Jolanda (56) had er vrede mee dat ze geen kinderen kon krijgen, maar nu worden haar vriendinnen oma: 'En dat doet soms pijn'

"Het doet soms pijn om vriendinnen erover te horen", vertelt de 56-jarige Jolanda Poos over het gemis van kinderen en kleinkinderen in haar leven. "Ik vind het heel leuk voor hun, maar kan er zelf nooit over meepraten."

'Alles liep wel lekker'

Dat ze nooit moeder, en dus ook geen oma, zou worden, weet Jolanda inmiddels al een lange tijd. Ze was 26 en stond in de bloei van haar leven toen ze te horen kreeg dat ze ziek was: "Ik zat net 2 jaar in een relatie, we woonden samen en ik werkte als verpleegkundige. Alles liep op zich wel lekker."

Op een dag kreeg ze last van vaginale afscheiding die anders leek dan normaal. Jolanda liep er weken mee rond, antibioticakuurtjes van de huisarts hielpen niet. "Na een paar maanden hebben ze wel een uitstrijkje afgenomen, maar dat was bij mij gewoon goed."

Baarmoederhalskanker

Toch bleven de klachten aanhouden, vertelt ze. "Uiteindelijk hebben ze een biopt afgenomen. En dat bleek foute boel te zijn." De dokters stelden toen vast dat Jolanda baarmoederhalskanker had.

"Ik wist gewoon even niet meer wat ik moest zeggen", weet ze nog over dat moment. "Ik had van alles in mijn hoofd gehaald, ik had alles verwacht, een ernstige geslachtsziekte bijvoorbeeld. Maar baarmoederhalskanker, dat niet. Dat verwacht je gewoon niet als je 26 bent."

Schokkend nieuws

De kanker zat hoog in Jolanda's baarmoeder. "Vandaar dat ze met het uitstrijkje niets konden vinden", legt ze uit. "Maar ja, toen moest ik dus alsnog voor een grote operatie gaan." Geen probleem, dacht ze. "Ik was niet bang voor een operatie of om dood te gaan."

De dokters vertelden Jolanda dat ze haar eierstokken lieten zitten, zodat ze niet vervroegd in de overgang zou komen. Maar haar baarmoeder, die moesten ze wel weghalen. En daar schrok Jolanda van, want dat kon maar één ding betekenen: "Pats, boem, dan krijg je te horen dat je gewoon letterlijk geen kinderen meer kan krijgen."

Nooit meer kinderen

Het nieuws viel Jolanda zwaar, want een kinderdroom had ze toen al heel duidelijk. "Dat was voor mij het heftigste aan het hele verhaal, dat ik nooit kinderen zou kunnen krijgen", vertelt ze. "Ik ben iemand die van kinderen houdt, en ik wilde ze echt heel graag. Het zorgeloze, die onbevangenheid, dat vind ik zo mooi aan kinderen."

"Maar ja, ik wilde ook blijven leven", gaat ze verder. "Dus, ik had gewoon geen keus." Het feit dat Jolanda haar wens om op een dag moeder te worden moest inleveren voor een kans om te overleven, kan ze ook nu maar in een woord omschrijven: "Heftig." Meer woorden heeft ze niet.

'Mijn moeder was heel bang'

Gelukkig kreeg Jolanda in die periode van haar leven veel steun van haar familie en toenmalige vriend, vertelt ze. Sterker nog: ze stonden erop dat Jolanda de operatie onderging. "Met name mijn moeder was heel bang om mij te verliezen, dat ik dood zou gaan of dat ik niet meer beter zou worden."

Dat ze door de operatie misschien nooit oma zou worden, daar stond Jolanda's moeder niet bij stil. Maar Jolanda zelf al wél. "Ik vond het vooral heel erg dat ik mijn ouders hierdoor geen kleinkinderen meer zou kunnen geven."

'Ziekteproces' overgeslagen

Na een conisatie, een kleine gynaecologische operatie, die niet voldoende bleek, moest Jolanda 6 weken later nog een keer geopereerd worden. "En daarna was alles weg. Ik heb ook geen chemo of bestraling gehad. Eigenlijk heb ik ook echt nooit ervaren dat ik kanker had." Ze zat niet in een 'ziekteproces', zoals ze dat noemt. "En dat klinkt heel makkelijk, zo van: klaar. Dat was het natuurlijk niet allemaal, alleen ik ging wel gewoon weer door met het leven."

