Trekkers op de weg en informatieavonden door heel het land: boerenprotesten laaien weer op. Boeren willen af van de stikstofplannen, maar lang niet elke groep heeft dezelfde strategie. Waar de één nog om tafel wil, is dat voor de ander ondenkbaar.
Vandaag verzamelen boeren zich om te protesteren bij het provinciehuis in Leeuwarden. De organisatie is in handen van de Nederlandse Melkveehouders Vakbond, Agractie, Dutch Dairy Board en Farmers Defence Force. Maar niet alle belangenbehartigers zijn daar dus vertegenwoordigd: sommigen voeren actie, terwijl anderen praten. Wie is wie in het boerendebat?
Minder dieren en natuur beschermen
Verschillende partijen protesteren dus tegen de stikstofplannen van landbouwminister Jaimi van Essen. Ze zijn het niet eens met de huidige uitwerking.
Het doorvoeren van de plannen zou in de praktijk betekenen dat boeren minder dieren mogen hebben en rekening moeten houden met zones rond natuurgebieden waar stikstofuitstoot extra omlaag moet om de natuur te beschermen. Om dit te kunnen uitvoeren stelt de minister geld beschikbaar voor boeren die willen verduurzamen, verplaatsen of stoppen.
Open lijnen
Om tot wenselijke aanpassingen te komen, zitten twee partijen vanuit de sector wel aan tafel bij de minister. De grootste belangengroep, Land- en Tuinbouworganisatie (LTO), gaat samen met het Nederlands Argrarisch Jongeren Kontakt (NAJK) het gesprek aan over deze plannen. Daar praten ze namens hun leden over het reduceren van hun stikstofuitstoot.
Het is goed dat partijen van buitenaf druk zetten én dat er partijen zijn die de lijnen openhouden.belangengroep LTO
"Het is goed dat partijen van buitenaf druk zetten én dat er partijen zijn die de lijnen openhouden", zegt de LTO. "Onze inzet is een goede samenwerking met alle boerenorganisaties in het belang van onze boeren."
Plannen van tafel
Maar er zijn dus ook groepen die pas willen praten als het voorstel dat er nu ligt volledig van tafel wordt geveegd. Onder de leden van de Nederlandse Melkveehouders Vakbond (MNV) bestaat hierover unanimiteit, volgens bestuurslid Jeroen van Maanen. "Wij zien in de verste verte geen onderhandelingsruimte."
Hij vindt dat de plannen van de minister niet haalbaar zijn. "Hier voldoet geen enkele boer aan. Dit gaat tonnen kosten en dat kan een gemiddeld bedrijf gewoon niet dragen. De gevolgen zullen niet meevallen, dus wij organiseren informatieavonden om boeren wakker te maken."
'Iedere partij eigen DNA'
Van Maanen is kritisch op de overkoepelende belangenbehartiger LTO. "Met 30 jaar lang praten en compromissen sluiten, komen we niet waar we wezen moeten. Daar is deze brief een grote bevestiging van." Hij heeft het over de kamerbrief waar de stikstofplannen in beschreven staan.
Toch ziet ook hij dat alle groepen, dus zowel LTO als de actiegroepen, voor het boerenbelang strijden. "Iedere partij heeft z'n eigen DNA, maar uiteindelijk strijden we voor hetzelfde."
Route naar aanpassingen
"Alleen de route naar aanpassingen om het inhoudelijk een beter plan te maken, daar verschillen we van mening over", ziet ook voorzitter van Agractie Erik Luiten.
Naast meerdere vakbonden die staan voor de verschillende sectoren in het boerenlandschap, zijn er voor de protesten in 2019 ook actiegroepen gevormd. Onder meer Agractie en Farmer Defence Force kwamen toen tot stand. "Die vonden de wind van de bestaande groepen te mals en wilden hier een tandje bij zetten", vertelt Van Maanen.
'Onuitvoerbaar beleid'
De mannen van beide groepen vinden de plannen zoals voorgelegd door de minister desastreus. "Die brief zoals die er nu ligt moet van tafel, het is gewoon onuitvoerbaar beleid."
De financiële ondersteuning die erin is opgenomen is in eerste instantie geen probleem. "Ik had liever gezien dat er gerichter werd ingezet, maar we zijn niet per definitie tegen een vrijwillige vorm van uitkoop." Toch heeft het volgens Luiten effect op de hele keten. "Wij voelen ons daar ook medeverantwoordelijk voor."
'Alle kikkers in de kruiwagen'
Toen de protesten in 2019 begonnen was er meer eenheid in de vorm van een Landbouw Collectief. Dat is nog steeds wenselijk volgens deze partijen. "In de ideale situatie krijgen we alle kikkers in de kruiwagen, maar dat lukt nog niet", ziet Van Maanen.
"We verschillen van inzicht over strategie en inhoud, maar ik hoop dat met elkaar te kunnen overbruggen", zegt Erik Luiten. Daarvoor is het gesprek aangaan belangrijk voor het vinden van een passende oplossing. "De offers zijn nu veel te groot, boerengezinnen worden nu het slachtoffer. We moeten dit met z'n allen slimmer aanpakken."