Nederland geen gidsland meer voor lhbti+-emancipatie: met deze initiatieven proberen ze Pride veilig te houden

25 jaar geleden maakte Nederland als eerste land ter wereld het huwelijk tussen twee mensen van dezelfde sekse mogelijk. Daarmee namen we destijds een vooruitstrevende positie in, maar die emanciperende gidsrol lijkt inmiddels af te brokkelen.

Mishandelingen op Pride-evenementen

Deze zomer worden er in verschillende plaatsen Pride-evenementen georganiseerd die vooral getekend worden door feest en het streven naar gelijkwaardigheid. Maar er hebben de afgelopen tijd ook meerdere geweldsincidenten plaatsgevonden.

Zo werd een man eerder deze maand tijdens de Pride in Amersfoort ernstig mishandeld, werden er drie mishandelingen gemeld op Roze Maandag in Tilburg en is er afgelopen maandagavond een bezoeker van het evenement in Zandvoort uitgescholden en geslagen.

Meldingen van discriminatie

Ook sinds de start van de WorldPride in Amsterdam afgelopen weekend zijn er al tientallen meldingen van discriminatie gedaan bij het daarvoor ingerichte meldingscentrum Report it, Always (RITA). Mede-oprichter Jerrald Justin ziet de groeiende mate van haat en discriminatie al langer. "Wij krijgen elke dag, het hele jaar door, meldingen van mensen uit de queer-gemeenschap die gediscrimineerd worden. Die geluiden horen wij uit heel het land, van Groningen tot Maastricht en alles daartussenin."

Hij benadrukt dat Pride naast een feest ook nog altijd een protest is. "Misschien is Pride dit jaar nog wel meer een protest dan de afgelopen jaren. De zichtbaarheid van de gemeenschap is hierbij juist belangrijk om te laten zien dat we er zijn."

'Safer spaces'

Dit jaar wordt WorldPride voor het eerst in Nederland gehouden. Dat betekent meer evenementen en extra veel bezoekers. Justin kijkt met spanning uit naar de festiviteiten: "Straks staan er duizenden mensen op het Museumplein. Ik maak me wel zorgen over hoe zij na afloop weer veilig thuiskomen."

Naast een vaste plek in de Reguliersdwarsstraat, het bekende centrum voor de regenbooggemeenschap in Amsterdam, heeft hij met zijn stichting daarom tijdens de Pride zogenoemde 'safer spaces' door de hele stad aangewezen. Bij ruim 40 locaties, zoals hotels en musea, kunnen mensen naar binnen stappen wanneer ze zich onveilig voelen. "We hopen vooral dat dit helpt bij het bevorderen van een gevoel van veiligheid als mensen zich van plek naar plek verplaatsen. Dat is namelijk het moment waarop het vaak misgaat."

Verantwoordelijkheid

Ook Roy Verhoeven, actief bij het politienetwerk Roze in Blauw dat zich inzet voor de lhbti+-gemeenschap, ziet dat mensen zich vaak in een kwetsbare situatie bevinden als ze naar huis gaan of zich verplaatsen naar een ander evenement. "Soms merk je dat mensen pas slachtoffer worden als het rustig is op straat. In grote groepen zie je vaak minder geweldsincidenten."

Hij benadrukt dat de hele maatschappij een steentje zou moeten bijdragen aan het waarborgen van de veiligheid. "Of het nou gaat om een politiebureau, een speciaal aangewezen veilige plek of gewoon ergens anders waar je naar binnen kunt lopen. We moeten ons met z'n allen verantwoordelijk voelen om veilige locaties te creëren."

"Blijf het gesprek voeren"

Het meldingscentrum RITA en Roze in Blauw werken nauw samen bij meldingen van discriminatie. Ze zien beide dat de acceptatie van queer mensen afneemt. "Mensen gaan de straat op, willen zichzelf zijn en dat vieren, maar dat wordt soms met agressie tegengehouden. Dat doet wel wat met mij", vertelt Verhoeven.

Mensen moeten volgens hem met elkaar de dialoog blijven aangaan. "Het gaat er niet altijd om dat je alles van anderen klakkeloos moet accepteren, maar het zit hem ook in leven en laten leven. Blijf met elkaar dat gesprek voeren."

Codewoord RITA

Naast het aansporen van mensen om de dialoog op te zoeken, is het volgens de organisaties dus ook hard nodig om praktische veiligheidsmaatregelen te nemen. Om het publiek te laten weten waar ze de veilige havens kunnen vinden, heeft RITA folders verspreid. Ook staat er op hun website een kaart met alle aangewezen locaties.

Een van die locaties is het Stedelijk Museum. "Mensen die bij ons binnenlopen kunnen het codewoord RITA zeggen. Dan krijgen ze een folder en lopen we met hen mee naar een afgezonderde ruimte, waar we ze een glaasje water aanbieden. Vervolgens nemen we, afhankelijk van de situatie, contact op met RITA of Roze in Blauw om hen verder op te vangen", vertelt Niek Putman, inclusiemedewerker van het museum.

Heftig en verdrietig

Dat dit soort maatregelen überhaupt getroffen moeten worden om mensen zich veilig te laten voelen in Nederland, vindt Justin pijnlijk. "Het is heftig en verdrietig dat dit nodig is, maar het is wel heel belangrijk om die veiligheid te bieden. Eigenlijk zou elke ruimte waar je naar binnen kunt lopen gewoon veilig moeten zijn voor iedereen."

Uiteindelijk zal dit initiatief in zijn ogen pas echt een succes zijn als niemand zich hoeft te melden. "Maar ik ben ook al blij als er iemand binnenkomt en zegt: 'Wat goed dat jullie dit doen.' Op deze manier hopen we concreet bij te dragen aan de veiligheid op straat."