Rekruten in de rij voor militaire weerbaarheidstraining, ook Djûke: 'Wat doe jij als een crisis uitbreekt?'

In tijden van internationale spanningen wil Defensie burgers weerbaarder maken. Daarom is het leger vorig jaar gestart met de Nationale Weerbaarheidstraining (NWT): een nieuw traject waarin mensen een opleiding tot basismilitair volgen.

Meerdere lichtingen

De eerste weerbaarheidstraining startte in november en die is Defensie goed bevallen. Zo goed zelfs, dat er dit jaar meerdere lichtingen zijn. Een van de pelotons, bestaande uit vier groepen: Alpha, Bravo, Charlie en Delta, is aangetreden voor het ochtendappèl.

Maar wat de sergeant ziet, is duidelijk niet naar zijn zin. "Jullie willen als volwassenen worden behandeld, gedraag je dan ook als volwassenen!", schreeuwt hij naar het peloton. De mannen en vrouwen horen het zwijgend aan.

Collectieve straf

Het peloton heeft te lang getreuzeld. En dat betekent dat de militairen als straf een paar minuten in de 'voorligsteun' moeten: met het lichaam gestrekt op de handen leunen.

Maar het treuzelen is niet de enige fout die deze ochtend wordt bestraft. Want wat blijkt na inspectie: bij een andere groep van hetzelfde peloton heeft niet iedereen heeft zijn waterfles gevuld. Dus ook deze militairen moeten naar de grond.

'Stukje bewustwording'

"Het collectief wordt gestraft voor de fout van een individu", zegt een instructeur die het peloton inspecteert. "En daar willen we ook de nadruk op leggen. Het is een stukje bewustwording", legt hij uit. "Want samenwerking is een kernwaarde van de weerbaarheidstraining."

"Een van de unieke dingen van deze training is dat het mensen uit alle lagen van de samenleving bij elkaar brengt", zegt kapitein-luitenant-ter-zee en tevens projectleider Erik Noordam. Want iedereen tussen de 18 en 54 jaar kan zich aanmelden, het maakt niet uit welke opleiding iemand heeft gedaan of wat voor werk iemand doet.

Gemeenschappelijke factor

"Wat mensen hier echt leren, is om buiten hun sociaaleconomische bubbel met elkaar om te gaan en samen te werken", zegt Noordam. En dat is volgens hem belangrijk: "Ik denk dat de grootste gemeenschappelijke factor in een crisistijd zal zijn dat mensen met elkaar moeten kunnen samenwerken."

"Daarom leren we mensen, naast de harde vaardigheden, ook hoe ze onderdeel zijn van een team", legt hij uit. "We willen dat zij die skills vervolgens ook weer mee terugnemen de maatschappij in."

Theorie én praktijk

Het is inmiddels de tweede week die de rekruten in het veld doorbrengen. De Nationale Weerbaarheidstraining duurt 10 weken en is verdeeld in theorie- en praktijkweken. Wat in het klaslokaal wordt geleerd over wapens, medische hulp of kaartlezen, wordt in het veld in praktijk gebracht.

Een van de burgers die aan de training meedoet, is Djûke Stammeshaus. Haar gezicht is, net als dat van de andere soldaten in opleiding, zwaar geschminkt in camouflagekleuren.

2 uur slapen

"Ik heb vannacht maar 2 uurtjes geslapen", begint ze over haar training. De militairen moesten om de beurt patrouille lopen in de nacht. "Dus dan moet je wacht houden voor de rest van de groep, ik had de shift van 1 tot 2 uur."

En de volgende ochtend uitslapen was er niet bij: "We werden vanochtend gewekt omdat er alarm was: er werd overal geschoten en de vijand kwam, dus we moesten snel met al onze spullen naar onze zelfgegraven ligsleuf rennen."

Op leven en dood

Deze dag staan er verschillende onderdelen op het programma. Zo krijgen de rekruten les in het opzetten van een controlepost voor auto's, het doorzoeken van een auto, fouilleren. En ook in militaire hulp voor jezelf en je kameraden, voor in het veld onder gevaarlijke omstandigheden.

Dat laatste trainingsonderdeel kan aardig stressvol zijn. Djûke onderzoekt in een open veldje in het bos een van haar mederekruten, die 'gewond' is geraakt. "Het is wel intensief altijd. Je moet het zo snel mogelijk en zo efficiënt mogelijk doen. Maar je wil geen fouten maken, want het gaat ook letterlijk over leven en dood."

Voor dierbaren doen

Na de opleiding wil Djûke reservist worden, om het leger te kunnen ondersteunen. "We lagen vannacht de wacht te houden en toen dacht ik van: ja, wij zitten hier op oefening, maar in bijvoorbeeld Oekraïne zitten mannen en vrouwen echt in zo'n situatie, met het risico om beschoten te worden."

"Het front voelt misschien ver weg, maar het kan dichterbij zijn dan we nu denken", zegt de rekruut over de oorlog in Oekraïne en de dreiging vanuit Rusland. "Dat is een van de redenen dat ik mij weerbaarder wil kunnen maken. Voor mezelf, voor mijn dierbaren en voor Nederland."

'Elke seconde kon leven zijn'

In het 'burgerleven' is Djûke theatermaker, ze is momenteel bezig aan een stuk over de vraag: wat doe jij als een crisis uitbreekt? "Soms voelen we ons machteloos, maar wat kan je als individu doen voor één iemand?", legt ze uit. Aanleiding voor de show was de evacuatie van Kabul in 2021.

Djûke werkte toen op het ministerie van Buitenlandse Zaken en was vanuit Den Haag betrokken bij de operatie om mensen uit Afghanistan te evacueren. "Elke seconde kon een leven zijn. De samenwerking tussen zoveel verschillende mensen van de militairen in Kabul tot de ambtenaren en Kamerleden in Den Haag maakte diepe indruk op me. Zo veel zelfs, dat ik er nu een musical over schrijf. En daarom wilde ik ook deze opleiding doen: want ik dacht, als ik een musical schrijf die ook over militairen gaat, dan moet ik eigenlijk voelen hoe het is om er zelf eentje te zijn."

Wapen is 'even slikken'

Maar voordat ze verder kan schrijven, moet Djûke nog een paar weken doorbuffelen om de training te voltooien. Al zal het aan haar enthousiasme zal niet liggen: "Het is ook eigenlijk wel grappig, want ik ben een enorme pacifist van huis uit. Ik ging als peuter in de buggy mee naar anti-oorlogsdemonstraties."

Het is voor haar 'soms ook wel even slikken' om zelf een wapen te dragen tijdens de training. "Want het gaat eigenlijk ook voor een deel in tegen mijn ethische kompas. Maar toch zie ik het als inherent onderdeel van deze training om te komen waar ik wil komen."

Trots op uniform

En dat betekent voor haar uiteindelijk zelf als burger ook weerbaarder worden. "Er zijn op dit moment wereldwijd duizenden mannen en vrouwen die letterlijk werken aan onze veiligheid en vrijheid. En daar heb ik heel veel ontzag voor", zegt ze over het leger.

"Dat had ik al, maar zeker nu ik zie wat het behelst", gaat Djûke verder. Lange tijd had ze naar eigen zeggen 'niet veel te maken' met Defensie. Maar inmiddels merkt ze zelfs al 'een soort van trots' om haar groene legeruniform te dragen.

Moet de dienstplicht weer actief worden? In 'Weet Wat Je Vindt' gaan een voor- en tegenstander met elkaar in debat