Hoge hekken en militairen voor de synagoge, geen keppel meer durven dragen op straat: na de aanslagen in Rotterdam en Amsterdam voelen veel Joodse Nederlanders zich niet meer veilig. "Maar ik wil me niet laten leiden door angst", zegt student Nati.
Hij woont in Amstelveen, studeert psychologie in de hoofdstad en draagt bewust een keppel. Zeker de laatste jaren krijgt de 28-jarige Nati* hier veel nare reacties over op straat. Dit is erger geworden sinds de aanslag van Hamas op Israël van 7 oktober 2023, maar is er volgens hem altijd geweest.
Identiteit uitdragen
"Al zo lang ik me kan herinneren krijg ik hatelijke reacties en gebeuren er antisemitische incidenten", vertelt Nati. "Je wordt geïntimideerd, uitgescholden en ronduit bedreigd op straat. Het is eigenlijk, hoe triest ook, bijna een onderdeel geworden van het Joods-zijn in Nederland."
Voor mij is het heel belangrijk om mijn identiteit uit te dragen, dat zal ik altijd blijven doen.Nati over zijn Joodse identiteit
Toch is deze openlijke haat nooit een reden voor hem geweest om zonder keppel naar buiten te gaan. Want hij wil zich 'niet laten leiden door angst': "Voor mij is het heel belangrijk om mijn identiteit uit te dragen, dat zal ik altijd blijven doen. Ondanks wat er allemaal gebeurt en ondanks al het antisemitisme dat zienderogen toeneemt in de samenleving."
Wel of geen keppel dragen
Nati ziet dat veel Joodse Nederlanders dit niet durven. "Ik ben nog een van de weinigen die een keppel draagt: op werk, maar zeker ook in studentenkringen. Ik vind het belangrijk om zichtbaar Joods te zijn. Ik zie het als een goede zichtbaarheid, om te laten zien dat we bestaan."
Veel Joodse jongens zouden ook graag hun keppel in het openbaar willen dragen, weet hij, maar ze zijn volgens hem van jongs af aan opgevoed met de boodschap dat het niet veilig is. "En dat is eigenlijk alleen maar erger geworden."
Achtervolgd op de fiets
Dat het ook echt onveilig kan zijn om met een keppel over straat te gaan, heeft Nati helaas meerdere keren ondervonden. Het heftigste dat de Joodse student heeft meegemaakt, is dat hij op de fiets werd achtervolgd.
"Ik was aan het fietsen toen er opeens op het fietspad een man met een keffiyeh (geblokte doek, ook wel 'Palestijnse sjaal' genoemd, red.) achter me aan kwam fietsen en 'Free Palestine' begon te schreeuwen. Hij bleef maar achter me aan komen en riep 'K-Joden, Hamas, alle Joden aan het gas.'"
'Ik kan ook schieten'
Nati besluit om de politie te bellen, maar dan escaleert de situatie snel. "De man kwam heel dicht bij me fietsen, ik dacht: straks trapt hij me van mijn fiets. Dus stapte ik af en hij ook. Hij wilde echt met me vechten en riep 'ik kan ook schieten', terwijl hij zijn tas opende." Er stonden mensen om hen heen, maar niemand greep in. "Toen hij door kreeg dat de politie onderweg was, droop hij af." De dader werd nooit gepakt.
Nati heeft er nog lang last van gehad, bekent hij. "Ik fiets dat stuk al jaren, maar de eerste tien keer durfde ik dat bijna niet. Ik schaam me om het te zeggen, maar ik kijk nog steeds vaak om me heen. Bij elke man die een beetje op hem lijkt, denk ik: is hij het?"
Gevoel van onveiligheid
Dat zijn verhaal zeker niet op zichzelf staat, blijkt uit een rondgang die EenVandaag heeft gemaakt langs negentien Joodse gemeenten in Nederland. Het beeld dat hierin naar voren komt is glashelder: door het hele land voelen Nederlandse Joden zich steeds minder veilig op straat.
Dit geldt dus niet alleen voor grote steden als Amsterdam, Rotterdam en Den Haag, het gevoel van onveiligheid is er ook in steden als Groningen en Maastricht. Joodse gemeenten geven aan dat veiligheidsmaatregelen zijn opgeschroefd na de aanslagen op een synagoge in Rotterdam en een Joodse basisschool in Amsterdam vorige maand.
'Daad van terrorisme'
Het zijn incidenten die Nati ook heel erg hebben geraakt: "Ik vind het zachtjes uitgedrukt verschrikkelijk wat er in Amsterdam en Rotterdam is gebeurd. We zien al jaren een stijging van antisemitisme in ons land, maar dit gaat echt een stap verder."
"Ik bedoel: er wordt een explosief geplaatst op een school, een plek waar kinderen naartoe gaan. Dit is echt een daad van terrorisme, puur erop gericht om mensen angst in te boezemen", reageert hij op de twee aanslagen die kort na elkaar plaatsvonden.
Oorlog in Gaza
De spanningen op het wereldtoneel, en in het bijzonder de oorlog in Gaza, hebben volgens Nati de boel alleen maar verder op scherp gesteld. "Ik ben meerdere malen geïntimideerd. Het begint dus vaak met zoiets als 'Free Palestine', maar gaat dan snel over in dat alle Joden dood moeten."
"Ik denk weleens dat mensen de kans aangrijpen om hetgeen in Gaza gebeurt te gebruiken om uiting te geven aan hun gevoelens van antisemitisme, om hun haat tegen alle Joden de ruimte te geven", legt hij uit.
Met elkaar in gesprek gaan
Toch houdt hij ondanks alles hoop op verbetering. "Ik wou dat ik een kant-en-klare oplossing had. De oplossing zit zeker niet alleen in het opvoeren van de beveiliging van Joodse objecten, maar juist in preventie, in onderwijs. Dus gedegen onderwijs over wat Israël is en wat het Joodse volk is."
Nati gaat weleens het gesprek aan over dit onderwerp en het valt hem dan op 'hoe weinig mensen weten'. "Dat bedoel ik zeker niet arrogant. Maar in gesprek gaan is wel een manier om meer begrip te krijgen voor elkaar."
*De achternaam van Nati is bekend bij de redactie.