Extreme groepen 'kapen' lokale azc-protesten: 'Mensen worden bang om zich uit te spreken'

Deze week liep het in Loosdrecht volledig uit de hand toen relschoppers de begroeiing voor het azc in brand staken en agenten en brandweerlieden bekogelden en tegenhielden. Dat terwijl net de eerste groep asielzoekers was gearriveerd in het voormalige gemeentehuis van Loosdrecht.

'Gekaapt door groeperingen'

Onderzoeker Robert van der Noordaa hield voor EenVandaag de afgelopen dagen bij hoe er over deze geweldsescalatie online werd gesproken en welke groepen aanwezig waren bij de protesten. "Het wordt gekaapt door andere groeperingen. Je ziet vooral heel veel lui met jassen of shirts van die Defendgroep rondlopen."

"Er zullen daarvan best wel een paar in Loosdrecht wonen, maar ik denk niet dat die groep zo groot is", gaat hij verder. "Je ziet ook dat er allerlei mensen uit andere steden naartoe komen."

Gigantische aandacht

Van der Noordaa ziet dat ten opzichte van de eerdere azc-protesten de hoeveelheid berichten over Loosdrecht 'gigantisch' zijn. "Op dit moment is het een extreem populair onderwerp. Want afgelopen maanden zie je dat de data veel lager zijn. Het is enorm aan het pieken", zegt hij. "Het loopt echt in de duizenden en duizenden tweets en het is nog steeds aan het oplopen. Het is een enorm debat wat er op social media ontstaan is over dit protest."

Verklaring voor deze enorme aantallen social media berichten is volgens Van der Noordaa juist de gewelddadige vorm van protest. "Je ziet hier dat als de vlam zodanig in de pan schiet, dat mensen allemaal daarheen gaan. Dan is het niet vreemd dat het heel veel aandacht krijgt", zegt hij.

Brandstichting

Hij wijst erop dat de protesten in Loosdrecht totaal uit de hand zijn gelopen, tot aan brandstichting aan toe. "Dat is heel ander verhaal dan als een groepje mensen vreedzaam voor de deur staat te protesteren. Misschien krijgt het dan nauwelijks aandacht."

De aanwezigheid van rechtse politici in Loosdrecht zoals Gidi Markuszower, Mona Keijzer en Lidewij de Vos is volgens hem ook een reden dat mensen naar azc-protesten afreizen. "Dan wordt het in één keer iets meer dan zomaar een klein protestje in een dorpje. En dan voelen mensen zich kennelijk geneigd om daar naartoe te gaan. Het krijgt tractie, dus je ziet dat er ook allerlei mensen van buitenaf heen gaan."

Meer dan lokaal nieuws

De protesten in Loosdrecht hebben inmiddels ook aandacht onder populaire extreem-rechtse activisten in het buitenland. "Dat is ook wel een reden waardoor het nog erger wordt, het is meer dan alleen maar lokaal nieuws. Het valt kennelijk op, ook in buitenland."

Ook de organisatoren van demonstraties tegen azc's zijn niet blij deze vorm van aandacht. "Het schaadt de boodschap", zegt Tom van Lamoen van Amersfoort voor Vrijheid als hij heeft over inmenging van onder meer Defend Netherlands-groepen bij lokale protesten. "Er is een grote groep, die zich zorgen maakt, maar een nog grotere groep die bang is dat het escaleert. Zo bang dat ze zich niet meer durven uit te spreken."

Geen gezichtsbedekkende kleding en agressieve leuzen

Een jaar geleden waren ook felle protesten tegen twee azc-locaties in Amersfoort, daar zag Van Lamoen met eigen ogen hoe groepen van buiten de stad zich mengden onder lokale demonstranten. "Mensen wilden niet geassocieerd worden met andere groeperingen. Het gevolg is ook dat mensen niet meer naar demonstraties gaan."

Van Lamoen en zijn mede-organisatoren hadden daarom regels opgesteld om hun eigen protest niet te laten overheersen door demonstranten van buiten. "We hadden het protest georganiseerd en wilden niet dat het gekaapt werd. We hebben duidelijk aangegeven dat we geen gezichtsbedekkende kleding en agressieve leuzen wilden. Dat lukte heel goed. Er waren maar vier Defend-mensen aanwezig. Ik heb ingegrepen toen er door een van onze sprekers heen werd geschreeuwd."

Elkaar steunen

Raadslid Tom van Lamoen bezoekt ook protesten in andere gemeenten. "Als lokale partijen zoeken we elkaar op en steunen we elkaar", zegt hij. Samen met andere raadsleden was hij ook aanwezig bij protesten in Apeldoorn en Loosdrecht, maar hij distantieert zich van het geweld dat daarbij gepleegd is.

"Daar waren ook Defend-groepen en we hoorden al dat er 's avonds nog een demonstratie zou zijn. En dan zie je ze toch met een glinstering in hun ogen spreken van 'ja, vanavond gaat het waarschijnlijk wel los'. Dat is gewoon nooit de insteek die de andere omwonenden hebben natuurlijk. We zijn toen eerder weggegaan, want willen een vredig protest."

Plannen aangepast

In Amersfoort hebben de protesten deze dynamiek niet gekregen, maar heeft het gemeentebestuur wel besloten de plannen terug te trekken. De bewoners hebben in de tussentijd de gelegenheid gekregen om hun mening te geven en de resultaten van dit onderzoek zijn een maand geleden gepubliceerd. Onder meer kleinschalige opvanglocaties en het garanderen van de veiligheid van omwonenden zijn belangrijke punten.

Het gemeentebestuur werkt nu aan nieuwe voorstellen. Of Van Lamoen dit wel gaat steunen hangt af van de uitwerking. "We zijn gematigd positief. Het had zeker geholpen als het onderzoek eerder was geweest. Je ziet het nu in meerdere gemeenten dat eerst de locatie en dan pas de participatie volgt."