Gemeenten en inwoners maken ruzie over 'snippergroen': 'Huur wordt ineens 5 keer zo hoog'
Kleine strookjes gemeentegrond die door particulieren gebruikt worden, zorgen in het hele land voor verhitte conflicten. Zo huurt Ruud Meinen uit Rotterdam al 10 jaar een stuk grond dat hij gebruikt als tuin. "Opeens gaat de huur met 400 procent omhoog."
Nederland ligt vol met zogenoemde strookjes snippergroen. Dit zijn stukjes grond die officieel van een gemeente, provincie of waterschap zijn, maar die in praktijk door bewoners of bedrijven gebruikt worden.
Drugsafval
Een klassiek voorbeeld is dat bewoners het hek van de voortuin een metertje naar voren zetten en zo een stukje extra grond bij hun tuin trekken. Soms verhuren gemeentes stukjes loze grond aan bewoners en in andere gevallen is er totale onduidelijkheid over van wie de grond nu is. De gemeente Rotterdam heeft nu een pilot lopen om de grond weer in eigen beheer te krijgen, en dat was schrikken voor Ruud.
Hij huurt al 10 jaar lang zo'n stukje snippergroen van de gemeente Rotterdam. Aangrenzend aan zijn achtertuin stonden bosjes waar veel drugsafval werd gedumpt en waar ook regelmatig mensen illegaal overnachten. Om dit probleem op te lossen mocht hij deze grond bij zijn tuin trekken en mocht hij het huren voor destijds 400 euro per jaar. "Een koopje voor ons en win-win, want de gemeente hoefde geen boa's en agenten meer te sturen."
Flinke huurstijging
Nu huurt hij het voor zo'n 700 euro per jaar, maar vorig jaar kwam een brief op de mat. "De huurprijs gaat nu naar 3.700 euro per jaar, dus dat is meer dan factor 4 omhoog."
Dit stuit op onbegrip. "Wij hebben gewoon een lopend huurcontract. Ik heb voor 2026 zelfs al betaald, maar nog in dit jaar zou de huur dan omhoog gaan." Hij voelt zich onder druk gezet door de gemeente en wil eerst meer informatie voor hij een keuze kan maken.
Niet financieel haalbaar
Andere opties voor hem en zijn buren zijn om de grond te kopen of te huren. Zelf wil Ruud proberen de grond te kopen, maar hij denkt dat dit niet voor iedereen in de buurt financieel haalbaar is.
"En als je het niet kan kopen, is het ook te duur om het te blijven huren. Die mensen moeten het dan teruggeven. Dus uiteindelijk wint de gemeente er dan niks mee, want dan moeten ze zelf onderhoud gaan doen." Hij is bang voor verloedering van de wijk. "Als we het teruggeven, dan ligt het hier volgend jaar weer vol met oude koelkasten."
700 duizend huishoudens
Ruud is zeker niet de enige die te maken heeft met dit probleem, zegt jurist Liesbeth van Leijen. Zij staat gemeenten en particulieren bij in conflicten over snippergroen. "Uit eerder onderzoek is gebleken dat er waarschijnlijk zo'n 700 duizend huishoudens en bedrijven grond van de gemeente gebruiken."
Hoe het kan dat gemeenten zo vaak hun eigen grond niet in beheer hebben? "Jarenlang zagen gemeenten deze kleine groenstrookjes als last. Dus mochten bewoners het gebruiken, zodat zij het onderhoud konden doen." Ze vervolgt: "soms kreeg een opzichter minder geld voor het onderhoud en gaf hij de grond even in gebruik voor de bewoners. De opzichter ging met pensioen en later wist niemand meer hoe het nu precies zat."
Schaarse ruimte
Nu de ruimte steeds schaarser wordt, ziet zij dat gemeenten hier vaker werk van maken om weer de baas te worden over hun eigen grond. Voor de bouw van nieuwe huizen is dat nodig.
Maar ook voor de vervanging van kabels en leidingen is het belangrijk dat de gemeente de eigen grond in beheer heeft, vertelt Van Leijen. "De urgentie wordt steeds groter. Het probleem is gigantisch, ook voor netbeheerders en partijen zoals ProRail."
'Huren is een gunst en geen recht'
Ze ziet door het hele land dat wethouders die werk van dit dossier maken, conflicten krijgen met bewoners zoals Ruud. Het is schrikken voor bewoners, maar toch staan gemeenten in de meeste gevallen in hun recht als ze de grond een andere bestemming willen geven.
"Huren of grond gebruiken van de gemeente is een gunst en geen recht. Het betekent wel dat de gemeente Rotterdam gewoon in zijn recht staat om op een dag te bedenken we gaan het anders doen met onze eigendommen."
Meer mensen krijgen brief op de mat
Van Leijen verwacht dat gemeenten hier de komende tijd meer werk van maken. "Op den duur gaat de wal het schip keren. Als je als gemeente straks geen warmtenet kan aanleggen, of je kunt geen parkeerplaatsen meer realiseren."
"Of je geen hittestress kan bestrijden omdat je gewoon geen grond meer hebt om Tiny Forest aan te leggen, dan wordt het steeds ingewikkelder", legt ze verder uit.
'Bewoners met hakken in het zand'
Dat betekent dat meer mensen de komende tijd een brief op de mat zullen krijgen waarin staat dat de gemeente haar grond terug wil. "Het is heel belangrijk hoe gemeenten dit doen, want als je dit niet goed aanpakt, dan gaan bewoners met de hakken in het zand."
Van Leijen raadt gemeenten daarom aan - om net als Rotterdam - met kleine pilots te beginnen. "Je moet niet met duizenden dossiers tegelijk beginnen, want dan komt er een lawine aan beginnersfouten op je af."