Ze keerde ook weer vrij snel terug naar het werk, als verpleegkundige op een kinderafdeling. En dus werd ze omringd met kinderen, die ze tot haar grote verdriet zelf nooit meer zou kunnen krijgen. "Toch vond ik het werken met de kinderen juist heel erg fijn. Eigenlijk was ik juist blij dat ik dat nog had. Dat ik toch nog om kon gaan met kinderen en ze zorg kon geven."

Adopteren of draagmoederschap?

Langzaam pakte Jolanda het leven weer op, ze leerde vrede te hebben met het idee dat ze kinderloos door het leven zou gaan. Met haar toenmalige partner had ze het nog weleens over adopteren of draagmoederschap. "Want mijn eierstokken had ik nog en dat was vanuit de dokters ook met het idee dat ik dat dan nog kon doen."

"Alleen heb ik geen zus, dus dan wordt het wel lastiger", zegt Jolanda over haar overweging om toch niet voor een draagmoeder te kiezen. "En bij adoptie kwam ook weer zoveel kijken." Het stel liet de kinderwens definitief rusten.

'Gevoel bleef me achtervolgen'

"Maar er was nog wel verdriet", gaat Jolanda verder. "Vooral toen ik op een leeftijd kwam dat vrienden zwanger begonnen te raken." Ze gunde het hen wel, ging ook enthousiast op kraamvisite, maar het bleef confronterend. "Omdat ik het zelf niet zou krijgen", legt ze uit. "En dat gevoel blijft je je hele leven achtervolgen."

Haar gevoelens en de manier waarop vriendinnen zwangerschappen aan haar aankondigden veroorzaakten door de jaren heen af en toe dan ook ongemakkelijke situaties. "Ik had bijvoorbeeld een vriendin die mij, terwijl ze op vakantie was, een kaartje met een vraagteken erop stuurde." Het bracht Jolanda even in de war: wat betekende het? "Maar toen bleek dus dat ze zwanger was."

'Het deed me pijn'

De aankondiging van de zwangerschap deed wat met Jolanda. "Het deed me een beetje pijn, want ik dacht: waarom vertel je het me niet gewoon persoonlijk?" Tegelijkertijd snapte ze ook wel dat het voor die vriendin moeilijk was om te vertellen dat ze zwanger was.

"Maar ik ben altijd juist heel open over mijn situatie geweest", gaat Jolanda verder. "Ik heb er nooit een punt van gemaakt. Dus het feit dat iemand er dan omheen draait en mij op afstand houdt, dat vond ik dan wel heel jammer."

Samen zwanger

Momenten als deze maakten dat Jolanda vriendinnen die zwanger waren, soms kwijtraakte. "Maar ik heb bijvoorbeeld ook een vriendin die mij helemaal meenam in het proces van haar zwangerschap."

"Ik werd er helemaal bij betrokken", vertelt Jolanda liefdevol. "Ik vond dat echt heel fijn, dat ik meekreeg wat er gebeurde. Ze was heel open naar mij toe, en ik was de eerste aan wie ze het vertelde."

Ook nooit oma

Inmiddels is Jolanda een vijftiger en worden haar vriendinnen nu oma. En daar komt weer een nieuw soort verdriet bij kijken, merkt ze. "Ze vertellen dan hoe het is om oma te zijn. Hartstikke leuk natuurlijk, maar ik kan daar nooit over meepraten, dat is jammer én lastig."

"Soms denk ik dan ook bij mezelf: wie komt mij straks opzoeken in het bejaardenhuis? Of: als ik alleen achterblijf, wie gaat dan mijn begrafenis regelen? Dat soort dingen, daar denk ik weleens aan. Dat gaat weleens door mijn hoofd."

Toekomst voorspellen

Maar dat het hebben van kinderen en kleinkinderen geen garantie is dat er altijd iemand langs zal komen op je oude dag, dat weet Jolanda ook. "Niemand weet hoe de toekomst eruit ziet."

"En ik weet ook dat een leven zonder kinderen ook heel mooi kan zijn", benadrukt Jolanda die nu in een fijne relatie zit. "Want je kan allerlei dingen doen die anderen (met kinderen en kleinkinderen, red.) niet kunnen. Dus ja, het gemis is er, maar ik heb ook zonder een hartstikke mooi leven. En de toekomst, dat komt ook wel weer goed."