Dit kunnen Democraten straks doen met hun meerderheid in Amerikaans Congres

'Een heel belangrijke dag voor de Amerikaanse democratie', zo omschrijft Amerika-kenner Frans Verhagen de midterms waarbij de Democratische Partij de overwinning overduidelijk binnensleepte. "De kiezers hebben ook duidelijk laten weten, en dat vond ik een belangrijke boodschap, dat kiezen ertoe doet. Zo'n duidelijke uitslag laat dat ook zien."

Trump is macht kwijt

En die uitslag heeft dus best veel invloed op hoe de VS vanaf nu wordt bestuurd. De Democraten bepalen nu namelijk in het Huis van Afgevaardigden welke wetten de agenda halen en beheren de portemonnee voor de overheidsbegroting. Daarbij kunnen ze in de Senaat de benoemingen van ministers en rechters tegenhouden.

Verhagen heeft daarom niet de indruk dat Trump 'er zelf nog in gelooft'. "Hij weet natuurlijk ook dat-ie de binnenlandse macht eigenlijk kwijt is."

Vetorecht

Wat Trump nog wel heeft, is vetorecht. Daarmee kan hij weigeren om een wet te tekenen. Als reactie op de overwinning van de Democraten heeft hij ook al genoemd dat hij dat komende 2 jaar volop in wil zetten. Hij zette zelfs een foto met een rode pet met daarop het woord 'veto' op zijn eigen social mediaplatform TruthSocial.

"Dat vetorecht, dat stelt niet zoveel voor", brengt Verhagen daartegenin. "Als de Democraten slim zijn, dan maken zij hele aantrekkelijke voorstellen over gezondheidszorg, immigratiewet. Daar is tweepartijensteun voor." Dat betekent dat zowel de Democraten als de Republikeinen voor die wetten zijn.

'Stelt niet veel voor'

"Als zo'n wet erdoor komt, dan hebben de Democraten de Republikeinen eigenlijk al aangegeven: we gaan ermee akkoord." Trump - die deze specifieke wetten eerder al twee keer heeft geboycot - kan als hij dat wil dan zijn veto inzetten, maar het Congres kan dat veto ook weer verwerpen.

"Een veto is niet absoluut", legt de Amerika-kenner uit. "Twee derde deel van het Congres kan tegen de president zeggen: 'Dat is leuk dat je het niet wil, maar wij willen het wel: klaar.'" Dat is in het verleden ook al heel vaak gebeurd, bijvoorbeeld in het laatste jaar van president Truman in 1953.

Muslim-ban

Dan is er nog het presidentieel decreet; een manier waarop de president nog wel plannen kan doorvoeren. "Dat is een soort opdracht aan iedereen die voor de federale overheid werkt", ligt Amerikanist en campagnestrateeg Bianca Pander toe. Ze noemt Trumps 'Muslim-ban' uit zijn eerste termijn, waarbij mensen uit moslimlanden niet meer binnen mochten komen, als voorbeeld.

"Maar ook dat heeft 'beperkte waarde", voegt Verhagen toe. Het is namelijk geen wet. "Ze zijn alleen maar geldig onder deze president, een andere president kan ze meteen weer afschaffen. En rechters kunnen zeggen van: 'Ja, nu ga je je boekje te buiten, want dit is de macht van het Congres'", gaat hij verder. Dat is gebeurd met de importheffingen, geeft de Amerika-kenner als voorbeeld. "Dus die vrijheid is beperkt."

Richten op het buitenland

Waar Trump de meeste macht houdt, is op buitenlands politiek terrein, vertelt Verhagen. "Cuba ligt er nog en ik denk dat Trump daar een heel aantrekkelijk doelwit ziet om toch nog iets zijn blazoen op te poetsen om daar iets te doen", voorspelt hij.

Ook Pander ziet dat Trump internationaal nog best wat macht uit kan oefenen. "Hij blijft de komende 2 jaar gewoon nog het staatshoofd. Dus hij heeft natuurlijk contacten met wereldleiders in het buitenland." Maar dan alsnog heeft de president geld nodig, "en dan moeten ze langs het Huis en de Senaat." Pander denkt dat dat nog best veel spanning op kan leveren.

Voorproefje van presidentsverkiezingen?

Over 2 jaar zijn de presidentsverkiezingen, maar volgens Verhagen zijn die nu eigenlijk al begonnen. "Wat de kiezer nu gedaan heeft, is alleen maar zeggen: het Congres moet van kleur veranderen, we willen niet meer wat we hebben." Ook voor de Democraten is er nog werk aan de winkel. "Ze hebben dan wel de verkiezingen gewonnen, maar niet met een landelijk programma. Ze moeten een visie ontwikkelen."

De Republikeinen hebben 'een opdonder' gekregen, zegt Verhagen. "Al die Trump-aanhangers, senatoren die nooit hun stem verhieven, die moeten nu nadenken van: 'Wat hebben wij eigenlijk te bieden in 2028?' Dus vanaf vandaag zul je zien: kandidaten zullen opstaan en programmatisch zullen we hopelijk ook zien dat er wat serieus op tafel komt", zegt hij tot slot.

De uitslag van de midterms heeft niet alleen invloed op de VS zelf, maar ook op het buitenland. In deze video zochten we uit wat de overwinning van de Democraten betekent voor ons.