Drie grote gemeenten stoppen met het delen van pasfoto's met uitkeringsinstantie UWV. Amsterdam, Rotterdam en Den Haag geven toe dat het delen niet toegestaan was. De hoofdstad maakt zelfs melding van een datalek bij de Autoriteit Persoonsgegevens.
Vorige maand bleek uit onderzoek van het AD en interne documenten die EenVandaag heeft ingezien dat het UWV al jaren pasfoto's van inwoners bij gemeenten opvroeg. Dat is bijna altijd verboden, wat het UWV zelf ook wist.
Fraudeopsporing
"Strikt genomen is het verkrijgen van een pasfoto niet rechtmatig", schreef een teamleider van de afdeling Handhaving in een intern bericht aan ruim 100 medewerkers van het UWV.
Toch worden deze regels omzeild met als doel fraudeurs op te sporen. Die foto's worden namelijk gebruikt om potentiële fraudeurs te herkennen bij het observeren. De mensen om wie het gaat, weten van niets.
Paspoort of ID-kaart
In de gemeentelijke administratie wordt je foto opgenomen wanneer je een paspoort of identiteitskaart aanvraagt, maar dat mag niet zomaar met een instantie als het UWV worden gedeeld. Om de privacy van jou als inwoner te beschermen, kan dat alleen onder strenge voorwaarden. Bijvoorbeeld bij strafrechtelijke onderzoeken op verzoek van de politie.
Maar het UWV gebruikt de foto's dus om het makkelijker te maken voor handhavers om uitkeringsgerechtigden te observeren, bijvoorbeeld na een melding van zwartwerken. Volgens juristen en experts is die werkwijze onacceptabel. Slechts een aantal mensen binnen het UWV zou van de bevoegdheid gebruik mogen en kunnen maken.
Gemeenten stoppen
Gemeenten gingen verschillend om met de verzoeken van het UWV. Maar onder andere gemeenten Amsterdam, Den Haag en Rotterdam bleken meerdere keren per jaar aan verzoeken te voldoen.
Daar zijn ze inmiddels mee gestopt. Na een interne evaluatie stellen de gemeenten dat de foto's nooit gedeeld hadden mogen worden en dat interne instructies niet goed zijn opgevolgd. Het beleid is daarom nu aangescherpt.
Melding van datalek
De gemeente Amsterdam maakt bovendien melding van een datalek bij de Autoriteit Persoonsgegevens en verzocht de uitkeringsinstantie om alle gedeelde foto's uit de systemen te verwijderen. Daar heeft het UWV volgens de gemeente nog geen gehoor aan gegeven.
Het is niet de eerste melding bij de privacy-waakhond. Vorige maand trok ook vakbond FNV aan de bel. Zij noemen de werkwijze 'onvoorstelbaar en pijnlijk'. Wat de status is van het onderzoek naar het delen van de pasfoto's kan de Autoriteit nog niet zeggen.
'Foto's wél nodig'
Het UWV stelt in een reactie dat zij - ondanks hun eigen interne berichten - de werkwijze wel degelijk als wettelijk toegestaan zien. Daarom verwijderen ze de gegevens niet.
Volgens de instantie zijn de foto's nodig tot onderzoeken zijn afgerond of voor de rechter gekomen. Na die stap worden ze altijd vernietigd, zegt de uitkeringsinstantie.