Bijna helft van docenten heeft te maken met fysiek geweld door leerlingen én ouders: 'Tijdens zwangerschap in mijn buik getrapt'
Met een hockeystick geslagen worden door een leerling of een kopstoot krijgen van een boze vader. Bijna de helft van de docenten heeft te maken met geweld van een leerling of een ouder. "Het is een structureel probleem geworden."
Samen met vakbond CNV heeft EenVandaag een rondvraag gedaan onder docenten op basisscholen, middelbare scholen en het mbo. 451 docenten vulden de vragenlijst in. Maar liefst 43 procent van hen gaf aan een vorm van fysiek geweld te hebben meegemaakt. Ze hebben het dan over geweld door leerlingen, maar ook door ouders.
Geschopt tijdens zwangerschap
In de open antwoorden van het onderzoek komt een schokkend beeld naar voren wat docenten allemaal meemaken. Zo heeft een docente op een middelbare school het over een leerling die haar tijdens haar zwangerschap in haar buik heeft geschopt.
Leerlingen hebben mijn billen en kruis betast. De rest van de klas lachte erom.antwoord van docente lagere school
Een leraar op een basisschool vertelt dat hij door een leerling uit groep 6 met een hockeystick is geslagen. En nog weer een andere docent vertelt dat ze door een boze vader is aangevallen omdat zijn kind voor één dag was geschorst. Als gevolg hiervan zat ze weken thuis omdat ze haar schouderblad had gebroken.
Structureel veiligheidsprobleem
Daniëlle Woestenberg, voorzitter van CNV Onderwijs, ziet een "zorgwekkend beeld" naar voren komen uit het onderzoek. "We zien eigenlijk voor het derde jaar op rij dat het niet om losse incidenten gaat van geweld tegen leraren, maar daar er sprake is van een structureel veiligheidsprobleem in het onderwijs."
"Het gaat om structurele vormen van geweld, intimidatie en bedreiging van zowel leerlingen als ouders tegen leraren", vertelt de voorzitter. "Dat is heel ernstig en zorgwekkend."
'Mijn vader heeft een pistool'
Bijna geen enkele docent durft, ook niet anoniem, zijn of haar verhaal te doen bij EenVandaag als we hen benaderen om te vragen wat ze precies hebben meegemaakt. Uit angst voor reacties van leerlingen uit de klas of omdat ze geen toestemming krijgen van het schoolbestuur.
Ik ben door een leerling in mijn gezicht gespuugd voor een volle klas.antwoord van docent middelbare school
Uiteindelijk is Eduard* bereid met ons zijn verhaal te delen. Hij geeft les op een vmbo-school. Als hij pas een paar maanden voor de klas staat, krijgt hij al forse bedreiging van een leerling naar zijn hoofd geslingerd. "Een leerlinge uit mijn klas was vervelend, na meerdere waarschuwingen stuurde ik haar de klas uit", vertelt hij. "Toen ze opstond schreeuwde ze naar me, 'dat ik moest oppassen met wat ik deed'. En riep ze: 'mijn vader heeft een pistool in zijn auto liggen.'"
Getackeld in de klas
Dit is maar een fractie van de onveilige situaties waar Eduard in en buiten de klas mee te maken krijgt. Een paar jaar later wordt hij ook echt fysiek aangevallen door een leerling die hij de klas uit wil sturen. "Hij begon te schelden met kanker, iets waar ik echt allergisch voor ben omdat ik deze ziekte zelf heb gehad en dat weten mijn leerlingen ook."
Ook deze leerling wist dit, zegt Eduard. "Toen ik vervolgens op hem afliep dreigde hij mij in elkaar te slaan. Vervolgens liep ik naar de telefoon om assistentie erbij te halen. Op dat moment stak hij zijn been uit en tackelde hij mij."
'Dit voelt eenzaam'
Eduard kwam er gelukkig zonder kleerscheuren vanaf. Maar al deze bedreigingen eisen wel hun tol. Een aantal weken geleden brak hij emotioneel, hij kreeg weer een dreigement naar zijn hoofd. "Ik had al tegen mijn leerlingen gezegd dat ik hoog in mijn emoties zat en gevraagd of ze een beetje kalm konden blijven. Maar ze bleven maar terugkomen op dat incident. Toen ben ik, voor de hele klas, in tranen uitgebarsten."
Wat hem vooral stak is dat het schoolbestuur amper optrad na zo'n incident en dat hij de volgende dag weer geconfronteerd werd met een leerling die te ver ging. "Ik heb echt het gevoel dat ik er na ieder incident alleen voor sta. De directie treedt amper op. Er gebeurt niks of er wordt heel mild opgetreden. En ik moet het de volgende dag gewoon weer oplossen met zo'n leerling. Dat voelt wel eenzaam."
Bestuur moet achter docenten staan
Dit beeld komt ook naar voren uit het onderzoek van vakbond CNV en EenVandaag. Zo zegt 68 procent van de docenten die de enquête heeft ingevuld dat het schoolbestuur meer moet doen om te zorgen voor een veilige werksfeer op school.
Ook voorzitter Woestenberg vindt dat schoolbesturen veel meer achter hun personeel moeten gaan. "De neiging in het onderwijs is helaas om dit soort incidenten weg te duwen. Het te normaliseren, zeggen dat het allemaal niet zo erg is. Terwijl een bestuur achter zijn docenten moeten gaan staan. Biedt hen bescherming en neem ze serieus. En doe ook aangifte in gevallen waar dat nodig is."
In de doofpot
Volgens Eduard speelt daarnaast nog iets anders. Het goede imago van de school kan ook reden zijn om "de vuile was" niet buiten te hangen en een incident klein te houden. "Ik heb sterk het idee dat scholen dit soort geweldsincidenten in de doofpot willen stoppen."
Hij denkt dat scholen bang zijn een slechte naam te krijgen en dat er minder aanmeldingen zullen zijn. "En minder aanmeldingen betekent simpelweg minder geld van de overheid. Ik denk dat dat serieus een probleem kan zijn."
'Ik ga iets anders doen'
Als gevolg van dit toenemend geweld op scholen, overwegen ook steeds meer docenten het onderwijs te verlaten. Bijna een kwart (23 procent) denkt daar serieus over na. CNV-voorzitter Woestenberg noemt dit een ernstig signaal, iets wat het onderwijs en de politiek serieus moet nemen.
"We zien dat helaas in al onze onderzoeken terug", gaat de voorzitter verder. "Geweld en bedreigingen zijn helaas redenen voor docenten om het onderwijs te verlaten. De samenleving verhardt en de docent krijgt de polarisatie op zijn bordje. En die bedankt daarvoor. Die zegt in deze arbeidsmarkt: ik ga wat anders doen. Dat kunnen we met het huidige lerarentekort echt niet gebruiken."
Nog steeds de moeite waard
Hoewel Eduard het vaak zwaar heeft voor de klas, denkt hij er nog niet serieus over om het onderwijs te verlaten. "Ik houd het nog vol. En dat komt ook doordat er nog genoeg leuke leerlingen in de klas zitten, die nemen het ook echt op voor je als er iets gebeurt", vertelt hij.
"En ", gaat Eduard verder, "leraar zijn blijft gewoon nog steeds een ontzettend mooi vak. Je kan het verschil maken in het leven van een leerling. Een zaaitje planten voor de toekomst. Dat maakt het nog steeds ondanks alles de moeite waard."
*Eduard is een verzonnen naam om de veiligheid en anonimiteit van de docent te beschermen. Zijn echte naam is bekend bij de redactie.