Politiegegevens na 10 jaar wissen vanwege privacy? 'Slecht idee, moordenaars lopen zo vrij rond'
Door strikte privacy-regels dreigen cold cases voorgoed onopgelost te blijven. Volgens nabestaanden en deskundigen zorgt de bewaartermijn van politiegegevens ervoor dat cruciale puzzelstukken in oude moord- en verdwijningszaken noodgewongen worden gewist.
Politiegegevens over bijvoorbeeld verkeersboetes, burenruzies of overtredingen moeten nu in Nederland vaak verplicht na 10 jaar gewist worden. Maar volgens nabestaanden en deskundigen kunnen deze gegevens van cruciaal belang zijn voor het oplossen van coldcasezaken. "De verkeerden in de samenleving worden hiermee beschermd", zegt Wicky van der Meijs.
24 jaar op vrije voeten
Wicky weet zelf maar al te goed wat het betekent als een moordzaak niet opgelost wordt. Haar vader werd op 30 januari 2002 in zijn rug gestoken toen hij naar buiten ging om zijn hond uit te laten. Hij overleed aan zijn verwondingen. "De verdachte... Nou ja, die is er niet, want de politie heeft geen idee wie het gedaan heeft. Die loopt al 24 jaar vrij rond in de maatschappij."
Minister van Justitie en Veiligheid David van Weel schreef onlangs aan de Tweede Kamer dat het opdoeken van de bewaartermijn niet mogelijk is. Een heel slecht besluit, zegt Wicky: "Onder het mom van privacy lopen er straks moordenaars rond in de maatschappij die gniffelend zeggen: 'Lekker, ze vernietigen die gegevens allemaal, dus ik kan gewoon vrijuit gaan.'"
Niet onbelangrijk
De Belgische onderzoeksjournalist en coldcasedeskundige Kurt Wertelaers is het met Wicky eens over het bewaren van politiegegevens: "Je weet nooit wanneer je die gegevens nodig hebt. Zeker in cold cases: zaken die al vele tientallen jaren onbeantwoord zijn gebleven en waarbij nabestaanden achterblijven met vragen."
Het gaat om triviale gegevens, zoals persoonsgegevens van gebeurtenissen die er geweest zijn in het leven van bepaalde personen.onderzoeksjournalist en coldcasedeskundige Kurt Wertelaers
"Als de politie of overheid dan over bepaalde gegevens beschikt die misschien opheldering kunnen brengen, is het eigenlijk alleen maar juist dat je die gegevens bewaart", zegt Wertelaers, die ook oprichter van Cold Case Bureau Van Meerbeeck is. Het bureau behandelt Belgische en Nederlandse coldcasezaken.
Informatie voor coldcasezaken
"Het gaat om triviale gegevens, dus niet om DNA-sporen of bewijsmateriaal, maar om bijvoorbeeld persoonsgegevens van gebeurtenissen die er geweest zijn in het leven van bepaalde personen", gaat hij verder. "Dat kan een observatie zijn, of een melding van een burenruzie."
"Stel je voor dat je in een coldcaseonderzoek vandaag plots een nieuwe verdachte hebt en je wilt die persoon in beeld brengen en kijken wat zijn gerechtelijke antecedenten zijn. Waar kunnen we hem nog plaatsen? Dan kan het vaak van iets heel kleins afhangen of je die persoon op een bepaalde locatie kunt plaatsen, of op een bepaald moment in de tijd."
'Dat gaat te ver'
Privacydeskundigen maken zich juist zorgen als de bewaartermijn van de gegevens zou vervallen. "Ik kan me voorstellen dat gegevens die echt specifiek nut hebben voor cold cases, dus bijvoorbeeld sporen die niet naar een verdachte leiden maar wel heel relevant zijn voor die zaak, bewaard mogen blijven", zegt Lotte Houwing van Bits of Freedom.
"Maar", gaat ze verder, "nu wil men eigenlijk alle gegevens van de politie voor altijd bewaren dus ook van iedereen die helemaal nergens van verdacht wordt voor het hypothetische geval dat het misschien ooit eens relevant wordt. En dat gaat natuurlijk veel te ver."
Onnodige risico's
Houwing maakt zich zorgen om het risico dat genomen wordt met het bewaren van al die gegevens: "We moeten niet vergeten dat elke dataverzameling en het bewaren van data altijd gepaard gaan met risico's", merkt ze op. "Er is dan dus een groter risico dat er misbruik gemaakt wordt van die gegevens."
"We zien in het nieuws datalek na datalek", zegt Houwing. "Dus er worden dan echt onnodig risico's genomen, en dat komt de veiligheid van burgers helemaal niet ten goede."