In de ene gemeente kan het wel, in de ander niet: Lisa (25) werd van haar torenhoge schulden afgeholpen

In coronatijd raakte de nu 25-jarige Lisa van Otterlo haar baan in de horeca kwijt. Van de ene op de andere dag had ze geen inkomsten meer, maar wel openstaande rekeningen en een eigen huurwoning. "Ineens stond de teller op nul. Vanaf die maand moest ik het doen met het bedrag dat ik nog op mijn rekening had staan."

Deurwaarder

Al snel stapelden de problemen zich op. Het begon met een tandartsrekening, vervolgens kreeg ze problemen met het betalen van de huur. "Ik probeerde dat op te lossen door mijn zorgtoeslag in te zetten om andere rekeningen te kunnen betalen, en zo schoof ik alles constant door", herinnert Lisa zich.

Uiteindelijk kwam ze er zelf niet meer uit. "Het was gewoon te veel." Ze werkte inmiddels wel weer bij een bakker. Toen ze daar aan het werk was, kwam de gerechtsdeurwaarder langs om beslag te leggen op haar loon. "Dat was best heel erg pittig."

Wakker geschud

Haar schuld was opgelopen tot 30.000 euro. Zelf had ze geen idee dat het zo erg was. Alle aanmaningen maakte ze niet meer open en verstopte ze in huis.

"Ik vind het heel moeilijk om hulp te vragen en er komt ook schaamte bij kijken. Maar ik moest echt wakker worden geschud. Dan maar op die manier, helaas."

Terugbetalen aan de gemeente

Na dat bezoek ging het balletje rollen. Ze belde de gemeente Breda op om hulp te vragen. Deze gemeente is 1 van de 50 in Nederland die gebruik maakt van de aanpak voor schuldhulpverlening van het Jongeren Perspectief Fonds (JPF).

De gemeente neemt met deze aanpak alle schulden van de jongeren over. Die schuld kan de jongere vervolgens terugbetalen in geld, maar ook in tijd. Door bijvoorbeeld naar school te blijven gaan of een maatschappelijke stage te lopen.

Intensieve begeleiding

Daarnaast wordt de jongere twee jaar lang intensief begeleid door een jongerenwerker. Deze begeleiding is niet alleen gericht op financiën, maar ook op andere problematiek zoals mentale gezondheid en dreigende dakloosheid.

Twee dagen nadat ze om hulp had gevraagd belde trajectbegeleider Ramon van het JPF haar op en gingen ze samen aan de slag. "Toen ze voor het eerst bij mij kwam, was ze heel chaotisch", vertelt Ramon. "Ik had echt het gevoel dat ze neerslachtig was. Ze had problemen op verschillende gebieden, ze was gewoon helemaal vastgelopen."

Toekomstperspectief

Samen met Lisa maakten ze alle rekeningen open en zetten ze alle schulden op een rij. "We proberen zo snel mogelijk schuldrust te creëren en schulden op te lossen, maar vooral met het doel om later in gesprek te gaan over hun toekomstplannen."

Want die toekomst, het zogenoemde perspectief van de jongere, is het belangrijkste. "Bij normale schuldhulpverlening wordt vaak tegen de jongere gezegd: 'ga maar werken, stop met je opleiding'. Maar dat draagt niet bij aan hun toekomstperspectief."

Schuldenvrij

Lisa is nu, drie jaar later, helemaal schuldenvrij. Ramon is trots op haar. "Ze heeft echt heel veel stappen gezet. Ik zie nu echt een jonge vrouw: veel verantwoordelijker, veel rustiger. Ook iemand die de regie pakt, haar doelen stelt en weet wat ze wil."

Volgend jaar rondt Lisa haar koksopleiding af die ze begon dankzij het Jongeren Perspectief Fonds. "Ik ben voor het eerst in mijn leven heel gelukkig." Ze voelt zich vrij. "Ik mag nu heel mijn leven precies gaan indelen zoals ik dat wil, met een basis die gewoon hartstikke 'steady' is. Dat voelt zo fijn."

Tienduizenden jongeren

Lisa is niet de enige jongere met schuldproblematiek. Het CBS concludeerde dat er begin 2025 meer dan 20.000 jongeren waren tussen de 16 en 25 jaar met geregistreerde problematische schulden. Flanderijn, één van de grootste gerechtsdeurwaarders van het land, heeft op dit moment zo'n 45.000 jongeren met betalingsachterstanden in het bestand staan.

Ook onderzoeksbureau Deloitte zag dat de financiële gezondheid van jongvolwassenen in 2024 achteruit ging. "Jongvolwassenen maken veel vaker dan in 2023 schulden om rond te komen (van 4% naar 9%), en ruim een op de tien gebruikt een deel van het spaargeld om rond te komen", schreef het.

Buy now, pay later

Marije van Kranenburg is directeur van het Jongeren Perspectief Fonds. Ze ziet verschillende oorzaken waardoor jongeren in geldproblemen komen. Een voorbeeld is bijvoorbeeld 'buy-now-pay-later'-diensten zoals Klarna en Afterpay. "Jongeren zien dat niet als lening, maar als betaalmiddel, zoals een pinpas. Maar die rekening komt uiteindelijk, en als je die niet kan betalen, komen er snel kosten bovenop."

De aanpak van het JPF moet worden uitgebreid, zegt Van Kranenburg: "Het is onze missie om alle jongeren schuldenvrij te krijgen. Om dat te bereiken zou eigenlijk iedere jongere toegang moeten krijgen tot deze vorm van schuldhulpverlening. En daar zijn we nu nog niet."

Alle seinen op groen

Daarom is er een brief gestuurd naar de formateurs in gemeenten waar veel jongeren met schulden wonen. Met daarin de boodschap dat "dit soort jongeren veel maatschappelijke kosten met zich meebrengen, omdat ze terugvallen op allerlei overheidsvoorzieningen. Deze aanpak kan ervoor zorgen dat je dat doorbreekt."

Eigenlijk heeft geen enkele gemeente een excuus als het gaat om het uitvoeren van het JPF, zegt Van Kranenburg. "Het Rijk vraagt op dit moment ook aan gemeenten om een specifieke jongerenaanpak in te richten binnen de schuldhulpverlening. Dus eigenlijk staan alle seinen op groen en kan iedereen dit op deze manier gaan doen."

Den Haag

Schuldhulpverlening van jongeren heeft ook de aandacht van Tweede Kamerlid Don Ceder van de ChristenUnie. Hij vindt het onwenselijk dat schuldhulpverlening van jongeren afhangt van welke gemeente je woont.

Hij pleit voor een nationaal schuldenfonds voor jongeren. Binnenkort wordt dat voorstel besproken in de Tweede Kamer.