Amerikaanse staatsschulden verkopen om VS financieel pijn te doen in handelsoorlog? Waarom dat geen goed idee is
Dit weekend kondigde de Amerikaanse president nieuwe belastingen van 10 procent aan voor landen die militairen naar Groenland sturen. In de chat vroegen jullie of Europa terug kan slaan door Amerikaanse staatsobligaties te verkopen.
Senior econoom Verenigde Staten bij ABN AMRO Rogier Quaedvlieg legt uit waarom dat niet gelijk het beste middel is om mee terug te slaan.
Waarom raakt dit de Amerikaanse president?
Het idee om Amerikaanse staatsobligaties, ook wel staatsleningen, massaal te verkopen wordt besproken door Europa als een manier om president Trump onder druk te zetten. Als Europa dit doet, daalt de prijs van deze leningen direct. Een belangrijke regel in de economie is dat de rente op een obligatie juist stijgt, wanneer de prijs ervan daalt. "Hierdoor wordt de rente op de overheidsschuld hoger", legt Quaedvlieg uit.
Voor de Amerikaanse regering wordt het dan veel duurder om geld te lenen voor het land. Dit raakt president Trump recht in de portemonnee. In het Witte Huis willen ze de rente juist laag houden om veel geld uit te kunnen geven. Als de rente stijgt, loopt de staatsschuld sneller op en blijft er minder geld over om de economie te ondersteunen. Volgens Quaedvlieg veroorzaakt dit een rem op de economische groei.
Wanneer een land geld nodig heeft, lenen ze dat van beleggers. In ruil daarvoor geeft de overheid een schuldpapier uit, ook wel een staatsobligatie genoemd. In Amerika heten deze leningen de US Treasury. Je kan deze papieren voor verschillende periodes kopen. Soms krijg je je geld na 3 maanden terug, maar het kan ook pas na 5 of 10 jaar zijn. In de tussentijd ontvang je vaak rente.
De website van belegger Saxo laat zien wat de belangrijkste categorieën van staatsobligaties zijn. De eerste is de schatkistobligatie, ofwel de T-Bonds. "Dit zijn obligaties met looptijden van 10 tot 30 jaar, langlopend. Ze bieden halfjaarlijkse rentebetalingen en worden gedekt door de Amerikaanse overheid."
Daarnaast heb je de Treasury Notes: T-Notes, dat zijn obligaties met middellange looptijden van 2 tot 10 jaar. En tot slot heb je de Treasury Bills, de T-Bills. Dat zijn kortlopende obligaties die binnen een jaar vervallen.
De gewone Amerikaan
Een hogere rente is niet alleen een probleem voor de overheid, maar ook voor de gewone burger in de VS. De rentes op hypotheken en creditcards stijgen namelijk mee met de rente op deze staatsobligaties.
Als Amerikanen plotseling veel meer moeten betalen voor hun huis of leningen, daalt de koopkracht: een rem op de economische groei. De econoom is duidelijk: "Daar word je niet populair van."
Is het geen betere tegenmaatregel voor de EU om de Amerikaanse staatsobligaties op de markt te dumpen?vraag uit de chat
Bij wie staat Amerika in het krijt?
Hoewel het plan krachtig klinkt, is de uitvoering lastig. Om te begrijpen of Europa kan terugslaan, moeten we eerst weten wie de eigenaar is van de Amerikaanse schulden. "Het grootste deel van de schuld is van Amerika zelf", legt Quaedvlieg uit. Het gaat hierbij om Amerikaanse burgers en bedrijven die in staatsobligaties investeren als een veilige belegging of voor hun pensioen.
Na de Amerikanen zelf is Europa de grootste partij die geld heeft uitgeleend aan de Verenigde Staten. Volgens George Saravelos van Deutsche Bank bezitten Europese landen voor maar liefst 8 biljoen dollar aan Amerikaanse obligaties en aandelen. Dat enorme bedrag is bijna twee keer zoveel als wat de rest van de wereld bij elkaar aan Amerikaanse beleggingen in handen heeft.
