Politici kunnen cv makkelijk aandikken, maar gevolgen zijn vaak groot als het uitkomt: 'Meestal rechtstreeks ontslag'

Verbaasd was hoogleraar staats- en bestuursrecht Wim Voermans niet toen hij vanochtend in de Volkskrant las dat beoogd staatssecretaris van Financiën Van Berkel haar cv had opgeklopt. "Dit is niet uniek", vertelt hij. "Het komt weleens voor."

Informatie manipuleren

En volgens hem is het ook maar de vraag hoe kwalijk 'een foutje' op een cv op LinkedIn is. "Maar toen ik las hoe het onderzoek precies was gegaan. En dat ze maar liefst drie keer nog in gesprek met die journalisten haar verhaal en haar cv heeft gewijzigd, dan denk ik: dat ziet er niet goed uit."

Volgens hem is bij bewindspersonen integriteit enorm belangrijk. "Dus ook dat wat op je cv staat klopt en dat we daarop af kunnen gaan." Dat Van Berkel meerdere keren haar verhaal veranderde, wijst volgens Voermans op een patroon. "Dat je toch misschien geneigd bent om informatie te manipuleren."

Screening

Had dit niet in de screening van Van Berkel naar voren moeten komen? Volgens Voermans is het niet gek dat dat niet is gebeurd. Hij legt uit hoe zo'n screening gaat. "Er wordt in eerste instantie naar 'externe onderdelen' gekeken. Als eerste: heb je een strafblad? Dus ben je ooit veroordeeld voor een misdrijf?"

En dan als tweede: "Kom je voor in de dossiers van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst, onze geheime dienst?" Als derde noemt Voermans dat er wordt gekeken of er 'fiscaal iets op te merken valt'. "Bij de Belastingdienst wordt er dan ook naslag gedaan."

Eigen verantwoordelijkheid

"Over de rest - werkverleden, openbare uitingen, maar ook je cv - moet je zelf eerlijk en integer de informateur informeren", laat Voermans weten. "Dat is je eigen verantwoordelijkheid."

"En als je dat niet doet", gaat hij verder, "dan sta je er niet best bij. Want je wordt geacht eerlijk te zijn, ook straks richting de Kamer, want die moet je gaan informeren."

Niet voor het eerst

Het is dus best eenvoudig om te liegen of iets weg te laten als je bewindspersoon wil worden. En zoals Voerman al noemde: het is niet voor het eerst dat een (beoogd) bewindspersoon een cv aandikt. "Charles Schwietert, bijvoorbeeld", noemt de hoogleraar als eerste, terugblikkend naar de jaren 80.

"Dat was een parlementair journalist. Die zou staatssecretaris van Defensie worden en was al beëdigd." Na 3 dagen stapte hij op toen bleek dat hij had gelogen over een opleiding en een militaire functie. Lange tijd had hij het record op zijn naam staan van kortst zittende bewindspersoon in een Nederlands kabinet.

Bijlhout en Rozenblad

Maar in 2002 werd het record overgenomen door Philomena Bijlhout, die maar een paar uur staatssecretaris was. "Die kon binnen de kortste keren haar biezen pakken", vertelt Voermans, "want die had gezegd: 'Ik heb nooit iets te maken gehad met het regime van Desi Bouterse.' Toen dook er net nadat ze benoemd was een foto op waar ze glimlachend op staat met hem."

En ook Evan Rozenblad die in 1994 voor de PvdA in de Tweede Kamer werd gekozen, loog over zijn cv. Zo zei hij onterecht dat hij zijn kandidaatsexamen rechten had gehaald en zei hij dat hij directielid van de Universiteit van Paramaribo was, terwijl hij daar alleen leidinggevende in de bibliotheek was.

Opstappen

Maar, vaak komt het niet voor in Nederland, voegt Voermans eraan toe. "Wij zijn een land dat prijsstelt op waarheidsgetrouwe uitingen van bewindspersonen." Als het eenmaal gebeurt, heeft het dan ook grote gevolgen. "Het betekent meestal rechtstreeks het ontslag van een bewindspersoon die zoiets heeft gedaan."

Dat komt meestal vanuit de persoon zelf. "Er is geen rechter of zoiets waar je naartoe kan gaan. Of de koning die zegt: 'Lever maar in je staatssecretariaat of je ministerschap.' Het is meestal gewoon de politieke omgeving die zo'n druk uitoefent dat de betrokkenen de eer aan zichzelf houden en opstappen." Ook Van Berkel heeft besloten om de eer aan zichzelf te houden, zij kondigde maandagavond aan dat ze zich terugtrekt als staatssecretaris.