Hoe deurwaarders mensen zoals Jan uit schulden kunnen helpen: 'Alleen kwam ik er niet uit'

Een van die mensen die daardoor uiteindelijk hulp kreeg was Jan uit Amsterdam. "Ik ben een typisch voorbeeld van iemand die de enveloppen niet openmaakt."

35.000 euro schuld

Zijn schuld is ontstaan nadat hij zijn baan verloor in de coronatijd. "Je wordt makkelijk: komt morgen wel, komt volgende week wel, komt volgend jaar wel", vertelt Jan. "En elke keer dat je denkt van: nou, ik ga er eens in duiken, ik ga er wat aan doen, komt er wat tussen."

De schuld van Jan was inmiddels opgelopen tot 35.000 euro. "Daar was ik me absoluut niet van bewust. Een paar andere dingen wist ik. Maar dat die andere schuld zo hoog opgelopen was, daar had ik eerlijk gezegd geen weet van", legt hij uit. "Dat had ik wel gehad als ik mijn enveloppen had opengemaakt."

'Ik kwam er alleen niet uit'

De paniek kwam echt toen deurwaarder Glenn Janssen voor zijn deur om beslag te leggen op zijn huis. Jan zit op dat moment ziek thuis, met beide benen in het verband en gebruikt zware medicijnen. "Ik dacht nog dat ik het wel kon oplossen met de overwaarde. Maar toen hij met dat nieuws op de dag kwam, toen schrok ik me gewoon wezenloos."

Glenn drukte hem met de neus op de feiten en kwam met oplossingen en een traject waar hij aan kon deelnemen. De ervaring was voor Jan positief. "Want de gesprekken gaven me een licht in de tunnel. Ik was alleen, ik was absoluut niet mobiel en ik onderging allerlei behandelingen in het ziekenhuis. Ik kwam er niet alleen uit en met hen lukte dat wel. En dat geeft weer een stimulans om door te gaan."

Grotere rol voor deurwaarder

Jan is lang niet de enige die problematische schulden heeft. Volgens het CBS gaat het in Nederland zelfs om 700.000 huishoudens. Slechts een tiende van deze groep maakt gebruik van gemeentelijke schuldhulpverlening. De Tweede Kamer wilde dat veranderen en stelde voor om in een pilot de deurwaarder een grotere rol te geven in de schuldhulpverlening.

Een jaar lang werd in de gemeenten Amsterdam, Den Haag, Breda, Helmond, Nijmegen en Weert geëxperimenteerd met deze werkwijze. De deurwaarders legden zo'n 450 huisbezoeken af. Uiteindelijk zocht 1 op de 5 mensen hulp voor hun geldproblemen bij de gemeente. De gemeenten en de de Koninklijke Beroepsvereniging voor Deurwaarders zijn tevreden over de pilot.

Schaamte voor hulp

Want door deze pilot komt een doelgroep in beeld die niet bekend is bij gemeenten. Sowieso rust er een groot taboe op hulp zoeken vanwege schaamte, wantrouwen tegenover de overheid of simpelweg het niet kennen van de weg naar de juiste instanties.

Gemeenten zijn sinds 2021 wettelijk verplicht om aan vroegsignalering van schulden te doen. In de praktijk blijkt dit een taai proces. In 2024 leidde de gemeentelijke vroegsignalering bij slechts 2 procent van alle meldingen tot een daadwerkelijke doorverwijzing naar schuldhulpverlening.

'Wij zien wat er speelt'

Deurwaarder Glenn ziet een meerwaarde als hij in zijn werk ook kan doorverwijzen naar schuldhulpverlening. "Ik merk aan de deur dat mensen heel open zijn over wat er is gebeurd. En het is heel belangrijk dat wij die mensen in contact brengen met de gemeente en zij ook de hulp krijgen die zij nodig hebben."

Het betekent wel dat het beroep van deurwaarder verandert. In plaats van alleen papieren afleveren, komt er nu ook hulpverlening bij kijken. "Deurwaarders zijn geen schuldhulpverleners", zegt hij. "Maar wij komen al bij mensen aan de deur. Wij zien wat er speelt en zorgen er nu voor dat wij deze mensen matchen met de schuldhulpverleners van de gemeente, zodat zij deze mensen kunnen helpen."

Belangrijke ingang

De gemeenten die mee hebben gewerkt aan de pilot zouden graag doorgaan met deze manier van werken. "Deurwaarders komen eerder bij de mensen aan de deur dan schuldhulpverleners en hebben daarmee een belangrijke ingang", laat de gemeente Helmond weten.

In het geval van de gemeente Helmond werden er 9 mensen doorverwezen voor hulpverlening, maar in de praktijk moet meer mogelijk zijn. "Daarmee kan een nieuwe doelgroep die niet in beeld is vanwege vroegsignalen, maar andere soorten schulden hebben gevonden worden. Daar liggen dus kansen om schuldenproblematiek aan te pakken."

'Maak je enveloppen open!'

Omdat Glenn Jan heeft doorverwezen naar de schuldhulpverlening ziet zijn toekomst er weer rooskleuriger uit. "Hij kreeg onterecht te weinig AOW en dat is met terugwerkende kracht rechtgezet en dat heeft ervoor gezorgd dat zijn situatie nu stabiel is. Hij hoeft zijn huis niet te verkopen en kan hier nog jaren blijven wonen."

Jan sluit nog af met een advies: "Maak je enveloppen open! En als je inderdaad een beetje moeilijk zit, pak alle hulp aan, maak er gebruik van en doe het sneller dan wat ik heb gedaan."