Asielzoekers van noodopvang naar noodopvang door overvol Ter Apel: 'Overheid en gemeenten moeten dit samen aanpakken'

"Dit kan toch niet waar zijn, dat wij dat het nu weer met elkaar op deze wijze moeten oplossen", zegt burgemeester Jaap Velema van Westerwolde. "En het is heel erg onzeker of dit wel houdbaar is voor de komende weken." Zijn gemeente, waar Ter Apel onder valt, heeft al jaren te maken met een tekort aan slaapplekken voor vluchtelingen. Maar de laatste maanden is de situatie erg nijpend geworden.

Minder gemeenten staan klaar

Daarom worden nu constant noodlocaties opgebouwd en na een paar dagen weer afgebroken. Asielzoekers gaan van tijdelijke locatie naar tijdelijke locatie. De gedachten gaan snel terug naar de zomer van 2022, toen het grasveld in Ter Apel vol lag met asielzoekers die niet terecht konden in het aanmeldcentrum. Burgemeester Velema ziet dat een deel van de gemeenten sindsdien alleen nog maar minder bereid zijn geworden om bij te springen.

"We krijgen andere reacties uit het land", zegt hij. Hij ziet dat gemeenten terughoudender zijn geworden door de verschillende gewelddadige demonstraties tegen azc's. De afgelopen jaren is er een dalende trend te zien in het aantal asielzoekers dat naar Nederland komt, maar er is nog steeds sprake van een constante instroom. Dus als gemeenten niet bijspringen bij Ter Apel, kan er weer een situatie ontstaan waarbij mensen in het gras moeten slapen.

'Bizar'

"En dat is ook zo bizar", zegt Nicole van Batenburg van het Rode Kruis. "Je denkt: we zijn een aantal jaar verder, dan zullen er wel stappen zijn gezet richting een meer structurele oplossing, want we weten dat dat mogelijk is. Maar je ziet ook dit jaar dat het weer spaak loopt." De hulporganisatie vindt het aan de overheid en gemeenten in het hele land om het probleem gezamenlijk aan te pakken.

Ze wijst erop dat de situatie op dit moment, waarbij constant noodlocaties worden opgebouwd en afgebroken, heel kostbaar is. "Het kost heel veel geld, maar ook mensen."

Migratiepact

Het nieuwe Europese migratiepact kan uitkomst bieden, zegt burgemeester Velema. Hij wil vooral dat hiermee de mensen worden aangepakt die misbruik maken van het asielsysteem. "Het was voor bepaalde personen gewoon mogelijk om te overwinteren in Ter Apel", zegt hij.

Hij hoopt dat het met migratiepact mogelijk wordt om op een vroeg moment onderscheid te maken tussen asielzoekers die kansarm en kansrijk zijn. "Als je aan de voorkant dat onderscheid durft te maken, met een versnelde procedure, dan krijg je meer draagvlak voor de mensen die hier wel aan de poort staan."