Moet Europa hard terugslaan als VS 'Groenland-tarieven' invoeren? 'Snijden ons in de vingers'

Martin Visser van de Financiële Telegraaf ziet de aangekondigde tarieven van Trump als een uitzonderlijke stap. "Hier worden nu ineens veiligheid en defensie gekoppeld aan handel. Voorheen ging het vooral over handelsbalansen, maar nu is economie een politiek wapen geworden."

Consument betaalt rekening

Europa kan terugslaan met een pakket van 93 miljard euro, dat al klaarligt. Volgens Visser is dit een krachtig eerste wapen. "Die lijst is gewoon beschikbaar en die kan ook procedureel vrij snel uitgevoerd worden. Het gaat om producten die vorig jaar al zijn geïdentificeerd. Brussel hoeft alleen de ijskast open te trekken om de Amerikaanse economie op gevoelige plekken te raken."

De consument betaalt in dat geval wel de rekening, via hogere prijzen. Visser: "Als wij importtarieven instellen tegen Amerika, leidt dat tot hogere prijzen in ons eigen land. Denk aan Amerikaanse bourbon, spijkerbroeken en cosmetica. Een groter gevaar is vloeibaar gas (LNG). Als dat onderdeel wordt van de strijd, schiet de energierekening van Nederlandse huishoudens direct fors omhoog."

Routes via andere landen

Voor de export naar Amerika kunnen ondernemers zoeken naar routes via andere landen die niet door de tarieven van Trump worden getroffen. Maar dat is volgens Visser wel complex en riskant, omdat de Amerikaanse douane dergelijke routes nauwlettend in de gaten houdt. De Amerikaanse president heeft juridisch veel ruimte om deze tarieven op te leggen onder het mom van nationale veiligheid.

Hoogleraar Internationale Economie, Steven Brakman wijst op het wettelijke kader in de VS. "De Amerikaanse wetgeving voorziet wel in de invoering van die heffingen. Dat maakt het voor Europese landen lastig om de maatregelen via internationale instituties aan te vechten, zolang Washington vasthoudt aan het argument van een noodsituatie."

Amerikaanse producten onbetaalbaar

Escalatie kan volgens volgens Brakman leiden tot het volledig opdrogen van de handel tussen de EU en de VS machtsblokken. Brakman: "Bij 50 procent importheffing is de Amerikaanse markt in feite afgesloten. Bij dergelijke extreme heffingen stoppen bedrijven simpelweg met handelen, omdat hun producten voor de Amerikaanse consument onbetaalbaar worden."

Brakman vraagt zich af hoe verstandig het is om Trump met gelijke munt terug te betalen. Hoewel politieke druk volgens de hoogleraar zeker nodig is, raakt een importheffing op Amerikaanse goederen de Europese burger direct in de portemonnee. "Daarmee snijden we onszelf dus in de vingers."

Gerechtvaardigde reactie

Het Nederlandse bedrijfsleven zou er onder kunnen lijden als het tot een escalatie komt en er over en weer tarieven zouden worden opgelegd. Maar desondanks vindt Ingrid Thijssen, de voorzitter van werkgeversorganisatie VNO-NCW, dat een reactie richting Trump gerechtvaardigd en nodig is. "We steunen volledig dat Europa een grens trekt en zich niet laat chanteren."

Hoewel dialoog de voorkeur heeft, vindt de ondernemersorganisatie dat Europa haar rug recht moet houden. "Het is van groot belang dat de huidige spanningen tussen Europa en de Verenigde Staten niet verder escaleren. Tegelijkertijd moet er wel een duidelijke grens worden getrokken. Het Nederlandse bedrijfsleven staat hierin volledig achter de koers van de Europese Unie en het Nederlandse kabinet."

Schade in sectoren

De schade van een mogelijke escalatie kan gevoeld worden in specifieke sectoren. Thijssen adviseert om voorlopig vooral de rust te bewaren. "Het hangt heel erg af van de individuele ondernemer in hoeverre je erdoor geraakt wordt."

"Bedrijven die in de VS produceren of daar sterke lokale partners hebben, zijn bijvoorbeeld minder kwetsbaar dan bedrijven die puur afhankelijk zijn van directe export", vertelt hij.

'Wake-up call voor Europa'

Als oplossing voor de lange termijn ziet Thijssen een sterker en onafhankelijker Europa. De huidige dreigementen zijn in haar ogen een wake-up call om de eigen productiecapaciteit te versterken. Daar hoort volgens Thijssen bij dat er een vorm van 'Made in Europe' komt, oftewel een verplichting voor het kopen van producten die in Europa zelf zijn geproduceerd.

"Dat is nog niet zo eenvoudig, maar het is wel van groot belang dat Europa en Nederland minder afhankelijk worden en daardoor minder vatbaar zijn voor chantage."