Er wordt al jaren over gesproken, maar nu begint AI echt mensen te vervangen op de werkvloer. Banken en verzekeraars ontslaan mensen massaal, en reclamebureaus doen hetzelfde werk met bijna de helft van het personeel. Vakbonden maken zich zorgen.
"Een paar jaar terug hadden we zo'n 120 mensen in dienst, dat zijn er nu nog 65", vertelt Diederik Veelo, 'Chief Innovation Officer' bij reclamebureau Ambassadors. Dit komt deels doordat de reclamemarkt verandert, maar ook door AI, legt hij uit.
Niet meer op reis
Hij laat beelden zien van een filmcrew die een commercial opneemt. "Bij een beetje commercial zijn zo'n 35 tot vijftig mensen betrokken." Dat is door de opmars van AI niet meer nodig, vindt hij. Het maken van een reclamefilm gebeurt meer en meer via de computer.
"Er wordt natuurlijk regelmatig naar het buitenland gevlogen voor een bepaald soort weer of voor een bepaalde stad of omgeving. Dat zijn dingen die we steeds makkelijker gewoon hier in het kantoor zelf in Nederland kunnen draaien." Het decor kan mede met AI aangepast worden. Veelo: "Het is natuurlijk fantastisch om 35 mensen naar Italië of Kaapstad te brengen om een film te draaien, maar niet heel efficiënt."
Ontslagen in financiële sector
Door AI kunnen reclamebureaus efficiënter werken, en dat betekent dat sommige banen verloren gaan. Dit gebeurt ook in andere sectoren, ziet Erik Maas van vakbond CNV. Hij onderhandelt met banken en verzekeraars die bezig zijn met ontslagrondes. Onder meer ABN AMRO, ING en Achmea schrappen duizenden banen.
Onder de achterban die werkt in de financiële dienstverlening hield de vakbond een enquête. "Daaruit blijkt dat meer dan 60 procent zich grote zorgen maakt over de invloed van AI en over het bestaan van hun werk over een aantal jaar. Een kwart verwacht over drie jaar helemaal niet meer te werken in de financiële dienstverlening in Nederland. Dat zijn best heftige cijfers."
AI-geletterdheid
Maas maakt zich zorgen over de snelle intrede van AI op de arbeidsmarkt en de gevolgen die dit heeft voor banen. Hij hoopt dat werkgevers hun werknemers gaan helpen en niet zomaar op straat zetten. "Daarom roep ik werkgevers op om te investeren in AI-geletterdheid bij werknemers. Ga met ons als vakbond in overleg, en kijk samen met ons en de werknemers naar wat er nodig is aan opleidingen."
Daarvoor is het volgens hem nodig dat bedrijven op tijd nadenken over oplossingen. "Ga niet pas met ons in gesprek over een sociaal plan bij een ontslagronde als het bijna te laat is. We willen het gesprek over scholingsbudgetten en de vaardigheden die nodig zijn om de functie te kunnen voldoen naar voren halen."
1 op 9 banen weg?
AI-expert en ondernemer Jim Stolze steunt het pleidooi van CNV. Hij experimenteert zelf volop met AI en zet zogenoemde 'agents' in die taken voor hem uitvoeren, zoals het beheren van zijn agenda en het helpen met informatie opzoeken.
Ook Stolze ziet dat dit veel invloed gaat hebben op de arbeidsmarkt, en verwijst hierbij naar een onderzoek van het World Economic Forum. "Daar wordt gewaarschuwd voor 11 procent werkloosheid. Die mensen zullen niet mee kunnen in de vernieuwing. Daar heeft een werkgever of een vakbond het nagelaten om die mensen te helpen om zich te ontwikkelen. En dat is waar ik me zelf zorgen over maak."
Welvaartsboost
Toch blijft Stolze een AI-optimist. "Ik denk dat AI een productiviteitsboost en daarmee ook een welvaartsboost tot gevolg gaat hebben. Werk zal niet verdwijnen, maar je rol gaat veranderen."
"Een accountant", noemt hij als voorbeeld. "Die hoeft straks niet meer de cijfertjes in te voeren, maar die kan straks zijn of haar tijd besteden aan het geven van inhoudelijk advies."