De waarschuwing was er, maar er werd niet geluisterd: waarom de brandweer hulp uit buitenland nodig heeft bij natuurbranden

De Inspectie Justitie en Veiligheid publiceerde 5 maanden geleden nog het indringende rapport 'Grenzen bereikt', een titel die niets aan duidelijkheid te wensen overliet. De inspectie had onderzocht in hoeverre de brandweer is ingericht op grote, gelijktijdige en langdurige incidenten. De conclusie: onvoldoende.

Brandweer vraagt al langer om hulp

Als er meerdere grote branden tegelijk uitbreken - incidenten waarbij meer veiligheidsregio's betrokken zijn - dan is de brandweer al snel uitgeput. Zorgelijk en kwetsbaar, stelde de inspectie vast.

Hein van der Loo, voorzitter van het Veiligheidsberaad, waarin alle veiligheidsregio's zijn vertegenwoordigd, pleitte in een reactie op dat rapport op een financiële impuls van 200 miljoen euro om de brandweer weer op sterkte te krijgen, na jaren van bezuinigingen. Maar die kwam er niet.

Last van bezuinigingen

"Er is de afgelopen jaren fors bezuinigd bij de brandweer en daar hebben we nu veel last van", zegt ook Marcel Dokter, voorzitter van de Vakvereniging Brandweervrijwilligers.

De voorzitter vertelt dat er van de 1.500 brandweerauto's waarmee branden kunnen worden geblust nog maar 1.100 over waren. Tussen 2011 en 2025 verminderde het aantal auto's dus met 450. "En daardoor hebben we ook afscheid genomen van 4.500 brandweermensen. Hun aantal ging van bijna 27.000 naar 22.500 man", legt Dokter uit.

Hulp uit buitenland

Dokter vindt dat de jarenlange bezuinigingen heel duidelijk hun uitwerking hebben op wat de brandweer nu aankan. De afgelopen dagen braken er verschillende natuurbranden uit, waaronder op de Veluwe. Maar omdat er niet genoeg mankracht is om deze te blussen, moet er hulp komen vanuit andere Europese landen.

Duitse, Franse en Belgische brandweerkorpsen zijn daarom sinds gisteren bijgesprongen om de grote natuurbranden in Brabant en Gelderland te bestrijden.

'Er mag niets meer gebeuren'

"De basis brandweerzorg staat op dagen als vandaag en gisteren ook onder druk", legt de voorzitter uit over de tekorten bij de Nederlandse brandweer. "Als nu alle voertuigen worden weggestuurd om te gaan helpen (blussen bij de natuurbranden, red.), dan staat de kazerne leeg. En dan mag er dus eigenlijk in zo'n plaats niets meer gebeuren."

Hij heeft het dan over burgers die misschien hulp nodig zouden kunnen hebben met het blussen van een woningbrand, bijvoorbeeld. "Het kan zomaar een keer echt voorkomen dat het onbeheersbaar is en dat we geen hulp meer kunnen bieden."

Voorspelling is uitgekomen

"Wij vinden dat de brandweer inmiddels is georganiseerd op het kleinst mogelijke scenario, en dat is de woningbrand", gaat Dokter verder. "En die kunnen we overal in Nederland met die duizend kazernes aan. Maar als het om grotere zaken gaat, dan hebben we zoveel weggedaan dat we dat niet meer goed kunnen volhouden."

Dat dit de realiteit is waarin we leven, werd Dokter deze week weer duidelijk. "Want het is wel heel snel als je op de tweede dag dat we grote branden hebben in ons land al een beroep moet doen op brandweerkorpsen uit Duitsland, België én Frankrijk." De situatie laat zien dat de voorspelling in het inspectierapport van Justitie en Veiligheid - dat de brandweer grote branden of langdurige incidenten niet meer aankan - realiteit is geworden", zegt Dokter.

Eigen broek ophouden

"Wat ik wel bijzonder vind, is dat er zo weinig kritisch op wordt gereageerd", zegt de voorzitter van de Vakvereniging Brandweervrijwilligers. "Het wordt geaccepteerd als een soort voldongen feit."

Nederland zou tegen de achtergrond van de geopolitieke situatie nu juist moeten investeren in meer mensen en materieel, benadrukt hij. "Om zo te zorgen dat we niet direct een beroep op de buitenland hoeven te doen en dat we gewoon onze eigen broek kunnen ophouden."