Geen baas over privégeld
Hoewel Europa op papier dus veel macht heeft, is het in de praktijk erg lastig om die leningen ook echt te verkopen. De meeste obligaties zijn namelijk niet in het bezit van regeringen, maar van pensioenfondsen en gewone beleggers. De overheid heeft over dat privégeld niets te zeggen. Ze kunnen pensioenfondsen of burgers niet zomaar dwingen om hun beleggingen weg te doen voor een politiek doel.
Daarnaast is het deel dat de overheden wél zelf bezitten te klein om de VS echt onder druk te zetten. Europese overheden hebben namelijk maar 25 tot 30 procent van de Amerikaanse leningen in Europa in handen. Zonder de hulp van de gewone burger heeft het plan volgens Quaedvlieg dan ook weinig kans van slagen: "Je gaat de gewone consument er niet makkelijk van overtuigen om al die schuldpapieren te verkopen om de druk op te voeren."
Wie gaat de leningen kopen?
Als Europa toch besluit de markt te overspoelen met Amerikaanse leningen, ontstaat er een enorm overschot. Er is dan ineens heel veel aanbod, maar weinig vraag. "Uiteindelijk kun je wel een koper vinden, maar die zal niet meer willen betalen wat de huidige prijs ervan is", waarschuwt Quaedvlieg. Europa zou hiermee dus vooral zichzelf in de vingers snijden.
Want het directe gevolg hiervan is dat de prijs van de obligaties hard naar beneden gaat. "Als je ineens zo'n enorme hoeveelheid op de markt brengt ter verkoop, dan gaat die prijs heel wat dalen. Dat betekent dus dat de verkoper, Europa, flinke verliezen boekt op wat je er waarschijnlijk eerder voor hebt betaald", zegt Quaedvlieg.
Duurdere euro
Bovendien krijgt Europa voor de verkoop dollars terug, terwijl we hier euro's gebruiken. Als iedereen tegelijk dollars wil omwisselen voor euro's, stijgt de waarde van de euro.
Quaedvlieg: "De euro wordt steeds duurder, dus er komt nog eens een extra dynamiek op dat je minder voor de dollar terugkrijgt."
Boemerangeffect
Een te dure euro is een groot probleem voor onze eigen economie. Voor Nederlandse bedrijven wordt het namelijk moeilijker om producten naar Amerika te exporteren. Onze kaas, machines of bloemen worden daar door de wisselkoers plotseling veel duurder. Bedrijven moeten hun prijzen verlagen en maken zo minder winst, wat slecht is voor de werkgelegenheid hier.
Daarnaast kan de hele financiële wereld onrustig worden door zo'n grote actie. De econoom waarschuwt voor een situatie waarin de markt volledig op hol slaat. "Dan krijg je daar instabiliteit en dat werkt ook nooit goed", stelt hij. Een onstabiele markt zorgt voor onzekerheid bij beleggers en kan leiden tot een economische crisis.
Kan het Donald Trump afschrikken?
Het zou Europa dus veel geld kosten. Maar kan het de Amerikanen pijn doen? De Amerikanen hebben een machtige troef: hun eigen centrale bank, de Federal Reserve System (de Fed). De Fed kan simpelweg besluiten om alles wat Europa op de markt gooit zelf weer op te kopen.
"Op die manier blijft de rente stabiel en heeft de Europese actie geen enkel effect gehad op de Amerikaanse plannen. Het is een eenmalige schok die vaak weer snel verdwijnt", zegt Quaedvlieg.
Effectievere manieren
Het is volgens de econoom dan ook veel slimmer om op een andere manier terug te slaan. Hij adviseert om te kijken naar eigen sancties of extra belastingen op producten uit Amerika.
Volgens Quaedvlieg werken die veel beter tegen de plannen van Trump: "Die zijn constant, die blijven in, die zijn permanent en kunnen ook veel gerichter worden ingezet met minder nadelige effecten thuis."