Gaat het echt zo slecht met KLM? Waarom vliegmaatschappij 5.000 banen schrapt ondanks hoge winst
KLM kondigde vanochtend aan 5.000 banen te gaan schrappen. Ondertussen behaalden ze afgelopen kwartaal een winst van 456 miljard. Is het echt zo slecht gesteld met het bedrijf? We bespreken het met luchtvaarteconoom Rico Luman van ING.
Kijk je naar het geld dat de luchtvaartmaatschappij de afgelopen 3 maanden binnen heeft gehaald, dan kun je je afvragen waarom het bedrijf moet bezuinigen. Maar, geeft KLM zelf ook aan, in de zomermaanden gaat het altijd goed met luchtvaartmaatschappijen: er gaan dan veel mensen op vakantie.
Kosten besparen
De cijfers van eerder dit jaar laten een ander beeld zien dan die van afgelopen kwartaal, dat waren juist negatieve cijfers. Dat ligt aan een optelsom van kosten en beperkingen waar KLM mee te maken krijgt. En "voortbestaan is geen vanzelfsprekendheid", zegt KLM-topvrouw Marjan Rintel. Daarom moeten ze hard ingrijpen om kosten te besparen.
Een van de manieren waarop KLM dat dus doet, is door 5.000 banen (15 procent van alle banen bij de luchtvaartmaatschappij) te schrappen. Daarnaast gaat er meer gewerkt worden met externe partners en komt er meer samenwerking binnen Air France-KLM.
Kerosineprijzen
De hoge kosten waar de maatschappij mee te maken heeft, komen deels door de kerosineprijzen die flink zijn gestegen door de sluiting van de Straat van Hormuz eerder dit jaar. De prijzen zijn dubbel zo hoog als precies 1 jaar geleden. Maar daar hebben toch alle luchtvaartmaatschappijen last van? "Er zit veel verschil in hoe luchtvaartmaatschappijen ermee omgaan", legt Rico Luman van de ING uit.
KLM heeft destijds prijsafspraken gemaakt over kerosine, waardoor ze een vaste prijs betaalden. Nu moet de luchtvaartmaatschappij alsnog de prijsstijgingen betalen.
Meer belasting, minder vliegen
Ook op Europees niveau komen er kosten bij: de ETS, de Europese belasting voor CO2-uitstoot. Die belasting is dit jaar ingegaan. Daarbij zijn er verplichtingen gekomen rondom bijmenging duurzame brandstof, wat meer kost.
En op Schiphol zijn er ook nog allerlei beperkingen. Het vliegveldtarief, hoeveel het kost om daar te mogen vliegen als maatschappij, is vorig jaar met 40 procent gestegen, en vorige week kwam het nieuwe luchthavenverkeersbesluit uit. In dit besluit wordt het maximum aantal vluchten, uitstoot en geluidsoverlast bepaald, waardoor KLM minder kan vliegen en dus verdienen.
Digitalisering en nieuwe voertuigen
De winstmarge van het bedrijf zat afgelopen kwartaal op 3 procent. Maar volgens topman van de groep Air France-KLM is 'hogere winstmarge een must', hij wil naar een percentage van 8 procent. Daarnaast wil het bedrijf een miljard euro vrijmaken om te kunnen investeren in digitalisering en nieuwe voertuigen.
KLM zit nu met een hoop verouderde vliegtuigen. De vlootvernieuwing heeft flink wat vertraging opgelopen door corona: er werd weinig Airbus en Boeing geproduceerd. En dat terwijl nieuwe vliegtuigen hard nodig zijn: die zijn namelijk een stuk zuiniger en stiller dan oudere modellen. Dat scheelt qua uitstoot en op de lange termijn dus ook brandstofkosten.
'Personeel is grootste kostenpost'
Kortom: genoeg reden voor het bedrijf om te kijken hoe ze geld kunnen besparen. En een makkelijke manier om dat te doen, is door banen te schrappen. "Naast brandstofkosten is personeel de grootste kostenpost, dus een belangrijke knop om aan te draaien voor luchtvaartmaatschappijen", legt Luman uit.
Het gaat hier niet om gedwongen ontslagen: KLM hoopt met vrijwillige vertrekregelingen en het niet vervangen van huidig personeel voldoende banen te schrappen. Met digitalisering en uitbesteden hoopt het bedrijf nog meer kosten te besparen.
Harder werken
Zo moet het vliegend personeel meer uren gaan maken: "Zij verdienen momenteel redelijk veel, omdat KLM een 'premium carrier' is." Vergeleken met andere maatschappijen heeft KLM een relatief lage productiviteit. Maar of vliegend personeel meer gaat werken is nog maar de vraag: "Het personeel is goed georganiseerd binnen werknemersverenigingen."
Vakbonden reageerden dan ook weinig enthousiast op dit voorstel. "Wij werken al heel hard. Harder werken is echt niet mogelijk", zegt KLM-medewerker en FNV-bestuurder Walter van der Vlies tegen EenVandaag.
Ook passagiers
Ook wil het bedrijf geld besparen door passagiers meer taken zelf uit te laten voeren, zoals inchecken en boarden. En wordt de klantenservice verder gedigitaliseerd. KLM maakte eerder al bekend dat eten op vluchten wordt geschrapt en passagiers moeten ook steeds meer toeslagen betalen over bijvoorbeeld bagage.
"Maar je moet opletten dat dit niet ten koste gaat van de service", zegt Luman. Daar is ook vakbondsman Van der Vlies bang voor: "Straks gaat de kwaliteit zo erg naar beneden, dat passagiers niet meer voor KLM gaan kiezen."
Air France-KLM
Binnen Air France-KLM was AirFrance in het verleden doorgaans de zwakste schakel, maar de laatste jaren presteert KLM juist slechter. "'Premium vluchten' zijn echt de winstmakers voor luchtvaartmaatschappijen. En je ziet dat AirFrance het daar een stuk beter in doet dan KLM." In de groep zitten ook andere luchtvaartmaatschappijen zoals Transavia en het Scandinavische SAS.
Omdat KLM slechter presteert, hebben ze minder te vertellen gekregen binnen die groep. Als deze maatregelen de positie van KLM niet versterken, "moeten we kijken naar een andere manier om dat te doen," zegt topman van de holding Benjamin Smith.