Tijdens haar stagetijd ontmoette Valentina iemand met een verstandelijke beperking waarmee ze uiteindelijk telefoonnummers uitwisselde. Een waardevol contact: "Ze denkt heel erg mee over hoe de dingen zouden moeten zijn."