Geen eclipsbril voor zonsverduistering? Kijk dan niet, waarschuwen oogartsen: 'Zon is als een laser in je oog'

Voor een totale zonsverduistering moet je vandaag in Spanje of IJsland zijn. Maar ook in Nederland is het natuurfenomeen goed te volgen, met om 20.11 uur het hoogtepunt: dan is hier bijna 90 procent van de zon door de maan bedekt.

Niet op blote oog te zien

Daar merk je op het blote oog niet zoveel van: zelfs met 10 procent zonlicht is het nog steeds 'gewoon' licht, vergelijkbaar met een bewolkte dag. Je moet dus echt naar de zon kijken om het verschijnsel te kunnen zien. Maar ondertussen zijn op veel plekken de eclipsbrillen uitverkocht.

"Ik ben bang voor morgen", zegt oogarts Bram de Jong van Amsterdam UMC dan ook. "Ik denk dat we wel wat mensen op de polikliniek gaan zien die zonder bescherming naar de eclips hebben gekeken."

Ook 's avonds schadelijk

De zonsverduistering duurt namelijk best lang in Nederland: het hele proces duurt van 19.16 tot 21.03 uur. Bovendien lijkt het vanavond onbewolkt te blijven, met hooguit wat sluierbewolking. "Dus veel mensen zijn in de mogelijkheid om ernaar te kijken", zegt De Jong.

En dat is niet zonder gevaar, benadrukken oogartsen. Volgens De Jong denken mensen vaak dat de zon 's avonds niet schadelijk is, en met een verduistering al helemaal niet. "De gedachte is: ik knijp een beetje mijn ogen, dan kan het geen kwaad." Maar niets is minder waar.

'Zon is als een laser'

Hoewel de zon (gedeeltelijk) verduisterd is, kan er nog steeds veel UV-straling binnenkomen op een klein stukje van je netvlies. Het is alsof je een laser recht op je oog richt, legt Elon van Dijk uit. Hij is als oogarts verbonden aan het Oogziekenhuis in Rotterdam en het LUMC in Leiden.

"Het brandt letterlijk het weefsel in het centrum van je netvlies weg", waarschuwt hij. En niet zomaar een gedeelte van je netvlies, vult collega De Jong hem aan. "Precies het stukje waarmee je gezichten herkent en waarmee je leest."

Geen pijn in netvlies

Het verraderlijke van dit soort oogschade is dat je het niet meteen voelt. "Je hebt geen pijngevoel bij je netvlies", verklaart De Jong. "In het begin gebeurt er niet zoveel, je blijft zien. En de wondvorming bij je netvlies achterin je oog heb je niet in de gaten."

Daarom is het zo belangrijk om de zonsverduistering alleen met de juiste middelen te bekijken, namelijk een eclipsbril. Maar niet alleen vanavond is het gevaarlijk om recht in de zon te kijken: het is eigenlijk nooit goed, benadrukken de oogartsen.

Fabels op social media

Toch gaan er op social media video's rond waarin wordt beweerd dat rechtstreeks in de zon kijken goed zou zijn voor je gezondheid, energie of concentratie. Ook zou het zogenaamd je zicht kunnen verbeteren.

Onzin, willen de oogartsen iedereen duidelijk maken. "Als je veel in de zon kijkt, kun je sneller staar krijgen en extreem gevoelige, branderige ogen ontwikkelen", legt Van Dijk uit.

'Alleen eclipsbril beschermt'

Net als foute claims over recht in de zon kijken, is er momenteel ook veel desinformatie over het bekijken van de zonsverduistering, merken de oogartsen. Het enige wat beschermt, is een eclipsbril. Van Dijk: "Die heeft een heel sterk filter, dat speciaal hiervoor ontworpen is."

Heb je geen eclipsbril? Kijk dan niet, adviseren oogartsen. Dus ook niet met lasbril of een gewone zonnebril, want die laten alsnog veel schadelijk licht door, vertelt Van Dijk. "Een echte eclipsbril laat nog maar 0,0032 procent door, dat is duizenden keren minder."

Op je telefoon kijken?

En de zonsverduistering bekijken via je telefoon? Ook dat raden oogartsen af. "Want dan moet je alsnog weten waar de zon is en gaan richten. Het is dan heel moeilijk om continu op je schermpje te kijken zonder ernaast te kijken", legt Van Dijk uit.

Dan is een selfie maken volgens hem slimmer. "Als je met je rug naar de zon toe staat, kun je op je scherm de zonsverduistering achter je zien." Tot slot hebben ze nog een ander veilig alternatief: de zonsverduistering op televisie of online volgen.