Brandstichting legt treinverkeer plat: waarom ons spoor zo moeilijk te beveiligen is
Voor de tweede keer in een maand tijd kunnen treinen niet rijden door vernielingen aan het spoor. De impact van dit soort acties is groot, toch lijkt het onmogelijk om het helemaal te voorkomen.
Sinds de Tweede Wereldoorlog is het nauwelijks voorgekomen dat het spoor werd ontregeld door sabotage, maar nu lijkt het in een maand twee keer te zijn gebeurd. Op Prinsjesdag werd op dertig plekken in het land spullen op de rails gevonden. En vannacht is bij een spoorbrug bij Rotterdam-Delfshaven brand gesticht: de technische ruimte was opengeslepen en binnen lagen smeulende kabels.
Grote gevolgen
De gevolgen zijn bij infrastructuur al snel groot, omdat niet één plek wordt geraakt, maar een heel systeem. "Het hangt allemaal aan elkaar, dus een sabotage op de ene plek kan invloed hebben op een andere plek", zegt Mariëlle Stoelinga. Zij is hoogleraar risicomanagement van hightech systemen, verbonden aan de Radboud Universiteit en de Universiteit Twente.
Toch is het spoor zo ingericht dat een probleem op één plek niet meteen het hele spoornet platlegt, zegt ze. "Het spoor is zo veel mogelijk gecompartimenteerd, zodat er niet meteen een domino-effect ontstaat."
Verschillende beveiliging
Met twee incidenten kort na elkaar kan het beeld ontstaan dat het spoor heel eenvoudig te saboteren is, maar dat klopt niet volgens Stoelinga. "Er zijn natuurlijk verschillende manieren waarop ons spoornetwerk beveiligd is", zegt ze. "We hebben de normale treinbeveiligingen voor wissels. Daarnaast is er fysieke beveiliging, zoals hekwerken en afgesloten installaties. Je kunt echt niet zomaar een USB in de treinen steken om alles in de soep te laten lopen."
Die systemen doen goed hun werk, maar helaas niet altijd.hoogleraar Mariëlle Stoelinga over de beveiliging van het spoor
"En natuurlijk is er toezicht. Meldkamers staan in verbinding met allerlei hulpdiensten", gaat ze verder. Maar voor veel burgers is dat niet zichtbaar, want alles wat wordt opgevangen merk je niet. En zodra er wel sabotage is, merken reizigers dat meteen. "Die systemen doen goed hun werk, maar helaas niet altijd."
Overal camera's
In Nederland ligt duizenden kilometers spoor en het is onmogelijk om dat de hele tijd overal te beveiligen. Camera's zijn volgens Stoelinga een effectieve manier om plekken in de gaten te houden, maar tegelijk hebben we ook met privacy te maken. "We willen Nederland denk ik geen totale surveillancemaatschappij. Dus ook daar moet rekening mee worden gehouden."
"Risicomanagement gaat over hoe groot is de kans op sabotage, wat is de impact en daar maak je dan afwegingen mee", zegt ze. Die risico's zijn niet altijd makkelijk in te schatten en die veranderen ook de hele tijd. Zo maakt de opkomst van AI het risico op een cyberaanval groter, zegt Stoelinga. Daarom is het belangrijk dat we hier constant aandacht voor blijven houden.
Weinig storingen
Stoelinga wijst erop dat Nederland op dit moment eigenlijk heel weinig storingen op het spoor heeft, als je het vergelijkt met andere landen. "We moeten blij zijn met wat we hebben, het werkt echt goed. Maar we moeten ook aan de bak om het voor de toekomst te behouden." Dus naast het gewone onderhoud, moet er meer aandacht komen voor knelpunten en cybersecurity, zegt ze.
Daarnaast moeten reizigers goed op de hoogte worden gehouden van eventuele problemen op het spoor, zegt ze. Soms wordt vergeten hoe belangrijk het voor reizigers is om te weten wat er gaande is. "Bij risicomanagement hoort ook communicatie", zegt ze. "Dus mensen informeren wat er gaande is en op een eerlijke manier ook."