Amazone kent minste bosbranden in 40 jaar, toch is er geen reden tot juichen

Volgens geograaf en criminoloog Tim Boekhout van Solinge is de afname onder meer te wijten aan de weersomstandigheden. "Het was vorig jaar een heel nat jaar, terwijl de jaren ervoor heel droog waren", vertelt hij. "En als het nat is, dan is het regenwoud minder kwetsbaar voor brand."

Ontbossing omlaag krijgen

Dat het aantal bosbranden is afgenomen, komt ook door het beleid van de Braziliaanse president Luiz Inácio Lula da Silva. "De regering-Lula had zich als doel gesteld om de ontbossing omlaag te krijgen", kan de geograaf en criminoloog vertellen.

"Dus er is veel gedaan om dat doel te bereiken: meer fondsen, meer brandweer, vliegtuigen, betere satellietmonitoring en alertere politieonderzoeken naar die georganiseerde branden, want het zijn allemaal aangestoken branden."

Nederlandse rol

In de Amazone wordt het bos vaak aangestoken door boeren die in het gebied landbouw willen bedrijven. Indirect speelt ook Nederland een grote rol in de ontbossing van het regenwoud; het is namelijk de grootste Europese afnemer van soja uit Brazilië en de Amazone.

Hier wordt die soja veelal gebruikt als veevoer. "De landbouw blijft de drijvende kracht achter de ontbossing. En dat terwijl de houtkap, die leidt tot uitdunning van het bos, juist iets afneemt."

Dagenlange branden

Boekhout van Solinge woonde zelf jarenlang in het Amazonewoud en zag daar regelmatig hoe de bosbranden huishielden. "Ik heb weleens meegemaakt dat ik een dagje naar het strand ging. Dan was er aan de overkant vuur en keek je de hele dag naar een bosbrand."

Hij gaat verder: "Of we konden de rivier niet oversteken omdat het te gevaarlijk was om door de rook te varen; dan zou je in botsing kunnen komen met een sojatransport."

El Niño

Dat het aantal bosbranden nu drastisch is gedaald, is goed nieuws, maar geen reden om te denken dat het vanaf nu ook zo laag blijft. Dat komt door weerfenomeen El Niño, waar we dit jaar mee te maken hebben. Daardoor wordt het juist warmer en droger.

Het is volgens Boekhout van Solinge daardoor nog maar de vraag hoe het met het aantal branden van dit jaar zal gaan. "In september is het bos droog genoeg, dus dan beginnen de meeste branden."

Maatregelen

Omdat El Niño eraan komt, worden er al maatregelen getroffen in het Amazonegebied, vertelt Boekhout van Solinge: "Als het zo heel droog wordt, dan komen rivieren droog te staan." Dorpen in het binnenland worden hierdoor onbereikbaar.

"En dat heeft te maken met de openbare gezondheidszorg", zegt hij. "Er wordt daarom op geanticipeerd."

Verkiezingen

Hoewel de afname op zich een goede ontwikkeling is, moeten we volgens Boekhout van Solinge nog niet te vroeg juichen. "Waar we wel over kunnen juichen, is dat deze regering echt veel meer doet en dat de ontbossing door het beleid is afgenomen."

Aan het eind van dit jaar zijn er verkiezingen in Brazilië. Het is nog maar de vraag of het beleid van deze overheid wordt doorgezet. "Of Lula gaat door, óf de zoon van voormalig president Jair Bolsonaro wordt president. De ene regering wil het bos behouden en de andere niet. Het zijn dus belangrijke verkiezingen voor de hele wereld."