Meer scholen doen mee aan Paarse Vrijdag, ondanks afnemende lhbti+-acceptatie: dit is waarom
De acceptatie voor lhbti+-personen onder jongeren neemt af. Hoe hebben scholieren en docenten de stemming rondom Paarse Vrijdag zien veranderen? En hoe wordt er voor structurele lhbti+-zichtbaarheid gezorgd? "Je hebt zichtbaarheid nodig voor emancipatie."
Vandaag is het Paarse Vrijdag, de dag waarop het onderwijs zich inzet voor de lhbti+-gemeenschap. Recente onderzoeken naar stagnerende lhbti+-acceptatie onder volwassenen en dalende acceptatie onder jongeren, laten nogmaals zien hoe belangrijk deze dag is. Met paarse kleding kunnen mensen zich solidair tonen: "Je hebt zichtbaarheid nodig voor emancipatie."
Lhbti+-acceptatie neemt af
2 weken geleden publiceerden het Trimbos-instituut en de Universiteit Utrecht een rapport over de dalende homo-acceptatie onder jongeren. Hieruit bleek dat acceptatie onder jongens tussen 2021 en 2025 halveerde van 40 naar 22 procent. Ook bij meisjes was een sterke daling te zien: van 78 naar 51 procent.
Deze week werd ook bekend dat de acceptatie onder volwassenen stagneert. Met name het welzijn en de acceptatie van non-binaire, transgender en intersekse personen is zorgelijk, volgens de monitor van Panteia, Movisie en Ipsos I&O. Dit jaar doen wel meer scholen mee dan vorig jaar, blijkt uit cijfers van belangenorganisatie COC. Vorig jaar deden er 2980 scholen mee aan Paarse Vrijdag, dit jaar doen 3130 scholen mee.
Info
Wat is Paarse Vrijdag
Paarse Vrijdag is in 2010 ontstaan op een middelbare school in Friesland om solidariteit te tonen aan de lhbti+-gemeenschap. Op deze dag schenken middelbare scholen extra aandacht aan diversiteit, waaronder seksuele en genderdiversiteit. Leerlingen en docenten dragen paars om te laten zien dat iedereen zichzelf mag zijn op school. Sinds 2020 vieren ook basisscholen Paarse Vrijdag.
Paarse Vrijdag is de dag waar docenten en leerlingen zich paars aankleden om zich solidair te tonen met de lhbti+-gemeenschap. Het COC, de belangenorganisatie voor lhbti+-personen, ziet ook dit jaar dat weer meer scholen meedoen met Paarse Vrijdag.
'Wij zijn een stem voor anderen'
De recente onderzoeken over dalende acceptatie waren voor de leerlingen van het Rijnlands Lyceum in Oegstgeest des te meer reden om Paarse Vrijdag 'groots aan te pakken'. Manon, Evelyn, Elske, Esmee en Isis organiseren daarom Paarse Vrijdag op hun middelbare school, vanuit de Gender & Sexuality Alliance (GSA), dat is een groep leerlingen die zich inzet voor een school waar iedereen zichzelf kan zijn.
"Wij kunnen een stem zijn voor kinderen die niet iets durven te zeggen", zegt leerling Manon. Voor de dag heeft de groep een 'bake sale' georganiseerd, waar ze lekkernijen verkopen om geld op te halen. Ook worden er stickers uitgedeeld, nagels paars gelakt en de wethouder komt langs om een regenboogbankje te onthullen.
Zichtbaarheid
Mooi zo een viering, denken velen. Maar voor degene die de lhbti+-gemeenschap niet accepteren, is een veelgehoord argument dat toegenomen zichtbaarheid juist de oorzaak is van de dalende acceptatie. Het zou mensen door de strot worden geduwd, zegt die groep. "Maar dat verband zien we in wetenschappelijk onderzoek niet terug", stelt onderzoeker Anne Louise Schotel.
Schotel werkt bij het Sociaal Cultureel Planbureau en deed onderzoek naar de zichtbaarheidsparadox. "Je kan als minderheidsgroep niet emanciperen zonder zichtbaar te zijn", zegt ze. "Maar", gaat ze verder, "met elke vorm van emancipatie komt weerstand." Zichtbaarheid leidt daarnast ook tot ruimte voor discriminatie en negatieve stereotyperingen, legt ze uit.
De diepte in
Paarse kleding, regenboogzebrapaden en -bankjes zijn belangrijke symbolen die zeker kunnen bijdragen aan de veiligheid en zichtbaarheid op een school, "mits het meer is dan alleen een vernislaagje", zegt Schotel. Ze bedoelt dat het dus niet alleen moet blijven bij symbolen. Het gevaar van afnemende acceptatie is volgens haar namelijk dat daarmee ook een kleinere, oppervlakkige vorm van zichtbaarheid wordt geïntroduceerd.
De oplossing zit volgens de onderzoeker vooral in meer inhoudelijke zichtbaarheid. Het verweven en verankeren van zulke onderwerpen in lesprogramma's is belangrijk. Bijvoorbeeld via initiatieven zoals Queer in de Klas, waar ervaringsdeskundigen hun verhaal vertellen in de klas. "Het is veel lastiger om je onverschillig op te stellen als je tegenover iemand staat die vertelt over zijn ervaringen."
'Klopt niet'
Leerling Evelyn van de GSA van het Rijnlands College is het daarmee eens. Over de zichtbaarheid van de lhbti+-gemeenschap zegt ze: "Ik denk niet dat het door de strot wordt geduwd. Dat klopt helemaal niet. Het is nu meer zichtbaar."
"Als je om je heen kijkt zou je ook kunnen zeggen dat heterorelaties door je strot geduwd worden, omdat ik heteromensen zie zoenen. ln elke film die ik zie zit een heterokoppel", merkt ze tot slot op.