Chinamaxxing: hoe China het Westen via social media beïnvloedt
Op social media is China hot and happening. Influencers staan op met warm water, volgen tai chi-lessen, eten Chinese rijstepap en dragen kleding met Chinese elementen. Voor deze trend is inmiddels een naam: Chinamaxxing.
Op TikTok en Instagram laten mensen zien hoe modern het leven in China volgens hen is en vragen ze zich soms hardop af waarom ze China eigenlijk zo lang verkeerd hebben begrepen. Van webshops tot beautytrends en influencers die Chinese culturele elementen omarmen: de Chinese invloed op ons dagelijks leven groeit. Hoe gebeurt dat, en wat zegt het over de veranderende machtsverhoudingen in de wereld?
China als nieuwe inspiratiebron
Met 'Chinamaxxing' lijkt China een plek van inspiratie te worden, zoals Japan en Zuid-Korea dat eerder waren. Manga en K-pop gingen voorop, nu krijgt ook de Chinese cultuur meer aandacht.
China-expert Ardi Bouwers ziet daar meerdere verklaringen voor. "Ik denk ook dat het te maken heeft met teleurstelling in de Verenigde Staten", zegt ze. "Het wegvallen van de VS als inspiratiebron maakt dat mensen op allerlei plekken op zoek zijn naar nieuwe inspiratie. China is daar één van."
Modern
Vooral het moderne China doet het goed op sociale media. Video's van futuristische steden, hogesnelheidstreinen, robottaxi's en schoon en efficiënt openbaar vervoer krijgen miljoenen views.
Bouwers herkent het beeld. Ze ziet tijdens haar reizen hoe snel China verandert en hoort van bezoekers vaak dezelfde verhalen over veiligheid, infrastructuur en technologie.
Een geïdealiseerd China
Het beeld van China dat jij en ik op sociale media te zien krijgen, is niet het hele verhaal. "Het is wel een soort droomwereld, het heeft niet zoveel met de werkelijkheid te maken", zegt Bouwers. En daar wordt volgens haar bewust op ingezet.
Je ziet dat positieve verhalen werken en dat ze daarmee negatieve verhalen over het land wegdrukken.china-expert Ardi Bouwers
Onder president Xi Jinping begon China met de campagne telling China's story well: het Chinese verhaal moest beter worden verteld. Eerst gebeurde dat vooral via staatsmedia en traditionele propaganda. Dat bleek niet goed genoeg te werken. Dus verschoof de aandacht naar social media. "Je ziet dat positieve verhalen werken en dat ze daarmee negatieve verhalen over het land wegdrukken", zegt Bouwers.
Propaganda die niet als propaganda voelt
China probeert via influencers en video's dus niet alleen een positief beeld van het land te verspreiden, maar ook invloed uit te oefenen op hoe mensen naar China kijken. Dat is een vorm van soft power: anderen subtiel te proberen te overtuigen, zonder ze rechtstreeks te vertellen wat ze moeten doen, legt Bouwers uit. Ze gebruiken eigenlijk dus een politieke techniek die wordt ingezet om anderen voorzichtig te inspireren en te beïnvloeden "zonder het door hun strot te duwen, grof gezegd".
Juist omdat influencers het verhaal vertellen, voelt die boodschap niet altijd als propaganda. "Het is belangrijk dat mensen beseffen dat het wel degelijk propaganda is. En dat lijkt helemaal te ontbreken in dit Chinamaxxing-verhaal. Mensen gaan heel makkelijk mee in het idee dat dit het hele verhaal is."
China steeds zichtbaarder
Die invloed blijft niet beperkt tot TikTok. Chinese automerken verschijnen steeds vaker in Nederland, bubble tea is ingeburgerd en Chinese producten en kleding zijn steeds zichtbaarder in het straatbeeld. "China is er en gaat niet meer weg. Ze hebben invloed ook in Europa en in Nederland", zegt Bouwers.
En dat vraagt volgens haar ook om een andere kijk op de wereld. "Wij moeten misschien afscheid nemen van het idee dat wij hier in het Westen alles in de wereld bepalen."