Meer vrouwen zoeken oplossing voor ijzertekort, maar artsen worstelen met juiste aanpak

Extreme vermoeidheid, plukken haar in het doucheputje en een constante 'hersenmist' in je hoofd. Op social media delen steeds meer vrouwen hoe ze erachter kwamen dat deze klachten te herleiden waren naar een ijzertekort. Ze zoeken naar herkenning én een oplossing.

'Niet gehoord voelen'

"Veel vrouwen voelen zich niet gehoord bij hun huisarts en zoeken daarom op sociale media naar informatie", ziet Leonie Hulstein. Zij is oprichter van het collectief Dokters Vandaag, dat betrouwbare medische video's maakt met artsen.

"Op sociale media is er een enorme toename aan video's van met name vrouwen die zorgen uiten over hun ijzergehalte", vertelt ze. Dat resoneert bij andere vrouwen. "Hun klachten komen overeen met die van een ijzertekort, maar dat wordt door hun huisarts niet altijd aangetoond of onderzocht."

Eva voelde zich jarenlang heel slecht, tot ze achter de oorzaak kwam: een ijzertekort (tekst gaat verder onder video)

Worsteling van huisarts

Huisarts Nanja Danhof worstelt ermee. "Ik zie steeds meer mensen die met vragen komen over een ijzertekort. Ze willen dan hun ijzervoorraad laten onderzoeken, waardoor het niet meer zozeer gaat over de basisvragen 'wat is er aan de hand?' en 'waar heb je last van?'"

"Iemand die echt een ijzertekort heeft, wil je natuurlijk behandelen." Maar klachten kunnen ook ergens anders vandaan komen, benadrukt ze. "Ik wil iemand die klachten heeft niet tekort doen, maar misschien doe ik dat juist door op dat ijzertekort te focussen, terwijl er heel andere redenen zijn dat iemand moe is."

Tekort door bloedverlies

De meestvoorkomende klachten van een echt ijzertekort zijn erge vermoeidheid, kortademigheid bij inspanning, hartkloppingen en soms haaruitval, somt Danhof op. "De grootste oorzaak is bloedverlies. Dus vooral vrouwen die menstrueren krijgen hier snel mee te maken."

Volgens internationale schattingen heeft tussen de 10 en 40 procent van de vrouwen in de vruchtbare leeftijd te weinig ijzer in hun lichaam. Harde Nederlandse cijfers ontbreken, onder meer omdat een tekort regelmatig onopgemerkt blijft.

'Absoluut geen hype'

"Dit is geen klein dingetje", zegt internist Hilde Roijen, die op persoonlijke titel spreekt. Ze wijst naar de bloedexperts van de invloedrijke American Society of Hematology, die ijzertekort 'een van de meest ondergediagnosticeerde aandoeningen ter wereld' noemen.

"Wat we nu online zien, is dus absoluut geen hype", benadrukt Roijen. "IJzergebrek - ook zonder bloedarmoede - is een echte aandoening. En als je die behandelt, gaat het beter met je."

Standaard bloedonderzoek

Waarom blijft dit dan vaak onopgemerkt? Dat heeft ermee te maken dat huisartsen bij een standaard bloedonderzoek niet de ijzervoorraad controleren. Dat hoeft niet volgens de richtlijn voor huisartsen.

"In de richtlijn staat dat we alleen moeten bepalen of er sprake is van bloedarmoede", legt huisarts Danhof uit. "Daarvoor kijk je naar het gehalte hemoglobine. Als die laag is, dan ga je verder onderzoek doen en kijk je ook naar ferritine."

Ferritine-ondergrens

Over ferritine is steeds meer discussie, zowel in de medische wereld als op social media. "Er is onduidelijkheid over de ondergrens: wanneer heb je een te laag ferritine-gehalte?", ziet Hulstein van Dokters Vandaag.

De ondergrens in Nederland ligt voor vrouwen op 15 microgram per liter, weet ze. Maar in de Verenigde Staten is dit laatst opgehoogd naar 30 microgram. "En op sociale media zeggen veel mensen dat je minimaal een gehalte moet hebben van 50."

Juiste behandeling

Dolman vindt de onduidelijkheid vervelend. "Ik vind dat er nog te weinig groot onderzoek is gedaan dat aangeeft hoe hoog die ferritine minimaal moet zijn."

Daardoor weet de huisarts soms niet wat het beste is voor haar patiënten. "Ik wil iemand behandelen en diegene iets geven wat bewezen nut heeft, maar nu ben ik maar iets aan het doen."

'Ik prik het maar'

"Overbehandeling kan ook kwaad", gaat ze verder. "Een paar ijzertabletjes zijn misschien nog niet zo'n ramp, maar het toedienen van een ijzerinfuus - waar we nu vaker voor doorverwijzen - heeft wel een risico en kost ook geld."

Vroeger hield Dolman zich daarom strikt aan de richtlijn en controleerde ze niet zomaar op ferritine. "Tegenwoordig is er zoveel discussie, dat ik denk: ik prik het maar en dan is er hopelijk een uitslag waar we wat mee kunnen."

'Doe meer onderzoek'

Internist Roijen wil ook meer onderzoek, zodat meer duidelijk wordt over de grenswaarde. Maar dat wacht ze niet af. Op haar initiatief verhoogde haar ziekenhuis - het Isala in Zwolle - de ondergrens voor vrouwen al, van 15 naar 30 microgram per liter.

"Geef vrouwen het voordeel van de twijfel", zegt Roijen duidelijk. "Natuurlijk moet je een ijzerinfuus niet zomaar toedienen aan iemand die geen ijzertekort heeft. Maar neem vrouwen serieus en onderzoek de ferritine."