Heeft de post nog toekomst? Experts twijfelen, Henny en Annaloes hopen van wel: 'Digitale berichtjes vind ik armoe'

Omdat Nederlanders steeds minder brieven en kaarten versturen bedenkt PostNL allerlei manieren op de postbezorging zo rendabel mogelijk te houden. In de praktijk betekent dat toch vaak: minder service voor meer geld. En daar balen Henny Assendelft en Annaloes Vacano uit Schagen van.

Brievenbus tóch weg

De buurvrouwen tekenden twee keer protest aan toen PostNL de brievenbus in hun wijk wilde weghalen. De eerste keer, zo'n 10 jaar geleden, was dat met succes: na een handtekeningenactie bleef de oranje bus bij de supermarkt toch staan. Maar afgelopen maart verdween hij alsnog.

"De hele wijk mist hem eigenlijk", merkt Henny. "Eerst deed je bij het boodschappen doen ook even een kaartje in de bus. Dat kan niet meer en dat is met name voor de ouderen in de wijk heel jammer."

'Liever een kaartje'

Henny benadrukt dat papieren post voor haar nog belangrijk is. "Voor het contact met bijvoorbeeld de bank", noemt ze als voorbeeld. "Maar ik vind het zelf ook heel leuk om kaarten te krijgen. En de mensen die ik er eentje stuur vinden een kaart ook leuker."

Aan digitale berichten, zoals appjes of e-mails, hecht ze minder waarde. "Dan kijk je op je mobieltje: 'Hartelijk gefeliciteerd!' En dat is het. Ik vind het een beetje armoe."

Langere bezorgtijd

Nu het aantal poststukken terugloopt, wil PostNL van de verplichting af dat brieven en kaarten binnen 1 dag bezorgd moeten worden. En dat gaat ook gebeuren: vanaf juli volgend jaar mag het bedrijf er 2 dagen over doen. In de toekomst wordt de maximale bezorgtijd mogelijk nog langer.

Annaloes vindt het maar niets: "Het ergste vind ik dat ze de postbezorging willen vertragen. Dus degenen die dan nog de moeite nemen om wel een kaartje te sturen met zo'n dure postzegel, daarvan wordt de kaart niet eens op tijd bezorgd. Dat vind ik eigenlijk erg armoedig."

'Economisch logisch'

Voor mensen die nog graag post versturen, zoals Henny en Annaloes, is het vervelend. Toch is het logisch dat PostNL maatregelen neemt, zegt Eric van Damme. Hij is emeritus hoogleraar economie aan Tilburg University en deed veel onderzoek naar de postmarkt.

Hij vertelt dat de afgelopen 15 jaar de postmarkt ieder jaar met zo'n 7 procent is gekrompen. "Dit is wat economen een 'dead spiral' noemen. De bezorgkosten worden hoger, het volume wordt kleiner en dat gaat maar door. Dat is op termijn niet vol te houden."

PostNL wil subsidie

Van Damme benadrukt dat de problemen bij PostNL mede ontstaan doordat het bedrijf zich aan de Postwet moet houden. Brieven en kaarten moeten binnen 1 dag bezorgd worden en dat 5 dagen per week. Ook als dit betekent dat bezorgers soms met halflege tassen op pad moeten.

Om de postbezorging financieel vol te kunnen houden wil PostNL daarom voor dit en komend jaar in totaal 68 miljoen euro aan subsidie van de overheid. Maar het demissionaire kabinet wil geen geld geven en dus stapt het bedrijf naar de rechter.

'Veel veranderd in 15 jaar'

Het is onderdeel van een spel, denkt Van Damme. "PostNL wil aan het grote publiek ook duidelijk maken dat ze echt in de problemen zitten. En dat is ook zo", zegt hij. "Ze hebben ook wel een punt dat de regels in 15 jaar tijd niet zijn aangepast, terwijl de postmarkt in die periode wel substantieel veranderd is."

Toch verwacht de emeritus hoogleraar niet dat de overheid snel subsidie zal geven voor de postbezorging. Dat komt volgens hem onder andere omdat PostNL een wettelijke taak heeft als postbezorger maar tegelijkertijd óók een commercieel bedrijf is dat pakketten bezorgt.

Structurele oplossingen

Hij vindt bovendien dat overheidssteun geen structurele oplossing is. "Volgens mij zou het ook goed zijn als de post bijvoorbeeld alleen nog op dinsdag en op zaterdag bezorgd wordt, dus twee keer in de week", geeft de econoom als voorbeeld.

"Dan weten we waar we aan toe zijn en dat zou ook tot een flinke kostenbesparing leiden. Maar daar wordt nog niet over gesproken op dit moment", weet hij.

Post helemaal verdwijnen?

Van Damme verwacht dat de rol van PostNL zal veranderen, net als in Denemarken. Daar stopt het nationale postbedrijf, PostNord, dit jaar na 400 jaar met het bezorgen van post. Omdat het aantal verstuurde brieven en kaarten terugloopt, is de bezorging ervan financieel niet meer vol te houden.

Ook in Nederland kan zoiets gebeuren, maar dat betekent volgens de econoom niet dat de post definitief zal verdwijnen. "Het kan zijn dat de postmarkt en de pakketmarkt zullen samensmelten. Ook zullen er partijen zijn die alsnog snel de post willen bezorgen, maar dan tegen hogere kosten. Dat is dan aan de vrije markt."