Afvallen met medicijnen wordt betaalbaarder, maar wie gaat al die miljoenen patiënten begeleiden? 'Capaciteit hebben we niet'

Lange tijd was afslankmedicatie zoals Ozempic vooral bekend als een duur 'wondermiddel' voor de happy few, of als medicijn dat eigenlijk voor diabetespatiënten bedoeld was.

90 euro per maand

Daar komt nu verandering in. Sanne Groenemeijer, algemeen directeur van farmaceut Novo Nordisk, vertelt dat de kosten voor de nieuwe afslankmedicatie Wegovy aanzienlijk lager zullen liggen.

"De startdosering is 90 euro per maand. Zit je in de hoogste dosering, dan kom je uit op grofweg 160 euro per maand." Dat is goedkoper dan de huidige prijzen voor afslankmedicatie. Daardoor wordt het middel voor een veel grotere groep mensen financieel bereikbaar.

Obesitas is 'poortziekte'

De noodzaak van effectieve hulp is volgens hem groot. 7 miljoen mensen kampen met overgewicht, waarvan bijna 1 miljoen mensen lijden aan ernstig overgewicht, oftewel obesitas. Bij deze groep is er sprake van een BMI van 30 of hoger, wat officieel erkend wordt als een chronische ziekte.

Volgens Groenemeijer is obesitas een 'poortziekte' die kan leiden tot wel 200 andere aandoeningen, waaronder hart- en vaatziekten, diabetes en diverse vormen van kanker. "We moeten als maatschappij en als artsen goed gaan nadenken: hoe willen we dit gaan organiseren en begeleiden?"

Zorginfract

Hoewel de medicatie momenteel in Nederland nauwelijks vergoed wordt, gebruiken naar schatting al 120.000 mensen de huidige dure middelen. Velen doen dit via de huisarts, maar ook de online en illegale handel floreert. De druk op de zorg zal met de komst van goedkopere middelen alleen maar toenemen. Afslankmedicatie wordt geregistreerd voor patiënten met een BMI vanaf 27.

Dat betekent dat in theorie 4 miljoen Nederlanders bij de huisarts kunnen aankloppen voor een recept. Maar alleen medicatie is geen oplossing, want patiënten die ze gebruiken, moeten intensief begeleid worden door artsen, voedingsdeskundigen en leefstijlcoaches. "Die capaciteit is er momenteel simpelweg niet," waarschuwt Groenemeijer. "Er dreigt een zorginfarct als we de begeleiding niet goed regelen."

Steuntje in de rug

In de praktijk blijkt dat de combinatie van medicatie en een verandering in leefstijl nodig is. In Deventer volgen deelnemers de Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI), een tweejarig traject waarbij wordt gewerkt aan voeding, beweging, slaap en ontspanning.

Deelnemer Emma Stoevenbelt viel 25 kilo af met behulp van medicatie en het GLI-traject. "Het stemmetje in mijn hoofd dat altijd om eten vroeg, stopte nooit. Door de medicatie nam dat hongergevoel af", vertelt ze. Voor haar was het een noodzakelijk steuntje in de rug om weer een gezond gewicht te bereiken.

Op eigen kracht afvallen

Restauranthouder Jan Kuiper koos een andere weg. Hoewel hij aanvankelijk om Ozempic vroeg bij zijn huisarts, werd hij overtuigd om het eerst op eigen kracht te proberen binnen het GLI-traject. "Ik ben in acht maanden tijd 15 kilo kwijtgeraakt door bewuster te eten en meer te bewegen."

"De huisarts waarschuwde me: we weten nog niet wat de gevolgen van die medicatie op de lange termijn zijn", vertelt hij. "Kun je er ooit nog mee stoppen, of zit je er voor de rest van je leven aan vast?"

'Basis moet leefstijl blijven'

Zowel de gezondheid van Jan, als die van Emma is erop vooruit gegaan sinds ze zoveel zijn afgevallen. Bij Jan lag diabetes op de loer, maar nu zijn zijn bloedwaarden weer helemaal goed. En hij voelt zich een stuk fitter. Net als Emma, zij loopt nu weer hard en doet mee aanwedstrijden met haar hond.

Leefstijlcoach Meriel Hendriks vindt dat de discussie over afslankmedicatie vaak nogal krampachtig wordt gevoerd. "Aan de ene kant noemt men dit experimenteel en duur, aan de andere kant vinden we medicijnen voor cholesterol of hoge bloeddruk heel normaal. Medicatie kan een hulpmiddel zijn, maar de basis moet altijd de leefstijl blijven. De vraag is alleen of onze zorgstructuur klaar is voor de enorme golf aan hulpvragen die nu op ons afkomt."