Er zijn nieuwe AI-gezichten in het medialandschap nu RTV Oost gaat testen met een kunstmatige versie van presentator Jaap-Erik Bijl. Ook AI-actrice Tilly Norwood heeft 'haar' eerste rol te pakken. De vraag is of we hieraan moeten wennen.
Het is niet de eerste keer dat AI-presentatoren te zien zijn in het Nederlandse medialandschap. In 2024 experimenteerde Brabant Nieuws met een AI-versie van hun presentator Nina van den Broek, bedoeld om online artikelen toegankelijker te maken voor mensen die slecht konden zien of lezen. Maar daar kwam al snel een einde aan; het project was te duur en werkte niet goed.
Wantrouwen
Ook met het nieuws over presentator Bijl is er veel ophef ontstaan over de gevolgen die dit heeft voor de media. Volgens hoogleraar Mediastudies Mark Deuze is deze ophef te danken aan de manier waarop we over AI-personages denken: met wantrouwen.
"We zijn ons extreem bewust van kunstmatige intelligentie en het feit dat die op ons lijkt", vertelt Deuze. "Ze houden ons bij wijze van spreken een volledig geautomatiseerde spiegel voor. Dat is behoorlijk onbehaaglijk."
Verwachtingen
De hoogleraar denkt wel dat we er gewend aan gaan raken. "Nu is het heel confronterend, zoals elke grote nieuwe technologische doorbraak heel confronterend voelt", legt hij uit. "Maar het geeft ons juist een kans om daar mooie gesprekken over te voeren." En dan wordt het langzamerhand normaal.
Op TikTok verwacht niemand feitelijk correcte, authentieke, eerlijke werkelijkheid.Mark Deuze
Dat is nu volgens Deuze ook al te zien op platformen zoals TikTok, waar AI veel gewoner is. Dat heeft vooral te maken met wat we verwachten vergeleken met de krant of een uitzending van EenVandaag. "Op TikTok verwacht niemand een feitelijk correcte, authentieke, eerlijke werkelijkheid. Dus in die zin kun je op TikTok veel makkelijker alles vergeven als het gaat om AI, plaatjes en filters. Maar voor de journalistiek ligt dat nog heel anders."
'Wordt vroeg of laat normaal'
Mede daarom denkt hij niet dat AI-presentatoren puur de toekomst gaan zijn. "Maar het wordt vroeg of laat wel normaler." Het gaat er volgens hem om wat we tot die tijd gaan doen om dit in goede banen te leiden.
"Welke discussies we gaan voeren, wat voor spelregels we gaan bedenken en of we zelf iets gaan maken waardoor we minder afhankelijk worden van landen en bedrijven heel ver weg", somt hij op.
Beleid nodig
De angst dat AI nu direct de banen van nieuwslezers en acteurs gaat overnemen, is volgens Deuze niet terecht. "Sterker nog, nieuwe technologieën vervangen oude technologieën meestal helemaal niet. Dat bestaat allemaal naast elkaar. Dus dat is de hoopvolle lezing over de toekomst."
Maar er is ook een kanttekening. "Nieuwe technologie komt, historisch gezien, steeds vaker in de handen van steeds minder mensen. En daar hebben we echt wel beleid, regelgeving en nieuwe spelregels voor nodig. Dat is echt wel anders dan in het verleden."
Nooit ziek
Er zijn volgens de hoogleraar ook een paar praktische voordelen aan AI-presentatoren die altijd online zijn. "AI-personages klagen niet over overwerk, worden nooit ziek, willen niet op vakantie, worden niet zwanger, hebben geen mantelzorgtaken en zeuren niet om opslag aan het eind van het jaar."
"Je kunt normale mensen niet 24 uur per dag nieuwsdiensten laten draaien of in films laten spelen, maar dat kan natuurlijk met AI weer wel", gaat hij verder. Maar dat betekent volgens hem ook dat je 24 uur per dag inhoud nodig hebt: er moet immers altijd iets te vertellen zijn.