Code geel en morgen oranje vanwege de hitte, maar wat betekenen die weercodes eigenlijk? 'Het is geen gezondheidsadvies'
Vanaf morgenmiddag geldt in het midden en zuiden van Nederland code oranje in verband met de hitte. Voor de noordelijke provincies is code geel afgegeven door het KNMI. De waarschuwingen gelden zeker tot en met vrijdag. "Maar verwacht geen code rood."
De tropische temperaturen die Nederland teisteren, zullen intussen niemand zijn ontgaan. Vanwege de aanhoudende hitte doet het KNMI een beroep op de weercodes. Voor het midden en zuiden van Nederland geldt vanaf woensdag 12.00 uur code oranje; voor Friesland, Groningen en Drenthe code geel. Op de Waddeneilanden blijft het naar verwachting iets koeler, waardoor daar vooralsnog geen waarschuwing is afgegeven.
Wanneer welke kleurcode?
Weercodes geven het gevaarsniveau van het weer aan. Normaal gesproken geldt code groen: het KNMI verwacht dan geen gevaarlijke situaties en waarschuwt niet. Bij code geel is er kans op gevaarlijk weer en roept het instituut op alert te zijn en lokaal rekening te houden met risicovolle omstandigheden. Is de kans op extreem weer met mogelijk veel overlast tot gevolg groot? Dan wordt er code oranje uitgeroepen.
Volgens klimaatdeskundige bij het KNMI Peter Siegmund, dienen kleurcodes om mensen erop te attenderen dat er iets zeldzaams aan de hand is. Code oranje voor hitte betekent een verwachting van minimaal 3 dagen 34 graden, 2 dagen 36 graden, of 1 dag 38 graden. En dat zal de komende dagen dus het geval zijn voor het midden én zuiden van het land.
KNMI geeft geen gezondheidsadvies
"Het KNMI gaat niet per se over wat mensen dan moeten doen", zegt Siegmund. Gezondheidsadviezen zijn aan het RIVM. Voor de komende dagen adviseert het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu om tijdens de middagpiek tussen 12.00 en 18.00 uur geen intensieve fysieke inspanningen te verrichten, voldoende te drinken en kwetsbare mensen in de gaten te houden.
Deze adviezen zijn niet bindend: mocht iemand iets overkomen door het extreme weer terwijl diegene het RIVM-advies heeft genegeerd, dan zijn daaraan geen consequenties verbonden.
Code rood
In theorie kan bij hitte ook code rood worden afgegeven, vervolgt Siegmund. "Dan is er sprake van wat wij maatschappelijk ontwrichtend weer noemen." Denk aan een storm tijdens een drukke ochtendspits; die krijgt eerder de classificatie rood dan wanneer hij midden in de nacht plaatsvindt.
Voor hitte heeft het KNMI nog nooit code rood afgegeven. "Dat verwacht ik deze week ook nog niet, maar wellicht dat we ons bij temperaturen van 40 graden weer eens achter het oor zullen krabben", aldus Siegmund.
9 verschillende weertypen
In totaal kent het KNMI negen weertypen waarvoor het waarschuwingen kan afgeven: hitte, kou, mist, onweersbuien, wind- en waterhozen, windstoten, zware regen, gladheid door ijzel en gladheid door sneeuw. Afgelopen zaterdag gold bijvoorbeeld ook al code oranje, maar toen vanwege hevig onweer.
Die waarschuwing stond los van die voor de komende dagen. "Voor kou hebben we overigens nog nooit een waarschuwing afgegeven", vertelt Siegmund.
Een nationale aangelegenheid
De klimaatdeskundige vertelt ook dat er in Nederland de laatste jaren steeds vaker hittecodes worden afgegeven. De waarschuwing voor deze week is de zesde code oranje in verband met hitte sinds 2010, toen het KNMI met de weercodes begon.
Temperaturen van 35 graden of hoger komen tegenwoordig veel vaker voor, terwijl dat in de vorige eeuw eerder uitzondering dan regel was. Toch verwacht Siegmund niet dat de codes binnenkort worden aangepast, ook al wordt warmer weer steeds normaler. "Het heeft te maken met hoe mensen weer ervaren en er fysiek op reageren, dus de criteria staat voorlopig vast."